Waarom het succes van de Deliveroo-staking een beetje hoop geeft

Nee, stakingen zijn misschien niet de meest ‘innovatieve’ vorm van revolutie, misschien niet de meest sexy vorm van #verzet. Maar wat er deze week in Engeland gebeurde verdient toch de aandacht. Want in tijden van de gig economy, flexwerk en nulurencontracten zijn de ontwikkelingen rond de staking bij Deliveroo, een bedrijf dat restaurants aan bezorgers koppelt, interessant.

Precies een week geleden besloten koeriers van Deliveroo het werk neer te leggen uit protest tegen de plannen voor een nieuwe manier van betaling. Waar de fietskoeriers eerst £9,75 per uur kregen plus een vergoeding van £1 per bezorging, wilde het bedrijf het uurloon opheffen en uitsluitend een vergoeding van £3,75 per bezorging betalen. Hartstikke handig, vond Deliveroo, want fanatieke bezorgers konden zo zelfs méér gaan verdienen. Victoriaanse toestanden, vond de Labour-partij, net als een groot deel van de bezorgers, die vreesden vooral onbetaald te moeten zitten wachten. Uit protest gingen ze vanaf vorige week woensdag in staking.

Dat alleen al had per definitie iets vreemds. Want als je zoals Deliveroo-koeriers officieel self-employed en dus niet in dienst bent, voelt een staking op z’n minst een tikje zinloos of onbenullig. Werk je niet, dan verdien je immers ook niet. Voor jou tien anderen. Net zoals je ook zo moeilijk als Uber-chauffeur kunt staken, of als schoonmaker via de app Helpling, of als boodschappenjongen voor de app Instacart.

Maar toch gingen de koeriers in Londen, hoewel niet aangesloten bij een vakbond, in staking. En met succes, want gisteravond maakte Deliveroo bekend dat niemand onder de nieuwe voorwaarden hoeft te werken, en dat na een proef opnieuw onderhandeld zal worden met de koeriers. Stakers hoeven bovendien niet te vrezen voor hun baan.

Hoe ze dat voor elkaar kregen, dat is een lesje modern staken waar meer flexwerkers en app-loners wellicht iets aan hebben.

Innovatie!

Deliveroo werd in 2013 in Londen opgericht, groeit sneller dan de koeriers moeten fietsen en is inmiddels ook in Nederland flink actief. Ironisch genoeg kreeg het bedrijf gelijktijdig met het begin van de staking vorige week net een nieuwe miljoeneninjectie en lijkt ze nu zelfs uit te groeien tot een zogenaamde unicorn: een startup die meer dan een miljard dollar waard is.

Terwijl: feitelijk doet het bedrijf natuurlijk niet zo bar veel. Goed, de software is gebouwd en ook het logo en de website zien er reuze flitsend uit. Maar koken gebeurt in de restaurants en fietsen doen de werknemers. Sterker nog: uit verschillende verhalen van koeriers blijken zij ook nog eens zelf verantwoordelijk voor schade aan hun fiets of scooter of voor medische kosten na een ongeluk. Dus nee, echt iets heel nieuws doet Deliveroo niet. Waarom ze zoveel geld ophaalt bij investeerders, is vooral door een handige campagne en het succesvol uitdragen van haar innovatieve imago.

Maar als imago en positieve groei je kapitaal is, dan is de beschadiging daarvan ook gevaarlijk. En daarom was de massale social media campagne die de afgelopen dagen op stoom kwam zo succesvol. De foto’s van solidaire fietsers, de hashtags #slaveroo en #boycottdeliveroo, het logo van een geketende kangoeroe, de vele blogposts waarin (ex)koeriers de idiote werkomstandigheden blootlegden: het droeg allemaal bij aan een negatieve mediastorm waar een bedrijf dat juist hoop en groei wil uitstralen niet bepaald op zit te wachten. Daarbij organiseerden de koeriers een crowdfunding om hun eigen staking te financieren, waarmee ze bij sluiting van de kas meer dan gewenst (£12,723) ophaalden.

Imagomanagement en externe financiering: eigenlijk bestreden koeriers Deliveroo met haar eigen middelen. Gisteravond bleek dat succesvol, iets dat op z’n minst een beetje hoop geeft aan app-loners op andere plekken.

Overigens krijgen Deliveroo-koeriers in Nederland vooralsnog gewoon per uur betaald. Maar mocht daar verandering in komen, dan ligt het draaiboek voor de staking vanaf deze week in elk geval al klaar.