<div class="lead">
Mensenrechtenactiviste Liduine Zumpolle is in Colombia en houdt een dagboek bij over het vredesakkoord. Dag 5, de dag van het referendum: 62 procent van de bevolking bleef thuis, van de rest stemde de meerderheid &#8216;Nee&#8217;. De consternatie is enorm.
</div>
Bogotá, 2 oktober 2016
Vandaag wordt het cruciale referendum gehouden: ‘Ja of nee’ voor de vrede, vraagt men de bevolking. Wie is tegen de vrede? Niemand natuurlijk, behalve een krankzinnige, malafide grootgrutters in drugs of wapens, of mensen met andere duistere belangen.
De president riep meer dan eens dat Colombia vandaag zijn toekomst bepaalt; er is slechts een kleine meerderheid nodig om het door de regering en de Farc gemaakte akkoord legitimiteit te geven. In geval van een ‘Nee’? Men heeft geen idee. Men houdt er geen rekening mee. Tenslotte heeft zelfs de paus gezegd Colombia te gaan bezoeken als het ‘Ja!’ eenmaal een feit is.
Ik ga vroeg op pad. Het miezert in de hoofdstad. Het is koud en leeg op het Plaza Bolivar, waar zojuist enige prominente tegenstemmers hun ‘No’ uitbrachten.
Mijn begeleider is een zwarte man uit het kustgebied van de Grote Oceaan. Sinds zijn vroegste jeugd heeft hij geen vrede gekend. Toen hij nog niet eens lezen kon moest hij gedwongen bij de Juco, de communistische jeugd van de Farc. Toen hij elf was werd zijn vader, een kleine veeboer, vermoord door diezelfde Farc, die heer en meester was in de streek. Uit angst door hen gerekruteerd te worden vluchtte hij van huis en meldde zich bij het leger, het enige alternatief. Daartoe moest hij zijn leeftijd vervalsen: hij was nauwelijks 16. Al gauw werd hij weer uit het leger gezet omdat men hem wantrouwde vanwege zijn geboortegebied: van oudsher een Farc-gebied.
Hij zwierf rond, zocht seizoenswerk en probeerde zo in leven te blijven. In 2002 streek hij met zijn kleine gezin neer in Planadas (Tolima). Maar nog datzelfde jaar werd hij verdreven door de Farc; hij was verdacht, want kwam immers uit Uraba, dat inmiddels door de paramilitairen werd beheerst.
Hij vluchtte opnieuw, en ontmoette toen ondernemers die hem uiteindelijk hielpen: het bleken aanhangers van de paramilitairen die hem ‘sociale verbindingsman’ maakten in Caqueta. Daar ging hij een jaar later al mee in een collectieve demobilisatie.
Sindsdien is zijn leven nog verder verwoest. Voor de Hoge Raad klaagde hij criminele politici aan, en vervolgens kreeg hij het van hen voor zijn kiezen: zesmaal is een aanslag op hem gepleegd, zijn zoon ontsnapte ternauwernood aan een ontvoering, hij verloor werk en studie, moest huis en haard verlaten.
Hij stemt ‘No’, want door ervaring wijs geworden gelooft hij in de ene, noch de andere partij.
Inmiddels is het de namiddag van zondag 2 oktober 2016. Het ‘No’ is een feit, met een verschil van 0.1 %. Niemand had dat verwacht. De consternatie is enorm. Het laat zien hoe diep verdeeld het land is.
De arrogantie van de Farc, de vergaande concessies, de diepe wonden in de samenleving en de recente, niet altijd even geloofwaardige vredes- en verzoeningsacties ten behoeve van het komende referendum, hebben de Farc en de overheid de das om gedaan.
Wat nu?
De verwarring en de onzekerheid zijn groot.
<div class="info-box">
In aanloop naar het referendum hield Liduine Zumpolle een dagboek bij, waarin ze het gebrek aan vertrouwen van het volk in de politiek en in de goede bedoelingen van de FARC al wist te voorspellen. Lees de dagboekfragmenten <a href="https://www.vn.nl/redacteur/liduine-zumpolle/" target="_blank">hier</a> terug.
</div>

Liduine Zumpolle

Waarom de Colombianen tegen het vredesakkoord stemden

Lesje begroten van Wennink

Verhaal van de Week

Prinsjesdag

Essay

Gooi die nazi-omroep uit het bestel!

Teun van de Keuken

Brommers in zee

Kort verhaal Rob van Essen

Elke tijd kent zijn splijtzwam

Niet wolf, wel wolf

Mikpunt van de twijfelbrigade

Hans against the machine

We legde de vraag voor aan vijf deskundigen

Is een kiesdrempel een goed idee?

De nieuwe Connie Palmen

Cultuurtip