Niet zeuren, lekker werken
Annemarie Eilers, op 17 december op achtenzeventigjarige leeftijd overleden, was een warm en blijmoedig kunstenares, verwoed en avontuurlijk reizigster en vooral levensgenieter. Ze hield van dansen en pianospelen, maar leefde voor haar schilderkunst. Het liefst trok ze eropuit met haar ezel, in weer en wind, ze trotseerde ontberingen, maar genoot ook van de luxe om vanuit de auto te schilderen. Ze werkte snel en vlug, wist meteen wat ze wilde en aarzelde niet over kleur of compositie. Haar tekeningen van circusartiesten en muzikanten getuigen, schreef een recensent, &#8216;van een bijna frivole lol, het kinderlijk plezier te vertellen over wat ze nu weer heeft meegemaakt&#8217;. Filosoferen, theoretiseren en tobben was niet aan haar besteed. Toen figuratieve kunstenaars het in de jaren zestig moeilijk kregen en hun werk uit musea werd geweerd, zei een vriend: &#8216;Er zijn twee soorten kunstenaars: de ene die lekker wil werken, de andere die wacht op een telefoontje van Sandberg (de toenmalige directeur van het Stedelijk Museum)&#8217;. Voor Annemarie was het duidelijk: lekker werken.
Ze werd op 6 januari 1933 in Amsterdam geboren. Vader Piet Eilers was architect en mede-eigenaar van de fameuze kunsthandel Van Wisselingh in Amsterdam; hij reisde met schilderijen van Breitner, Van Gogh, Renoir en Degas door Europa, Amerika en Canada. Haar moeder was de dochter van een Parijse uitgever. Ze was mee naar Amsterdam gegaan, maar het ging wat ver om ook nog Nederlands te leren. Toen Annemarie, die Popje werd genoemd, naar de kleuterschool ging, bleek zij de juffrouw niet te verstaan: thuis werd Frans gesproken. Het gezin was naar Laren verhuisd, waar nog een zusje, Lisette, kwam (zij werd de moeder van Beau van Erven Dorens). Laren was een dorp en Popjes moeder moest wennen. Men vond haar te mondain, ze gebruikte lippenstift en lakte haar nagels. Ook Popje kleedde zich altijd chique en verzorgd. Tijdens de oorlog zat haar vader thuis ondergedoken. Bij een razzia zag een officier hem in de dakgoot liggen, glimlachte en vertrok: er waren ook goede Duitsers. Na de oorlog mocht Annemarie in Engeland aansterken, maar ze verdwaalde op een uitje en Scotland Yard vond haar een week later bij een ander gezin. Op het Baarns Lyceum hield ze het niet lang uit en haar ouders stuurden haar naar het Lycée de Sèvres bij Parijs. Daarna naar een kostschool in Engeland, waar buitenlandse meisjes werden gepest; stuk voor stuk verdwenen ze, alleen Annemarie liet zich niet kennen. Leraren ontdekten haar talent voor piano­spelen en schilderen, wat zij thuis te midden van de Grote Meesters, de Monets en Pissarro&#8217;s, niet had gedurfd. Op haar negentiende kwam ze op de Rijksacademie, afdeling schilderen. Jan Wiegers werd haar grote leermeester. Nieuwsgierig ging ze naar de beeldhouwklas en zag tot haar grote schrik een mannelijk naaktmodel. Daar ontmoette ze Jan Wolkers, &#8216;die niet van meisjes af kon blijven&#8217; en Ek van Zanten, die in 1955 de Prix de Rome won. Ze trouwden, kregen een zoon, Ekkehard, en om haar man niet te storen, ging Popje als alleenstaande moeder in Hengelo badhanddoeken ontwerpen voor een textielfabriek. Maar toen Ek met de prijs naar Rome ging, reisde ze hem na. Geld was er niet en Annemarie verkocht er kattenbrood voor een vriend. Oma in Laren zou een paar maanden voor de baby zorgen. Twee jaar later, terug in Nederland, haalden zijn ouders hem op, met als verrassing een nieuw zusje: Marcella. Een paar jaar woonde het gezin in een atelierwoning op de Zomerdijkstraat in Amsterdam, en toen verhuisden ze naar een klein landhuis in Naarden. Ek en Popje werkten hard, ze kregen nog een zoon, Patrice, en tijdens de weekenden was het een komen en gaan van vrienden en kunstenaars.
Figuratieve kunst raakte uit de gratie, opdrachten bleven uit, en ook het huwelijk hield geen stand. Maar Annemarie hield vol, ging lesgeven, begon met een vriendin kunstgalerie Imago in Amsterdam, zette zich in voor de kunstuitleen en maakte avontuurlijke reizen. Als een leeuwin vocht zij voor haar zieke zoon Patrice die op tweeënveertigjarige leeftijd overleed. Geteisterd door reuma kon zij zich uiteindelijk alleen nog in een rolstoel verplaatsen. Zeuren of klagen deed ze nooit, zelfs niet als ze in de striemende regen op een dijk met al haar schilderspullen vast zat in de modder.
Suggesties voor deze rubriek?Mail naar uithetleven@vn.nl

peter brusse

Uit het leven

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips