Een knap eigenzinnige kerel
Ir. Arend Jan Voortman, op 2 januari op 81-jarige leeftijd in Ruurlo overleden, was een bevlogen wetenschapper en weerbarstig PvdA-Tweede Kamerlid dat in de jaren zeventig herhaaldelijk met zijn fractie overhoop lag. Hij was atoompacifist, wilde uit de NAVO, verzette zich tegen salarisverhoging voor de koningin en veroorzaakte een klein schandaal toen hij in de koudeoorlogsjaren geen felicitatietelegram naar de Sovjet-dissident Amalrik ondertekende omdat de &#8216;bedoelingen niet zuiver&#8217; waren. Maar boven al was hij de landbouwspecialist en woordvoerder die zijn partij verweet onvoldoende oog te hebben voor de noden van de kleine boer. &#8216;Men dacht: het zijn geen arbeiders, dus moeten het wel kapitalisten zijn.&#8217; Bij zijn vertrek uit de Kamer in 1981 zei hij: &#8216;Ik moet weg uit dit gekonkel, ik wil weer echt mens worden.&#8217; 
Zijn vaak eenzame strijd voor de belangen van het platteland, de natuur, het milieu en energie zette hij tot zijn dood onverdroten voort in zijn tijdschrift S pil, dat hij al in 1978 &#8216;uit frustratie&#8217; had opgericht. Hij ging tekeer tegen de klimaatgekte, de doemdenkers die beweren dat het opwarmen van de aarde vooral aan de mens te wijten is: &#8216;Als een milieuorganisatie roept dat het milieu naar de knoppen gaat, roept iedereen het na en gaat erachteraan lopen.&#8217; Wanhopig kon hij er van worden, van dat &#8216;aanmatigende waanidee dat de mens het aards klimaat kon bederven en dus zou kunnen en moeten herstellen.&#8217; 
Arend Jan Voortman werd op 22 september 1930 geboren in het Gelderse Gelselaar in een gezin van vijf kinderen. Zijn vader was boer en zat voor de PvdA in de gemeenteraad van Borculo. Als eerste in het gezin mocht Arend doorleren; hij deed eerst de mulo, daarna de hbs in Enschede, waar hij woonde bij een oom die tuinman was bij een rijke textielbaron. &#8216;Over alles had ik een mening,&#8217; vertelde hij in een interview. &#8216;Op mijn veertiende stuurde ik mijn eerste ingezonden brief naar de krant.&#8217; 
Arend en zijn grote broer Jan waren al jong politiek actief. Ze wonden zich op over de Indonesië-politiek, en &#8216;we zagen in ons kleine dorp de scherpe tegenstellingen tussen de &#8220;fienen&#8221; en de &#8220;grovven&#8221;&#8216;. Thuis waren ze &#8216;religieus gezien gematigd onverschillig&#8217; en dat leverde misprijzende blikken op. Hij richtte de plaatselijke voetbalclub op, hield van dieren en werd &#8216;de veedokter&#8217; genoemd omdat hij bij nacht en ontij de boeren kwam helpen als de koeien moesten kalveren. Maar hij werd geen boer en ook geen veearts: uit idealisme ging hij ter wille van de boerenstand agrarisch recht en sociologie studeren in Wageningen. &#8216;Daar werd in het dorp toen schande over gesproken: als je afwijkt van de norm, deug je niet. Fantastisch dat mijn vader mij heeft laten studeren.&#8217; 
Arend studeerde hard, veel en lang, speelde toneel, schreef de almanak voor de studentenvereniging Unitas en werd verliefd op een buurmeisje, Ineke van den Brink, die geografie studeerde in Utrecht. Ze trouwden en kregen twee dochters en een zoon. 
Zijn eerste baan, bij de Rijks Planologische Dienst, vond hij leerzaam, maar hij was blij toen hij terug kon gaan naar Wageningen als docent agrarische geschiedenis. 
Bij de oprichting van Nieuw Links in 1967 schreef hij een kaartje en hij werd, samen met Ineke, uitgenodigd voor de vergaderingen in Utrecht. &#8216;Heel gezellig, die pijprokende mannen en breiende vrouwen. Arend zei niet veel, maar als hij iets zei, was het raak,&#8217; zegt Ineke. Voor de PvdA kwam ze in de gemeenteraad en Arend kon de verleiding niet weerstaan om Kamerlid te worden, ook al moest Ineke toen vanwege de kinderen haar raadszetel opgeven. De jaren in Den Haag waren zwaar: &#8216;Ik ben een knap eigenzinnige kerel, ik wil niet per se dwars liggen, maar als het moet steek ik echt mijn vinger op.&#8217; 
Uiteindelijk voelde Arend zich meer wetenschapper dan politicus: tien jaar geleden verliet hij de partij, die Ineke al verlaten had. Teruggetrokken op een boerderij in Ruurlo hielden ze schapen en ganzen, zelfs even varkens. Arend legde de moestuin aan, maar het wieden liet hij liever aan Ineke over. Met volle inzet verzorgde hij de reclame en publiciteit voor de tuinconcerten op Kasteel Ruurlo, maar hij concentreerde zich vooral op zijn levenswerk, het tijdschrift Spil. In 2010 won hij de persprijs van de Universiteit Wageningen. Het allerlaatste nummer van Spil zal eind april verschijnen.
Suggesties voor deze rubriek?Mail naar uithetleven@vn.nl

peter brusse

Uit het leven

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips