Ambassadeur van de armen
Alwine barones de Vos van Steenwijk, op 24 januari op negentigjarige leeftijd op het familielandgoed in Wijhe overleden, was Nederlands eerste vrouwelijke diplomaat. Ze werkte op de ambassade in Bonn en Washington. In 1960, op de post Parijs, besloot zij haar verdere leven te wijden aan het bestrijden van armoede. &#8216;Hare Majesteit kan genoeg andere diplomaten vinden, maar de armen hebben ook diplomaten nodig die hun belangen behartigen.&#8217; En dat heeft zij gedaan. Jarenlang woonde zij te midden van de daklozen en verschoppelingen in een krottenwijk bij Parijs, maar zij ging ook, klein en frêle, in mantelpak, op bezoek bij de paus, de minister-president, de Raad van Europa en de Verenigde Naties om met &#8216;fluwelen duimschroef&#8217; te pleiten voor &#8216;haar mensen&#8217;. De laatste vijftien jaar was zij, samen met acteur, regisseur en scenarioschrijver Laurens Umans, de drijvende kracht achter een toneelgroep in Zwolle. De spelers zijn mensen die alle hoop hadden verloren en nu, met ontluikende eigenwaarde, hun levensverhaal durven te vertellen: de zwerver, de jonge moeder wier kind werd afgenomen, het tokkiegezin dat niet te eten had. Het waren haar kinderen voor wie zij door het vuur ging. 
Alwine Antoinette de Vos van Steenwijk werd op 22 juni 1921 in Noordwijk aan Zee geboren in een adellijk geslacht. Haar vader Jan Arend was de zoon van de vermaarde CHU-politicus en voorzitter van de Eerste Kamer Willem Lodewijk baron de Vos van Steenwijk. Haar moeder was Duitse en ook van edele komaf. Alwine, de derde van zes kinderen, kreeg samen met haar oudere zusjes thuis les. Vriendinnetjes hadden ze niet. Dagelijks maakten zij met de gouvernante lange wandelingen langs zee, ze bedachten spannende spelletjes en moesten &#8216;s ochtends stil zijn omdat hun vader tot twaalf uur sliep. Ze waren dol op hun moeder met wie ze veel zongen en pianospeelden. Op het gymnasium in Leiden zaten ze alle drie in dezelfde klas. Alwine herinnerde zich het stempellokaal voor werklozen, vlak bij school. Ze begreep het niet, niemand gaf uitleg; over deze zaken sprak je niet. De meisjes reden paard, tennisten, schaatsten, skieden en beklommen met hun moeder bergen in Zwitserland. Op haar zestiende haalde Alwine haar eindexamen, &#8216;niet omdat ik zo slim was, ik was te jong, ik had altijd samen met mijn oudere zusjes les gehad&#8217;. Van het uitbreken van de oorlog, mei 1940, is haar weinig bijgebleven. &#8216;Ik leefde in een droom, ik was smoorverliefd.&#8217; Haar vriend ging in het verzet, werd verraden en gefusilleerd. Een verlies dat zij pas overwon toen zij jaren later haar liefde aan de armen kon geven. In de oorlog begeleidde zij verzetsstrijders die uit Engelse vliegtuigen gedropt werden. Haar ouders brachten de oorlog door op het familielandgoed in Wijhe bij Zwolle. 
Na de bevrijding hielp Alwine met de repatriëring van vluchtelingen en ging ze rechten studeren. Marga Klompé, een vriendin van haar moeder en de eerste vrouwelijke minister, sprak over internationale organisaties en raadde Alwine aan diplomaat te worden. Alwine was ernstig en gedreven, maar de Dienst gaf haar niet de voldoening waarop ze had gehoopt. Op een dag las zij een krantenartikel over een pastoor, Père Joseph Wresinski, die even buiten Parijs onder de armsten van de armsten werkte. Hij had, verwijzend naar de derde wereld, de Vierde Wereld Beweging opgericht, de wereld van armoede en uitsluiting. Alwine zocht hem op en wist dat zij haar roeping had gevonden. Père Joseph beschouwde armoede als slavernij. Hij zei: &#8216;Kennis, kunst en spiritualiteit maken mensen vrij, brengen eigenwaarde en zelfvertrouwen.&#8217; Hij bouwde een kapel, richtte een koor op, begon een bibliotheek, organiseerde dansfeesten en vroeg schoonheidsspecialisten uitgeputte moeders weer mooi te maken. Alwine, Nederlands-hevormd gedoopt, werd katholiek, wierf fondsen, schreef boeken en gaf adviezen over Europees armoedebeleid. Na de dood van Père Joseph in 1988 volgde zij hem op als internationaal voorzitter van de Vierde Wereld Beweging. De afgelopen jaren woonde ze weer in Nederland, in de kleine boswachterswoning van het familielandgoed. Ze richtte de Joseph Wresinski Cultuur Stichting op, waaronder de toneelgroep valt, en was dag en nacht in touw. Ze was uiterst bescheiden, leed mee met alle verdriet en bleef zingen en dansen in &#8216;haar&#8217; armenkoor.
Suggesties voor deze rubriek?Mail naar uithetleven@vn.nl

peter brusse

Uit het leven

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips