In de betere afleveringen van deze rubriek is te lezen hoe Het Geweten (VN’s gids naar het groene leven) zélf worstelt met een moreel dilemma dat elke ethische consument op zijn pad tegenkomt. Minder vlees eten? Is uiteraard beter – <a href="https://www.vn.nl/waarom-we-nog-steeds-vlees-eten-en-hoe-we-dat-veranderen-2/" target="_blank">maar ja, een vegetarisch laat staan veganistisch leven is voor mij domweg niet vol te houden</a>. Niet meer vliegen? Uhm, ja, tuurlijk – maar mag een hardwerkend mens na een jaar korter douchen en een winter vol slagregens nu ook al <a href="https://www.vn.nl/de-zondige-zomervakantie/" target="_blank">niet meer genieten van een zonovergoten strandvakantie</a>?
Het meanderende pad tussen verleiding en geweten, tussen drogreden en de overduidelijk Goede maar minder aantrekkelijke keuze – daar ligt de spanningsboog die de doorgaans niet al te opbeurende waslijst van onze dagelijkse ecozondes leesbaar maakt.
Maar of je met een schoon geweten op wintersport kan, is voor mij geen dilemma: ik heb er niets mee. Als kind heb ik het een paar keer gedaan en ik kon er geen plezier aan beleven. Vanaf de zijkant van de piste zag ik hoe mijn skiklasgenootjes lachend wél de bochten durfden te nemen. Verkleumd keek ik ernaar en at mijn leren wanten op. Skiën: ik durfde het niet, kon het niet, wilde het niet.
De frisse buitenlucht en het heldere zonlicht moeten heerlijk zijn. Net als het gevoel om met hoge snelheid schijnbaar gewichtloos naar beneden te zoeven. En tuurlijk, in de ijle lucht moet na al die topsport de après-ski een hemelse weldaad zijn. Maar waarom is het leuk om dat genot met tienduizenden op een besneeuwd kluitje te beleven? Om eerst een dag in een Duitse of Franse file te staan, daarna dagelijks uren in de rij te wachten op een plekje in overvolle skiliften en vervolgens in colonne in no time naar beneden te roetsjen? Alsof je met duizend andere snorkelaars van een prachtig koraalrif probeert te genieten. Terwijl de schoonheid zich alleen in eenzaamheid openbaart. 
De lol van wintersport, ik zie het niet. Maar bijna een miljoen Nederlanders lijden niet aan mijn bijziendheid (en jeugdtrauma’s) en genieten ook dit jaar weer van hun wintersportvakantie. Laat de sneeuwpret ze welgevallen – ware het niet dat hun afdalingen diepere sporen achterlaten dan alleen in de sneeuw.
<h5>Spookdorp</h5>
Hoe milieubelastend is een skivakantie? Allereerst is er de reis naar de bergen. Volgens de onafhankelijke voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal bedraagt deze 35 procent van de totale uitstoot van een gangbare wintersportreis (vier personen, zeven nachten, hotel in Frankrijk, auto met dakkoffer). De belasting van die reis valt mee, omdat met vier personen in een auto reizen relatief klimaatvriendelijk is (hoewel bus en trein veel schoner zijn). Helaas gaan steeds meer mensen met het vliegtuig. ‘De laatste vijftien jaar verdubbelde het percentage winterse vliegreizen naar Oostenrijk van 18 naar 40 procent,’ zegt Paul Peeters van het Centre for Sustainable Tourism &amp; Transport van de NHTV. ‘Momenteel zien we een lichte groei naar steeds verdere oorden, zoals de VS en Canada. Dan wordt de milieubelasting nog veel groter.’
De grootste milieubelasting vindt echter lokaal plaats, in die prachtige Alpen dus. Wie in de zomer weleens in de Alpen komt – zoals ik – mag ze in volle glorie aanschouwen: de littekens in het landschap voor die paar weken winterpret. Bos wordt gekapt om plaats te maken voor egale pistes, bezaaid met talloze metalen liftconstructies. Her en der verschijnen grote betonnen bassins om het water op te vangen voor de sneeuwkanonnen (waarover later meer). Oude dorpjes veranderen ’s winters in klein Benidorm om in de rest van het jaar weg te kwijnen als spookdorp. Megalomane en kitscherige nieuwbouw-vakantiedorpen verrijzen langs de bergwanden, liefst op de mooiste plaatsen, wachtend op duizenden sneeuwminnende toeristen.
<figure id="post-380936 media-380936" class="align-none"></figure>
<h5>Met je huis de berg op</h5>
Eenmaal op de piste aangekomen, begint de volgende milieuaanslag: excessief energie- en watergebruik. Een klein skigebiedje met twee gewone liften, twee sleepliften en een gondel verbruikt 550.000 kilowattuur per seizoen van 120 dagen, bericht tv-programma Groen Licht. Dat is evenveel als 120 dagen 534 huizen van energie voorzien. Klinkt niet zo veel, maar reken even mee. Grosso modo kunnen er evenveel mensen genieten van dat skigebiedje als er in die 534 huizen wonen. Met andere woorden: je verbruikt alleen al met die liften net zoveel energie als je thuis doet voor douchen, verwarmen, verlichting, koken, et cetera. Dus elke keer dat jij met de lift omhoog gaat om vervolgens weer van de berg naar beneden te roetsjen, neem je qua energieverbruik je huishouden mee omhoog.
<q class="pull-left">Een alpenweide is net zo kwetsbaar als een koraalrif.</q>En dan zijn er nog de sneeuwkanonnen. Zo goed als geen skigebied kan tegenwoordig zonder. Een sneeuwkanon vreet elektriciteit maar ook water: circa 10 liter per seconde. Moeite om je daar iets bij voor te stellen? Beeld je dan eens in dat je elke seconde tien pakken melk moet leeggooien.
De Alpen herbergen heel veel water, maar zoveel als al die sneeuwkanonnen vragen, kunnen ze domweg niet leveren. Het water voor de sneeuwkanonnen wordt het hele jaar door opgevangen in de eerdergenoemde betonnen bassins. Dit water wordt onttrokken aan bronnen en beken, zodat elders tekorten ontstaan met grote gevolgen voor flora en fauna. In het populaire Tiroler skiplaatsje Sankt Johann wordt twaalf keer meer water onttrokken dan de natuur levert. Peeters: ‘Dit is niet vol te houden. Er zal water geïmporteerd moeten worden, maar dat heeft bij de bron van herkomst ook weer gevolgen. Maar ja, er valt veel geld te verdienen met wintersport, dus voorlopig zal de biodiversiteit blijven lijden onder de behoefte aan sneeuwzekerheid.’
Een ander nadeel van kunstsneeuw is dat het drie weken langer blijft liggen dan natuurlijke sneeuw, die sowieso al langer blijft liggen als er flink overheen geskied is. Het gevolg is dat plantjes en grassoorten langer verstoken blijven van zonlicht. Kwetsbare soorten overleven dit niet, wat de weides eentoniger maakt. Peeters: ‘Bergen hebben een kwetsbaar ecosysteem, juist omdat ze zo hoog liggen.’
Eigenlijk is een alpenbos of -weide net zo kwetsbaar als een koraalrif, beaamt Peeters. Ga er dus niet door- of overheen banjeren met je ski’s. De laatste jaren wint off piste-skiën en toerskiën letterlijk terrein. Het voelt natuurlijker, want je begeeft je verder van de massapistes. Maar het is juist diezelfde natuur die eronder lijdt. Peeters: ‘Je verstoort de rust van wilde dieren, die zich met name in de winter willen terugtrekken van alle drukte. Als dieren in winterslaap gestoord worden, kan dat dodelijke gevolgen hebben. Aan de andere kant: met name in Noorwegen gaat deze trend gepaard met zelf de berg oplopen. Dit is relatief goed nieuws, want dit bespaart het energiegebruik van skiliften.’
<h5>Piek bereikt</h5>
Waarschijnlijk heeft het massale wintersporttoerisme zijn piek al bereikt. Door klimaatverandering trekt de sneeuwgrens steeds hoger op. De OESO becijferde dat een temperatuurstijging van 2 graden – waar de wereld nu op af stevent – ertoe leidt dat 87 procent van alle pistes niet meer ‘sneeuwzeker’ is (30 centimeter sneeuw op tenminste honderd dagen per jaar). Nu zijn ruim zeshonderd skigebieden sneeuwzeker maar per graad opwarming trekt de sneeuwgrens verder op en komen honderd skigebieden in gevaar. Dat wordt dus nog meer dringen op de pistes. Want sneeuwzekerheid, dat is wat de wintersporter wil – hij heeft niet duizend kilometer file gereden om naar kale, groene weides en smeltende ijspegels te kijken. Een goede stelregel is: ga niet naar gebieden waar sneeuwzekerheid wordt geboden. Peeters: ‘Want óf het ligt te hoog in de bergen en is dus ecologisch gezien te kwetsbaar gebied óf er staan continu flinke sneeuwkanonnen te loeien.’
Leer gewoon te leven met de onzekerheden die klimaatverandering met zich meebrengt, zegt Peeters. ‘Ga naar een gebied waar de hoeveelheid sneeuw niet je vakantiepret dicteert. Let er bijvoorbeeld op of er ook musea en andere mooie bezienswaardigheden zijn. Of mooie wandelgebieden en steden met een rijke historie. Echt, je kunt van zoveel meer genieten in de winterse bergen dan alleen van skiën.’
<div class="info-box-shadow">
<h3 class="tekst">De beste keuze volgens Vrij Nederland</h3>
1 Blijf eens een jaartje thuis. 
Als je per se een frisse winterneus wilt halen, overweeg dan een andere bestemming dan de bergen. Van de Wadden tot de Ardennen: er is zoveel moois lager bij huis. 
2 Mijd bestemmingen met ‘100 procent sneeuwgarantie’. 
Sneeuwgarantie betekent dat er energie- en waterverslindende sneeuwkanonnen worden ingezet of dat de locatie extra hoog ligt. En hoe hoger het skigebied, hoe kwetsbaarder de natuur waarvan jij wilt genieten. 
3 Ski zo duurzaam mogelijk. 
<a href="https://www.alpine-pearls.com" target="_blank">Alpine Pearls is een netwerk van skigebieden dat zich inzet voor een zo duurzaam mogelijke skivakantie. </a>In het aangesloten Werfengang krijgen toeristen die met de trein zijn gekomen gratis CO2-neutraal openbaar vervoer aangeboden.
</div>
<div class="info-box-shadow">
Meer van Evert Nieuwenhuis? Leer hier met welke <a href="https://www.vn.nl/evert-nieuwenhuis-groene-voornemens/" target="_blank">zeven stappen elk groen voornemen voor 2018 een succes wordt</a>, of lees dit artikel over <a href="https://www.vn.nl/geweten-groen-internet/" target="_blank">de (vernietigende) invloed van ons digitale leven op de echte wereld. </a>
</div>

Evert Nieuwenhuis

Op wintersport? Dit zijn de sporen na de sneeuw

DOGE in Den Haag

Komt ook naar Den Haag

De DOGE-kettingzaag

Instanties schieten tekort

Pesten

De innerlijke Ad Melkert

Teun van de Keuken

'Ik heb alles gegeven'

Tim Hofman 

De temperatuur stijgt

Analyse van Hans Stegeman

'Ik heb van weinig dingen spijt'

Peter R. de Vries (1956-2021)

Slavernijexcuses 

Keti Koti

Lezen met Marilyn Monroe

Cultuurtip

Musk is geen self made man

Biljonairsprobleem