<div class="lead">
Laten we niet van een empathiemuur spreken: je hoeft de ander niet te begrijpen om hem of haar als mens te zien. Of om van de ander te houden, zoals Simone van Saarloos van haar geliefde X.
</div>
Ik tracht alles wat naïef wordt gevonden minimaal eenmaal te proberen. Als niemand het naïeve nastreeft, wordt er nooit getest of naïef wel echt de juiste inschatting is. (De voorspelling dat Clinton zou winnen, is helaas niet vaak genoeg naïef genoemd).
Yoko Ono en John Lennon wilden de wereld redden vanuit bed en zij zijn niet de enigen. Dinsdagnacht lag ik met benen razend van de energie onder het dons. #verkiezingsnacht werd ververst, Radio1 pruttelde live commentaar en mijn Amerikaanse vriendin Brittany berichtte om de veertig minuten ‘I am so fucking scared’. Bij haar, zes uur eerder, was het net donker geworden. Bij mij sprong de datum in de tijdbalk op mijn scherm naar ‘Wed Nov 9’. Ik durfde niet te gaan slapen omdat ik vreesde voor het late waken. 
Tonight No Poetry Will Serve. Dat is de titel van een gedicht van Adrienne Rich dat me te binnen schoot. Ook dacht ik aan William Carlos Williams: ‘It is difficult/to get the news from poems/yet men die miserably every day/for lack/of what is found there.’ 
Dus ik tikken. Mijn paniekgedicht, ‘Vanuit bed, eerste wereld locatie’, ging over het heftige contrast tussen het nieuws op CNN en de wang van geliefde X (het ontbreken van een bezittelijk voornaamwoord en geslachtelijke aanduiding moet als teken van waardering worden gelezen en ‘X’ staat niet voor ‘inwisselbaar’). Tijdens het volgen van Twitter en verkiezingspolls, voelde ik me volledig alleen in bed. Als ik de wang van X voel, de warmte en het stromend bloed, dan voel ik me even met iedereen. Mijn liefde voor die ene bijzondere wang brengt me bij alle mensen. Niet op de kapende manier – zij zijn allemaal precies zus en zo. Nee, op de logische manier die specifieke onderlinge verschillen ongemoeid erkent:
ik voel warm bloed 
ik voel een pompend hart 
elk levend mens heeft rondslaand bloed 
ik voel elk mens. 
Zoiets.
Je kunt één mens voelen, honderd of honderdduizend mensen voelen (denk aan de energie in een theater of stadion), maar ze begrijpen kan alleen God (als ze bestond). Toch verschenen er in de loop van de week veel artikelen om de negenenvijftig miljoen Trumpkiezers dichterbij te brengen. En natuurlijk zijn er allerlei verklarende elementen die het waard zijn om genoemd en opgesomd te worden, maar geen van deze elementen maakt één mens begrijpelijk. De verklarende elementen – racisme, werkeloosheid, elitehaat – konden ook worden herkend en gezien en aangepakt zonder dat er ooit één Trumpkiezer was opgestaan.
In Vrij Nederland stelde socioloog Arlie Hochschild dat zij een ‘empathiemuur’ over moest om Trump-kiezers te leren kennen. Het stomme van die muurmetafoor is, dat deze ons in onbestaande groepen verdeelt. De Trump-stemmer is misschien uit te tekenen met een aantal krasse lijnen, maar kom je daarmee dichterbij de cocktail van persoonlijke en maatschappelijke motivaties die hem vormt?
De ander begrijpen moet niet nodig zijn om de ander als mens te zien. Als dat het streven is, wordt de ander juist te weinig mens en te veel een lijst kenmerken. Van de personen die heel dicht bij je staan, verwacht je ook niet dat je ze zult begrijpen. Je wilt ze voelen en ervaren. Je laat ze hun eigen onbegrijpelijke cocktail zijn. En elk overkoepelend kenmerk dat hen vat, doet juist een muur rijzen.
De allereerste nacht dat ik met geliefde X in bed lag, voelde ik het onvermijdelijk conflict tussen de grootsheid van X’ aanwezigheid en de belachelijke kleinheid van ons samenzijn: één meter veertig bij twee meter. Maar van het feit dat die twee – in bed liggen en de wereld – tegengesteld lijken, moet iets te leren zijn. In bed liggen klinkt heel concreet en vastomlijnd, maar mag misschien wat meer verwarring scheppen. De wereld klinkt daarentegen moeilijk en ongrijpbaar, maar mag best wat meer concreet en nabij voelen.

Simon(e) van Saarloos

Laat de ander een onbegrijpelijke cocktail zijn

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips