De sekstape is uit. Maar we hebben het er nog steeds over

Bij aanvang van het jaar 2008 stelde Vrij Nederland een lijstje op met ‘ex-hypes’. Tussen ‘jumpstylen’, ‘second life’ en rucola, eveneens op de lijst: de celebrity sex tape. Dat was ten tijde van Pamela Anderson misschien nog opwindend, schreef toenmalig redacteur en thans hoofdredacteur a.i. Robert van de Griend, maar inmiddels uitgekauwd. ‘Dat krijg je als en Paris Hilton en Kate Moss en Britney Spears “per ongeluk” een homevideo laten slingeren. (…) Mag in 2008 weer bij het gourmetstel en de vakantiefoto’s worden opgeborgen.’

In Amerika staat de sekstape op dit moment toch weer volop in de belangstelling. Twee weken geleden veroordeelde de rechter in Florida roddelsite Gawker tot een schadevergoeding van 140 miljoen dollar voor het publiceren van een sekstape van worstelster Hulk Hogan. Gawker gaat in beroep, met als argument de vrijheid van meningsuiting te verdedigen. En hoe idioot dat in een zaak over een smoezelige video van een nog smoezeliger personage als Hulk Hogan ook mag klinken: nu zelfs een gedistingeerd tijdschrift als de New Yorker zich uitspreekt vóór Gawker is er meer aan de hand.

De belangrijkste vraag: wanneer is naakt belangwekkend?

Gouden jaren

Achteraf gezien was de VN-voorspelling uit 2008 nog niet zo eens zo heel slecht, of in elk geval beter dan de toen eveneens voorspelde ondergang van Matthijs van Nieuwkerk (waar is dit misgegaan?). De gouden jaren van de celebrity sex tape lagen in 2008 vlak achter ons. Begonnen met de genoemde Anderson-tape in 1997, naar een nieuw hoogtepunt gekomen in 2004 met die van societygirl Paris Hilton en in 2007 netjes afgesloten met die van latere realityster Kim Kardashian.

Niet dat het in de jaren daarna nooit meer kinky werd op het internet. Integendeel zelfs. De gelekte sexy selfies van échte filmsterren als Scarlett Johansson en Mila Kunis stonden ons nog te wachten, net als een grote hack in 2014 waarbij ook Kate Upton en Emma Watson de klos waren.

Maar toch veranderde er wel degelijk iets, zo aan het eind van het eerste decennium van de 21^e eeuw. Slate schreef onlangs een kleine geschiedenis van de veranderende receptie van de sekstape. Gelekte tapes en foto’s konden begin deze eeuw nog rekenen op een mix van verlekkerde opwinding en leedvermaak. Had je maar niet naakt op foto of film moeten gaan, was de algemene reactie. Medelijden niet nodig. Maar toen kwam de smartphone. En met constant een camera op zak waren we ineens allemaal potentieel pornografeur. Of potentieel slachtoffer. De voorheen aan beroemde mensen voorbehouden angst, dat zelfgemaakte naaktfoto’s of –video’s naar het internet lekten, werd plotseling wel heel herkenbaar. En zeker toen girl next door Jennifer Lawrence getroffen werd vonden we het wel erg zielig worden. De geboorte van de wraakporno werd het einde van de verkneukel porno.

Nieuwswaarde

Het publiceren van onbedoeld beroemd naakt raakte zo stilletjes uit de gratie. Zelfs stoutsite Gawker zou er tegenwoordig niet meer aan beginnen. Maar de zaak die nu speelt gaat over 2012, de nadagen van het sekstape-tijdperk, toen ook de New York Times de video van realityster Hogan nog ‘horrible to contemplate (or watch), but delightful to discuss’ noemde. En op dat ‘discuss’ gooit Gawker het dan ook in haar verdediging. Hogans seks was nieuws. De worstelaar had in talkshows en radioprogramma’s al talloze malen opgeschept over zijn seksleven en gretig gespeculeerd op het bestaan van de tape. De tape kreeg daarmee nieuwswaarde, aldus Gawker, en die overstijgt de persoonlijke privacy van Hogan.

De New Yorker sluit zich daar nu bij aan, want ‘newsworthy’ betekent niet hetzelfde als hoogdravend. Een rechter kan Gawker in hoger beroep nog best wel eens gelijk geven.

Bepaald naakt en sommige seks is dus belangwekkender dan het andere. Maar wanneer is dat zo? En kan ook onbekend naakt nieuwswaardig genoeg zijn om te mogen publiceren? Gisteren tekende de invloedrijke Hollywood-lobbyistenclub MPAA bezwaar aan tegen een nieuwe wet die wraakporno zwaarder moet gaan bestraffen. Volgens de nieuwe wet is het publiceren van ‘expliciete’ foto’s of video’s ook strafbaar als er niet de intentie is om kwaad te doen. Ook die van oorlogssituaties en die van slachtoffers na een ramp worden daarmee mogelijk verboden. En dat brengt volgens de MPAA dan weer de persvrijheid in gevaar.

Belangwekkend?

Het wordt zo steeds ingewikkelder, met dat belangwekkende naakt. Dat van de worstelaar die zijn geslachtsdeel verbaal om de haverklap op tafel legt mag vooralsnog niet van de rechter. Maar dat van het meisje van Phuket moet volgens de MPAA juist weer wel mogen. De lijn tussen functioneel naakt en privacyschending is in tijden van smartphones en Snapchat lastig te trekken. En, hoe smoezelig de Hogan-zaak ook mag zijn: dat er duidelijker richtlijnen moeten komen die ook de persvrijheid beschermen staat vast.

Het zijn dingen waar je liever niet aan denkt. Maar in een niet eens zo hypothetisch geval verschijnt er binnen nu en enkele maanden een sekstape waarin presidentskandidaat Donald Trump de hoofdrol speelt. Trump, die vooral in de jaren negentig voortdurend opschepte over de hoeveelheid vrouwen waarmee hij het bed heeft gedeeld. Stel, de tape komt in handen van Gawker. Zouden ze die nu nog publiceren?