<div class="lead">
Een echte altruïst is een rationeel denkend mens, niet iemand die meteen met iedereen medelijden heeft, betoogt filosoof Peter Singer in zijn nieuwe boek. Maar willen en kunnen we wel zo rationeel zijn?
</div>
In de jaren zeventig werd filosoof Peter Singer wereldberoemd met het boek Animal Liberation, waarin hij dierenwelzijn tot een serieuze ethische kwestie verhief. Zijn nieuwe boek heet The most good you can do en gaat over een nieuwe beweging die volgens Singer steeds meer gevolg krijgt: effectief altruïsme.
Effectieve altruïsten, schrijft Singer, willen met zo min mogelijk middelen zoveel mogelijk goeds bewerkstelligen. Ze zorgen dat ze veel verdienen en zuinig leven zodat ze meer kunnen weggeven. Ze maken studie van de meest effectieve fondsen en goede doelen om in te investeren.
Als voorbeeld van een effectieve altruïst noemt Singer een briljante oud-student van hem, die aan alle universiteiten als wetenschapper aan de slag had gekund maar ervoor koos om op Wall Street een smak geld te verdienen om daarmee kinderen in Afrika iets van een perspectief te bieden. Maar, benadrukt Singer, altruïsten van het nieuwe soort offeren niets op: ze doen goed omdat ze dat zelf willen en omdat ze zich daar goed bij voelen, en doen daarmee in een beweging iets voor de mensheid.
<q class="pull-right">Tot zijn genoegen stelt Singer vast dat effectieve altruïsten vaak intellectuelen uit abstracte wetenschappen als filosofie en wiskunde zijn</q>
Singer benadrukt hoe rationeel effectief altruïsme is. Het heeft niets met empathie te maken – mensen die spontaan worden vermurwd door een uitgehongerd kind in een advertentie zouden in hun emotie wel eens aan het verkeerde goede doel kunnen schenken. Een moeder zou niet haar eigen kind moeten redden maar liever tien andere. En Singers meest weerbarstige voorbeeld: een Auschwitz-beul heeft misschien wel goede redenen om een Auschwitz-beul te zijn als de andere sollicitanten nog veel wreder zijn. Als toch iemand het moet doen, kan je beter maar als gematigde beul de verantwoordelijkheid nemen, besluit Singer.
Tot zijn genoegen stelt Singer vast dat effectieve altruïsten opvallend vaak intellectuelen uit abstracte wetenschappen als filosofie en wiskunde zijn. Het effectieve altruïsme zou de ultiem rationele levenswijze zijn, een soort voltooiing van de Verlichting. Het aangename, het vertrouwde en het dierbare is voor de oudbakken mens die nog met een been in het dierenrijk staat.
Singers opvatting van rationaliteit lijkt verdomd veel op de moderne economische rationaliteit. We willen winst maximaliseren en we willen het met zo min mogelijk investeringen. We doen iets waar we onszelf goed bij voelen en tegelijkertijd profiteert de hele wereld mee. Weeg het geluk van de een af tegen het ongeluk van de ander en onderaan de streep vindt u wat heet een ethische keuze.
De alomtegenwoordige aanklacht tegen het rendementsdenken zou niet aan Singer zijn besteed. Het koele calculeren is wat hem betreft het mooiste en het rationeelste wat er is. Misschien heeft hij gelijk en zou een voortdurende optelsom tussen geluk en ongeluk de wereld stukken beter maken. Maar of de mens zo rationeel is en kan zijn en wil zijn als Singer voorstelt, is een tweede.

Nynke van Verschuer

Peter Singer: wie goed nadenkt geeft aan goede doelen

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips