Verhalen
&#8216;How did you go bankrupt?&#8217; vraagt Bill aan Mike in Hemingways The Sun Also Rises. &#8216;Two ways,&#8217; antwoordt Mike. &#8216;Gradually and then suddenly.&#8217;
De personages van Richard Bausch komen op dezelfde manier in de ellende. Complete levens worden in een oogwenk overhoop gegooid &#8211; maar als je de verhalen terugleest, blijkt de ramp langzaam, zorgvuldig opgebouwd. De personages negeren alle signalen, tot er niets meer te negeren valt, en dan: bam. Het doek valt. Gradually and then suddenly.
Richard Bausch schreef elf romans en zeven verhalenbundels. Zijn werk werd door onder anderen Richard Russo en Colm Tóibín geprezen en het is met verschillende Amerikaanse prijzen bekroond, maar niet in het Nederlands vertaald. Raar en onterecht, bewijst hij maar weer eens met zijn meest recente verhalenbundel Something is out there.
Bausch&#8217; personages zijn hulpeloos en goedhartig; alledaagse mensen afgebeeld in extreme situaties. Op het sterfbed, tijdens scheiding of overspel, midden in gewelddadige ruzies. Als je goed kijkt, lijkt Bausch te willen zeggen, is er overal wel iets kapot aan het gaan. Die personages worden vooral van buitenaf beschreven &#8211; van de elf verhalen is er maar één in de ik-vorm, levenslange trauma&#8217;s worden in een halve alinea samengevat, grote gebeurtenissen, trauma&#8217;s in de maak, krijgen een paar zinnen. Bausch zoomt weinig in, houdt afstand. Hij beeldt zijn personages af in hun omgeving.
En dat is genoeg. Je verbaast je af en toe over het feit dat de verhalen je zo raken. Het lijkt bijna te makkelijk: verzin een extreme situatie, of beter nog, een combinatie van extreme situaties (je partner verlaat je terwijl je moeder langzaam overlijdt), beschrijf gevoelens zonder al te veel nuance (&#8216;There&#8217;s obvious tension between Jenny and Max&#8217;), en je hebt een aangrijpend verhaal.
Het werkt niet altijd. Soms blijft Bausch te veel aan de buitenkant. Dan leest zijn afstandelijke, registrerende stijl net iets te veel als een verzameling regie-aanwijzingen: &#8216;Across from Benjamin the woman, Laura, sits with her elbows resting on the table. She is thirty, very slight, with pretty dark almond eyes.&#8217; Maar in vrijwel alle verhalen weet Bausch je toch overstag te krijgen. De afzonderlijke zinnen zijn zelden bijzonder, de originele observaties zijn op een hand te tellen, maar het naderende onheil &#8211; Something is out there is een perfecte titel &#8211; is voelbaar in elke alinea. Elke situatie is geladen, de personages zijn kwetsbaar, altijd en overal. Ze hebben nergens macht over. Niet over de dingen out there, maar zo mogelijk nog minder over wat zich binnenin hen afspeelt.
En toch proberen ze het. Bausch had daar cynisch over kunnen zijn. Maar hij blijft empathisch, hij oordeelt niet. Juist door de objectiverende toon, in combinatie met de tragedies waar zijn personages uiteindelijk altijd hulpeloos tegenover staan, weet Bausch precies genoeg medelijden los te krijgen. Het duurt even, aan het begin van de verhalen voel je iets vaags, iets unheimisch, maar je wordt niet meteen bij de strot gegrepen &#8211; en dan merk je dat Bausch de duimschroeven aandraait, dat hij dat al vanaf het begin deed. Gradually and then suddenly.
Richard Bausch
Something is out there
Alfred A. Knopf
268 p., € 17,99

Dries Muus

Overal gaat wel iets kapot

Nie wieder is nu

Meebuigen is zinloos

Verhaal van de Week

Van burgerverzet tot dictators

Social media als geheim wapen 

Klimaat, klimaat, klimaat!

Teun van de Keuken

Wat gebeurt er nu>

Europa na de AfD

Weg met de model-minderheid

Interview Pete Wu

Sport wordt almaar duurder

Hans Against the Machine

Schieten en huilen in Israël

Cultuurtip

Staken is winnen

Debat op Dinsdag