Op herkansing met Pegida

Tommy Robinson kon een grijns amper onderdrukken tijdens zijn speech op het Vredenburg in Utrecht. Het was hem toch gelukt om in Nederland een groot publiek te bereiken. Ooit richtte de kleine Engelsman de English Defence League op, een xenofoob clubje dat volgens de officiële lezing islamisering tegen wilde gaan maar zich in de praktijk tot een ordinaire knokploeg ontpopte. In thuisland Groot-Brittannië was het bij vrijwel elke demonstratie raak. Een poging om in Amsterdam voet aan de grond te krijgen, faalde in 2010 jammerlijk. Met de EDL heeft Robinson inmiddels gebroken, maar gisteren lukte het hem dan toch om in Nederland een grote menigte toe te spreken. Als gastspreker was hij uitgenodigd door de protestbeweging Pegida – een xenofoob Duits clubje dat volgens de officiële lezing islamisering tegen wil gaan.

Vijf jaar geleden liepen de gemoederen in de aanloop naar de demonstratie van EDL al hoog op. Online regende het dreigementen en verwensingen. Eberhard van der Laan verplaatste het protest van het Museumplein naar een grasveld ergens aan de buitenkant van Amsterdam. De vredige tegendemonstratie elders in de stad was ongeveer tien keer zo druk als die van Robinson en de zijnen. Het handjevol EDL-leden dat er wel was, werd belaagd door Ajaxsupporters. Van de door de EDL gewenste Europese beweging kwam het niet.

Gisteren kon Robinson dus op herkansing met Pegida. In VN verscheen eerder al dit stuk over de opkomst van deze protestbeweging, die op klassiek populistische wijze demonstreert tegen ‘de islam, het immigratiebeleid, de miljardensteun aan Griekenland en de politiek in het algemeen’ en door Angela Merkel zelf al noopte tot de uitspraak dat ‘Rechts-extremisme, xenofobie en antisemitisme hebben geen plaats in onze maatschappij.’ Tegen die achtergrond deed Robinson een oproep naar een betere onderlinge organisatie van Pegida en verwante bewegingen. Voorman Lutz Bachmann, die eerder dit jaar aftrad nadat een selfie waarop hij Hitler nadeed ophef veroorzaakte maar inmiddels weer in functie is, sprak woorden van gelijke strekking. Het was vele malen drukker dan vijf jaar geleden in Amsterdam, voor- en tegenstanders van Pegida gingen enthousiast met elkaar op de vuist.

Dit soort demonstraties wordt steeds drukker bezocht, gelijkgestemden zijn steeds beter gemobiliseerd. Er is veel veranderd, helaas blijven de zaken niet bij het oude.

Niet overal althans, want er zijn genoeg plekken waar de tijd stil lijkt te staan. In Wit-Rusland bijvoorbeeld won Alexander Loekasjenko voor de vijfde keer de verkiezingen, waardoor hij na 21 jaar nog steeds aan de macht blijft. De laatste dictatuur van Europa, noemde Condoleezza Rice het land ooit: de Wit-Russische oppositie heeft sinds 1996 geen zetel gehad in het parlement. Loekasjenko kreeg gisteren 83,49% van de stemmen. Als opvolger lijkt Loekasjenko zijn 11-jarige zoon in gedachten te hebben. Demonstraties van de oppositie worden traditiegetrouw met de harde hand teneinde gebracht, waarna de demonstranten soms voor jaren de gevangenis in gaan. Loekasjenko doet alles om de schijndemocratie in stand te houden en toch zijn macht te behouden.

In Turkije neemt de woede ondertussen toe, nadat zaterdag bij een aanslag op een vredesdemonstratie minstens 95 mensen om het leven kwamen. Een van de organisatoren van de mars was de Koerdische HDP. Juist de Koerden voelen zich niet gezien, beveiligd of überhaupt serieus genomen door president Erdogan en premier Davutoglu. De HDP overweegt nu, in aanloop na de verkiezingen op 1 november, misschien zelfs geen grote campagnebijeenkomsten meer te organiseren. Uiteraard wil de partij een goed resultaat behalen, maar nog liever wil zij dat medewerkers en vrijwilligers gewoon in leven blijven, en na afgelopen zaterdag en de bloedige aanslag in Suruç eerder dit jaar is dat niet langer te garanderen.

Er is een klein wonder nodig om ervoor te zorgen dat er straks op die eerste november toch verandering komt.