<div class="wpg-element paragraph">
<p>reportage</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Afgelopen vrijdag oordeelde de rechter dat het Maagdenhuis ontruimd mocht worden wanneer het de UvA bliefde. Vrijdagavond gebeurde er niets. De studenten speculeerden voorzichtig dat het universiteitsbestuur hen misschien nog hun Festival der Wetenschappen, dat weekend gepland in het Maagdenhuis, zou laten houden aangezien ze al hadden aangekondigd het Maagdenhuis daarna vrijwillig te zullen verlaten. Maar zonder verdere aankondiging rolde zaterdagochtend de Mobiele Eenheid, met een overmacht die niet zou misstaan bij een gemiddelde risicowedstrijd in de eredivisie, getooid met helm, schild en wapenstok, het Spui op. De studenten scandeerden nog ‘<span class="Cursief">You’re sexy, you’re cute, take off your riot-suit’</span>, maar dat weerhield de agenten er niet van in hun <span class="Cursief">riot suit</span> lustig op het handjevol studenten in te beuken, ook al was het Maagdenhuis al leeg en stonden studenten en docenten reeds op de stoep.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>De studenten hadden een opvallend effectieve manier om zich niet door de politie te paard van het Spui te laten verdrijven: onbevreesd voor de paardenhoeven zegen ze door hun knieën om op de grond te gaan zitten. Op de kasseien van het Spui, in de regen, omringd door een cordon van politiepaarden en arrestatiebussen, werden er toch nog een paar lezingen gehouden die stonden geprogrammeerd voor het festival. Ewald Engelen stak van wal over het alomtegenwoordige rendementsdenken, professor Middeleeuwse geschiedenis Guy Geltner vertelde iets over Abelard – wat precies ging in de wind verloren. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>starre houding<br /></h3>
<p>De bezetters van het Maagdenhuis, die zich ‘De Nieuwe Universiteit’ noemen, en het deel van de academische staf dat de studenten steunt en zich ‘ReThink UvA’ noemt, lieten zaterdag zien dat hun protest tegen het universiteitsbestuur nog lang niet is gedoofd. Naar het motto van een prominent spandoek in het atrium van het Maagdenhuis ‘Screw us and we multiply’ heeft het onbehouwen optreden van de ME ervoor gezorgd dat in ieder geval ReThink UvA sinds dit weekend heel wat nieuwe leden heeft. <br />Voor De Nieuwe Universiteit geldt wellicht iets soortgelijks, maar dat valt niet te verifiëren, want DNU wordt niet centraal georganiseerd. De organisatie van de bezetters van het Maagdenhuis – en dan vooral het gebrek daaraan – betekende aanvankelijk het succes en later de neergang van de bezetting die bijna zeven weken duurde.<br />Op de vraag aan een paar studenten in het nog bezette Maagdenhuis of ze nu deel uitmaken van DNU, volgt een weifelend antwoord: ‘De Nieuwe Universiteit is geen organisatie, maar meer een set idealen.’ Die idealen worden grofweg onderschreven door degenen die een rood vierkantje van vilt op hun borst hebben gespeld, het symbool van studentenprotesten sinds studenten in Quebec in 2005 massaal de straat op gingen om tegen bezuinigingen te protesteren. <br />De Nieuwe Universiteit is ook tegen bezuinigingen, en dan vooral de manier waarop die worden doorgevoerd. De studenten laken de wijze waarop het College van Bestuur het curriculum bepaalt, zonder inspraak van studenten of docenten te dulden. Zo verschaft niet de wetenschappelijke waarde het bestaansrecht van een vak of een studie, maar het aantal inschrijvingen, en, jawel, het rendement. Het bestuur zou te weinig inzicht hebben in wat er leeft onder de academici en daarom maar beslissingen nemen met een blik op de cijfers. De eis van DNU is daarom meer inspraak (democratisering) om het rendementsdenken tegen te gaan, de kleine vakken te behouden en niet tot ‘diplomavee’ gereduceerd te worden.<br />Veel studenten in DNU uitten eerder hun zorgen over het onderwijs tegenover het universiteitsbestuur, zonder resultaat. Een studente politicologie en filosofie zat een jaar in de studentraad: ‘We mochten alleen advies uitbrengen en hadden bijna geen instemmingsrecht. Die adviezen werden voor kennisgeving aangenomen en dan mochten we weer gaan.’ Een student Engels was in het najaar betrokken bij de oprichting van Humanities Rally (leus: Humanities, rally!), in reactie op de bezuinigingsplannen aan hun faculteit. ‘Het faculteitsbestuur zei dat we bij het College van Bestuur moesten zijn, het CvB wees naar Den Haag, Den Haag wees terug naar de universiteit.’ <br />Uit protest tegen de starre houding van het CvB werd in februari het Bungehuis bezet. Kennelijk waren er rigoureuzere maatregelen nodig om de aandacht van het universiteitsbestuur te krijgen. De in het Bungehuis verzamelde studenten muntten de naam ‘De Nieuwe Universiteit’ (DNU). </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Wapperende handjes<br /></h3>
<p>De Amerikaanse antropoloog en Occupy-ideoloog David Graeber beschreef waarom een revolutie gedijt bij een zekere vorm van anarchie: om het oude systeem failliet te verklaren, moet je het niet met de eigen middelen bestrijden maar ontwrichten. De bestaande structuren verwerp je het effectiefst door ze te negeren. Begin met een schone lei, zodat er een beroep moet worden gedaan op de fantasie. Het sterkste argument voor het kapitalisme is volgens Graeber dat er geen alternatief systeem is. Bewijs het tegendeel door er niet aan mee te doen, zou Graeber zeggen.<br />Als democratisering het doel is, zoals voor degenen die het Maagdenhuis bezetten, dan kun je daar maar beter meteen mee beginnen. Dan is de revolutie tenminste democratisch, ook als het resultaat niet de democratie is waar je op hoopt. Die nieuwe, gedroomde systemen ontstaan in de praktijk, niet op de tekentafel. Stel geen leiders aan, want die lopen alleen maar weer het gevaar gecorrumpeerd te worden. Experimenteer en kijk wat er gebeurt als je een organisatie niet volgens de klassieke machtsverhoudingen inricht. <br />De makkelijkste manier om de gewenste directe democratie in de praktijk te brengen is volgens Graeber de consensusbesluitvorming. De vergaderingen in het Maagdenhuis werden dan ook General Assembly’s genoemd. Iedere aanwezige (en iedereen mocht in beginsel meedoen) had evenveel spreektijd, hetzelfde stem- en vetorecht, en bij elke uitspraak kon je een <span class="Cursief">temperature check </span>verwachten: bij goedkeuring wapperende handjes in de lucht, bij afkeuring wapperende handjes naar beneden. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>ondoorgrondelijke motieven<br /></h3>
<p>In het Maagdenhuis werd het vergaderen op basis van consensus niet heel weloverwogen ingevoerd. Harriet Bergman, student filosofie en bedrijfskunde, sloot zich in het Bungehuis aan bij De Nieuwe Universiteit. ‘De bezetting van het Bungehuis was een gesloten bezetting. Mensen moesten via een ladder en een raam naar binnen klimmen. Wij, van DNU, zaten daar en overlegden volgens de principes van de consensus. Dat werkte goed, want onze belangen kwamen grotendeels overeen.’ <br />De dag na de ontruiming van het Bungehuis was er een demonstratie die eindigde op het Spui, waar spontaan het Maagdenhuis werd ingenomen. Bergman: ‘Ineens stonden we binnen, met driehonderd man, verbaasd over hoe makkelijk het was en zonder vastomlijnd plan in ons hoofd. Toen ben ik maar op een tafel gaan staan en heb ik geroepen dat we een General Assembly (GA) moesten houden, want zo deden we dat in het Bungehuis. Ik geloof wel dat de regels van de General Assembly het beste werken wanneer de groep niet te groot is en de belangen niet te uiteenlopend. In het Bungehuis werkte het heel goed. In het Maagdenhuis tot een zeker punt ook. <br />De bezetting van het Maagdenhuis was veel waardevoller dan die van het Bungehuis, want in het Maagdenhuis kwam de dialoog pas echt op gang. Iedereen kon uit- en inlopen, docenten, bestuurders van universiteit en stad, politici en journalisten kwamen kijken, iedereen kon met iedereen discussiëren over hoe een goede universiteit eruit zou moeten zien en hoe we die kunnen verwerkelijken. ’<br />Het Maagdenhuis moest een plek zijn waar open gediscussieerd kon worden over de gedroomde universiteit van de toekomst. Aanvankelijk was de deur van het Maagdenhuis vierentwintig uur per dag open. Iedereen die sympathiseerde met De Nieuwe Universiteit kon naar binnen lopen, rondkijken, een praatje maken en, wanneer het beviel, een slaapzak uitrollen. Door de toegankelijke vergaderstructuur werd iedereen even serieus genomen, niemand werd buitengesloten, de PhD-student had evenveel rechten als de burgemeester of de sympathisant van Spuistraat.<br />De aanklacht tegen het rendementsdenken sprak en spreekt niet alleen de academische gemeenschap aan. De studenten waren enorm gebaat bij de aanwezigheid van niet-studenten, van mensen die het als hun dagtaak zagen het Maagdenhuis bezet te houden als de studenten overdag naar college gingen, er te slapen en eten te koken. Onder hen waren, inderdaad, mensen met nogal ondoorgrondelijke motieven, mensen die eerder betrokken waren bij Occupy Amsterdam, maar ook oud-studenten van de UvA die de tijd rijp achtten voor verandering. Recentelijk nam een man die uit de Oekraïne was gevlucht nog zijn tijdelijke intrek in het Maagdenhuis. <br />De gedachte erachter was mooi: iedereen die maar wilde, mocht meedenken, meepraten en laten zien dat de idealen van het Maagdenhuis breed gedragen werden. Dat betekent niet dat iedereen de hele dag bezig was vergezichten te schetsen, en er bivakkeerden ontegenzeggelijk ook studenten in het Maagdenhuis die het vooral heel gezellig vonden om vier weken lang met een hechte groep te kamperen in het centrum van Amsterdam (‘laat ze lekker vergaderen, dan gaan wij techno draaien in de kantine’), maar de idealisten zetten de toon. <br />Zij organiseerden de dialoog, met als hoogtepunten de lezingen van David Graeber, filosoof Jacques Rancière, socioloog Wolfgang Streeck en een werkgroep van Arnon Grunberg. Betrokken docenten verplaatsten hun werkgroepen naar het Maagdenhuis. Twee zalen deden dienst als studieplek. Het enige verschil met een reguliere UB was dat het zomaar kon gebeuren dat er in een hoek nog iemand met ontbloot bovenlijf op zijn luchtbed lag te slapen en dat er elk halfuur zo’n beetje iemand met een thermoskan koffie rondging en op fluistertoon vroeg of je er ook suiker in wilde. Op zaterdagen werden bescheiden feestjes gegeven, met optredens van Typhoon en Jungle by Night. Een van de programmamakers: ‘Volgens mij laten we met succes zien hoe wij een Nieuwe Universiteit zouden vormgeven.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Genderneutrale wc’s<br /></h3>
<p>Het gebrek aan een vaste organisatie had ook zijn nadelen. Als journalist kon je het Maagdenhuis binnenwandelen en na een kwartier nog niemand gevonden hebben die je kon uitleggen wat er daar nu precies gebeurde. De Facebook-pagina van De Nieuwe Universiteit kondigde een schoonmaakactie aan: na een bezetting van een paar weken was het trappenhuis veranderd in een soort enorme binnenstebuiten gekeerde wildplakzuil, behangen met A4’tjes die pleitten voor zaken als genderneutrale wc’s op de universiteit of het blokkeren van het ECB-gebouw in Frankfurt. Op kopieerapparaten prijkte de oproep ‘(S)ken uzelf’. Maar op de genoemde tijden was er niemand te bekennen die iets van een schoonmaak afwist. Een professor op leeftijd stond eenzaam met een emmertje met schoonmaakspullen in het atrium. <br />De diversiteit onder de bezetters maakte het sceptici nogal makkelijk om De Nieuwe Universiteit af te schilderen als een collectief van krakers en gebruikers, en een reeks ongelukkige mediamomenten droeg niet bij aan het imago van DNU. Een slecht getimede grap zorgde voor het bericht dat de studenten studiepunten verlangden voor de dagen die ze in het Maagdenhuis doorbrachten. GeenStijl postte een video waarin de verslaggever ervoor koos vooral de weirdo’s, die ook werden aangetrokken door het studentenprotest, aan het woord te laten. PowNed filmde met een verborgen camera een bezetter die beweerde dat studenten in het Maagdenhuis in de minderheid waren en dat er vooral veel geblowd werd. Ze filmden niet de studenten die na een blik bier en het poetsen van hun tanden naar hun geïmproviseerde bed gingen om de volgende dag weer fris het gesprek met het universiteitsbestuur aan te kunnen gaan.<br />Het gebrek aan vaste woordvoerders of aanwijsbare leiders maakte het moeilijk om het beeld dat sommige media schetsten, met autoriteit recht te zetten. Er ontbrak een eenduidige boodschap en veel gelegenheidswoordvoerders gaven hun eigen invulling aan de doelstellingen van DNU. Exemplarisch daarvoor was het optreden van UvA-docent Rudolf Valkhoff (zie kader). <br />Na een nachtelijke schermutseling met een groepje corpsballen besloot DNU de deuren ’s nachts op slot te doen. De ‘sympathisanten’ die vooral kwamen om in een hoekje wodka te drinken en een beetje te jennen, werden de deur uitgezet en ook minder mediagenieke figuren kregen het dringende verzoek uit de buurt van de camera te blijven.<br />Eind maart verscheen op Facebook de oproep om een dag te komen helpen in het Maagdenhuis, door te koken, schoon te maken of gewoon een dag of een nacht aanwezig te zijn. De schwung was er een beetje uit, het momentum leek verloren. Opzettelijk of niet, het bleek effectief beleid van de universiteit om het protest dood te laten bloeden en de studenten net zo lang in het Maagdenhuis te laten zitten tot de vermoeidheid hen elke strijdlust zou ontnemen.<br />Op 1 april was er een eerste akkoord met het CvB. Alle partijen (de studentenraad, de ondernemingsraad, de vakbonden, Humanities Rally, de docenten verenigd in ReThink UvA en DNU) kwamen met het CvB overeen dat er twee commissies zullen worden ingesteld die de financiën van de universiteit en de mogelijkheden tot verdere democratisering onder de loep zullen nemen. De adviezen van de commissies aan het CvB zullen, na goedkeuring van de academische gemeenschap, bindend zijn. Een belangrijke stap in de goede richting en veel studenten beschouwden de missie als geslaagd. Maar De Nieuwe Universiteit was nog niet tevreden. De studenten wilden dat de regels om een zaal te gebruiken in een universiteitsgebouw versoepeld worden, zodat ze zich kunnen blijven verzamelen. Volgens de huidige regels mogen alleen bepaalde groepen, zoals studieverenigingen, gebruik maken van de vergaderzalen en kunnen actievoerende groepen geweerd worden. Het Maagdenhuis bleef bezet. </p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<h3>Angst om dood te polderen<br /></h3>
<p>Vorige week leek het er even op alsof De Nieuwe Universiteit toch tot een akkoord zou komen met de bestuurders. De inzet van DNU was voornamelijk dat de bezetting geen juridische gevolgen voor hen zou hebben en dat ze in het Maagdenhuis tijdelijk een zaal zouden behouden waar ze hun discussies en lezingen zouden kunnen voortzetten. Het bestuur ging het erom zonder al te grote imagoschade van de bezetters af te komen –wat na zaterdag jammerlijk is mislukt.<br />In het eerste deel van de onderhandelingen begon het CvB over een rechtszaak om een einde te maken aan de bezetting in plaats van inhoudelijk op de eisen van de bezetters in te gaan. Dat zette kwaad bloed bij de achterban in het Maagdenhuis. Ook dat was een voordeel van een organisatie die niet georganiseerd is: tijdens de onderhandelingen konden de afgevaardigden zich steeds verschuilen achter hun achterban, die over elk mogelijk akkoord zou stemmen. Bovendien zagen de collegeleden steeds wisselende woordvoerders aan de vergadertafel verschijnen, zodat ze weinig grip kregen op de personen die ze voor zich hadden. <br />De tweede helft van de onderhandelingen verliep beter en de onderhandelaars hadden het idee dat ze een goed verdedigbaar akkoord aan de General Assembly zouden voorleggen. Maar tijdens de General Assembly (deze duurde acht uur – de recordtijd van een General Assembly in het Maagdenhuis staat op veertien uur) werd de afgevaardigden verweten dat ze niet-onderhandelbare punten hadden ingeleverd, zoals het behoud van een kamer in het Maagdenhuis, de GA wilde sowieso geen akkoord omdat het bestuur zich die ochtend een onbetrouwbare gesprekspartner had betoond door te dreigen met juridische stappen. <br />Misschien waren er een paar deelnemers aan de GA die geen enkel akkoord hadden geaccepteerd en elke deal met het CvB beschouwden als een nederlaag. De optredens van mensen als Graeber (ontwricht!) en socioloog Streeck (word boos!) en het cynisme van een aantal door de wol geverfde docenten zal ook niet hebben bijgedragen aan het vertrouwen van de studenten in een constructieve oplossing. De angst om het protest dood te polderen, was groot.<br />In de wandelgangen werd erop gezinspeeld dat de General Assembly het akkoord met het CvB óók verwierp uit wrok jegens de onderhandelaars die te veel invloed naar zich zouden hebben toegetrokken. Ze sprongen net iets te vriendelijk om met de leden van het CvB, waren net iets te vaak te zien in de media, zaten net iets te dicht bij de heersende macht.<br />Harriet Bergman, een van de onderhandelaars, ontkent dat. Maar het sneuvelen van het akkoord stelde haar loyaliteit en die van de andere onderhandelaars wel op de proef. Het dilemma voor hen was: ofwel blijven, terwijl je weet dat je het maximaal haalbare uit de onderhandelingen hebt gesleept maar de General Assembly dat achteloos weghoont, ofwel gaan, en daarmee de positie van de bezetters die achterblijven in het Maagdenhuis alleen maar verder verzwakken. ‘Achteraf ben ik blij dat dinsdag het akkoord met de collegeleden niet is doorgegaan,’ zegt Bergman. ‘Zaterdag is maar weer gebleken dat ze niets geven om de inspraak van studenten en docenten.’ Maar ze blijft realistisch: ‘Het moet wel om een heel grote en breed gedragen revolutie gaan wil je het hele systeem omverwerpen. Ik vertrouw erop dat we met behulp van de academische staf de universiteit duurzaam kunnen veranderen.’</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Ga naar</p>
<p> vn.nl/maagdenhuis VN Bladwijzers <span class="30_Kadertekst_Bladwijzer Tussenkop blauw">Ontruiming<br /></span>Studenten in kleermakerszit op het Spui om de politiepaarden te hinderen, UvA-docenten die worden afgevoerd, meisjes die aan hun ledematen over straat worden gesleurd: een goede indruk van de ontruiming van het Maagdenhuis geeft een filmpje van Folia TV.</p>
<p> <span class="30_Kadertekst_Bladwijzer Tussenkop blauw">Harde acties<br /></span>Rudolf Valkhoff, de docent algemene cultuurwetenschappen die de studenten vanaf het begin steunde en ook in het Maagdenhuis bivakkeerde, werd door de General Assembly aangewezen om hun persverklaring voor te lezen. Maar Valkhoff hield zich niet aan het script. Zie de gezichten van de studenten op 0.50 min. Valkhoff spreekt van ‘andere en hardere’ acties. Dat ‘hardere’ verzon hij er zelf bij, maar haalde wel alle krantenkoppen. </p>
</p></div>


Nynke van Verschuer

om een set idealen

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips