<div class="lead">
In Duitsland deed een vrouw aangifte wegens belediging van de inmiddels dode München-schutter. Het toont de ridiculiteit van het delict &#8216;belediging&#8217;. Schrappen dus, vindt Rik Smits.
</div>
&#8216;He, wat doe je daar, du Arschloch? Vuile rukker, wat loop je daar voor scheiße aan te richten,&#8217; roept de 57-jarige draglinemachinist Thomas Salbey in de <a href="https://www.youtube.com/watch?v=EUMJ0AE8x5Q&amp;feature=youtu.be" target="_blank">vooravond van vrijdag </a>22 juli vanaf het balkon van zijn flat naar de man op het dakdek van de parkeergarage van het winkelcentrum Olympia in München, die hij zojuist door de glazen overkapping van de traverse van het winkelcentrum naar de garage op bezoekers had zien schieten. Uit machteloze woede gooit hij een bierflesje achter zijn woorden aan, dat ergens halverwege op een betonrand nutteloos uiteenspat.
Maar hij heeft succes, de schutter blijft op het verlaten dak en roept terug: &#8216;Vanwege jullie werd ik gepest, zeven jaar lang. Nou moest ik een wapen kopen, om jullie allemaal af te schieten.&#8217; &#8216;Een wapen? Weet je wat? Ze zouen je je kop van je lijf moeten trekken!&#8217; schreeuwt Salbey, die ook niet weet dat even verderop een 20-jarige buurjongen alles staat te filmen, in zwaar Münchener dialect. &#8216;Ik ben Duitser,&#8217; gilt de schutter in keurig Hoogduits terug. &#8216;Du bist ein Wichser¸ du scheiß Kanacke,&#8217; riposteert Salbey: je bent een rukker, jij misselijke zwartjoekel! Dat laat de schutter zich niet gezeggen: &#8216;Ik ben hier geboren en ik ben in behandeling geweest. Halten sie die Schnauze, Mann. Ik heb niks gedaan!,&#8217; klinkt het van het parkeerdek. Dan begint de man ten einde raad op Salbey en zijn buren te schieten.
Negen doden en tientallen gewonden had de 18-jarige Ali David Sonboly op dat moment al op zijn geweten, en dat hadden er best nog meer kunnen worden als Salbey hem met zijn gescheld niet ruw uit zijn roes had gehaald. Een plan had Salbey niet gehad, hij hoorde schoten, zag de man met zijn geweer en pikte het domweg niet. Dat was alles. Zo’n vent hoort alleen al vanwege zijn eenvoudige onverschrokkenheid een lintje te krijgen, zou je denken.
Dat was echter buiten de waard gerekend, in de persoon van Salbeys stadgenote Michelle en het plaatselijke Openbaar Ministerie. Zonder te weten wat er zich precies had afgespeeld deed deze Michelle zodra ze het filmpje van de buurman van Salbey gezien had aangifte tegen de draglinemachinist wegens belediging en dood door schuld. Volgens haar had Salbey met zijn gescheld &#8216;kein Heldentat&#8217; verricht maar Sonboly willens en wetens tot moorden aangezet. Dat was onzin, in werkelijkheid had Salbeys ongepolijste optreden juist het einde gemarkeerd van het bloedbad. Maar in plaats van de schouders op te halen slikten politie en justitie de aantijgingen van de vrouw voor zoete koek en werd bekend gemaakt dat Salbey mogelijk vervolgd zou worden wegens &#8216;belediging van een dode&#8217;.
<h5>Lange tenen</h5>
Later kwam in een merkwaardige, zwaar gemonteerde <a href="https://www.youtube.com/watch?v=l37PbkT-0WM&amp;feature=youtu.be" target="_blank">videoboodschap</a> van Michelle de aap uit de mouw: ze was zelf gepest, net als Sonboly beweerde dat hem was overkomen, en nu wilde ze liefst al zijn pestkoppen, waartoe ze dus ook Salbey rekende, tot de poorten van de hel vervolgen, als medeverantwoordelijk voor de moordpartij. Het zou juridisch völlig quatsch zijn, verklaarde ze, om Salbey van Verunglimpfung, smaad, jegens de dode Sonboly te betichten, dus had ze het maar op belediging gegooid. Ze vond het een zaak van algemeen belang. Het is ronduit verbijsterend dat een officier van justitie in een beschaafd land in zoiets meegaat. Hoe kun je als redelijk mens zozeer elk gevoel voor verhoudingen uit het oog verliezen, dat je een rechtstreeks oorzakelijk verband accepteert tussen het roepen van Arschloch, Idiot, Wichser en scheiß Kanacke – en dan ook nog onder zulke extreme omstandigheden – en het genadeloos afknallen van volmaakt onschuldige mensen?
En hoe zit het met die &#8216;belediging van een dode&#8217;? Bestaat er eigenlijk wel zo’n delict? Verstandige mensen zullen snel willen concluderen van niet. Belediging lijkt immers wel een kwestie van aanstoot geven, maar doet zich in werkelijkheid pas voor als iemand aanstoot neemt – en klaagt. Wie zich niet aangesproken voelt, is niet beledigd, zo simpel is dat. Een lijk doet helemaal niks meer. Het neemt dus ook nergens aanstoot aan en is daarom onbeledigbaar. Maar zo rationeel denkt de wereld helaas vaak niet. Er zijn allerlei mensen die zich dolgraag plaatsvervangend beledigd voelen. Die malle Michelle bijvoorbeeld, maar ook bijvoorbeeld Turkse Kemalisten, die vinden dat de nagedachtenis van Atatürk niet bezoedeld mag worden en boze Turken en Russen die vinden dat je geen grapjes mag maken over hun president. En bovenal diegenen die zich opwerpen als belangenbehartiger van allerlei religieuze grootheden: Allah, Jahweh, God, Jezus, Mohammed en wat er allemaal nog meer aan heren, heilanden en hun handlangers vereerd wordt.
De voortdurende ellende die al die plaatsvervangende lange tenen veroorzaken, zijn op zich al een goede reden om, na de schrapping van smalende godslastering in 2014, belediging helemaal uit het strafrecht te halen. Maar de echte reden om dat te doen is de unieke, irrationele status van het delict. Belediging is het enige misdrijf waarvoor geen enkel objectief, dat wil zeggen voor anderen waarneembaar, criterium bestaat. Beweren dat je beledigd bent is tegelijk het bewijs. Sterker nog, zelfs beweringen die nergens door worden gestaafd over de veronderstelde gekrenktheid van een ander of zelfs van figuren die al eeuwen dood zijn of waarvan het simpele bestaan niet valt vast te stellen, volstaan als strafrechtelijk bewijs van belediging. Dat is in een moderne rechtsstaat een gotspe.
Pas na twee weken besloten de Wichser van het Münchener OM om de zaak te seponeren. Maar tegenover Salbey zou een openlijk excuus vergezeld van een gulle krat goed Beiers bier wel op zijn plaats zijn. Want hij deed niet alleen een loffelijke poging om een ramp te stoppen, ook weten we dankzij Salbey tenminste uit de eerste hand iets over wat Sonboly dreef. Dat het &#8216;gewoon&#8217; weer om een jongen ging met een te groot ego en een te klein aanpassingsvermogen, de zoveelste doorgedraaide Dylan Klebold of Robert Steinhäuser.

Rik Smits

Nee, een dode kun je niet beledigen

Nie wieder is nu

Meebuigen is zinloos

Verhaal van de Week

Van burgerverzet tot dictators

Social media als geheim wapen 

Klimaat, klimaat, klimaat!

Teun van de Keuken

Wat gebeurt er nu>

Europa na de AfD

Weg met de model-minderheid

Interview Pete Wu

Sport wordt almaar duurder

Hans Against the Machine

Schieten en huilen in Israël

Cultuurtip

Staken is winnen

Debat op Dinsdag