<div class="lead">
In &#8216;Verdriet is het ding met veren&#8217; van Max Porter komt een kraai uit een dichtbundel van Ted Hughes tot leven om een gezin te helpen bij het verwerken van de dood van de moeder. Wat een indrukwekkend debuut.
</div>
Begin deze maand verscheen Verdriet is het ding met veren, het indrukwekkende debuut van Max Porter waarin hij het rouwproces beschrijft van een man die met twee jonge kinderen verder moet na het verlies van zijn vrouw. Wat Porters novelle bijzonder maakt, is de relatie met de dichtbundel Crow van Ted Hughes. Deze voormalige Britse Dichter des Vaderlands mag wel de Connie Palmen van de poëzie heten, want zijn leven werd getekend door dood en rouw.
Eerst en vooral door zijn roemruchte huwelijk met dichteres Sylvia Plath, die zichzelf van het leven beroofde enkele maanden nadat hun huwelijk op de klippen was gelopen. Hughes’ verbintenis met de dood werd grimmiger, en zijn reputatie als huwelijkse naarling hardnekkiger, toen zijn tweede vrouw Assia Wevill, de vrouw met wie hij Plath bedroog, op exact dezelfde wijze zelfmoord pleegde. Enige, tragische verschil: waar Plath voor haar beide kinderen nog wat te eten achter had gelaten alvorens haar hoofd in de gasoven te steken, heeft Wevill het dochtertje dat ze had met Hughes eerst om het leven gebracht.
Hughes werd er met name door de meer feministische aanhang van Plath van beticht in hoge mate schuldig te zijn aan haar dood. Hoewel Plath een lange geschiedenis van depressie en zelfmoordpogingen had, zou Hughes’ moeilijke, dominante karakter en zijn niet-aflatende overspeligheid haar de dood in hebben gedreven. Dat de (zelfverkozen) dood hem op een ongemakkelijke manier omringde, staat in ieder geval buiten kijf. Enkele jaren na zijn dood heeft de zoon die hij met Plath kreeg, eveneens zelfmoord gepleegd. Overigens is het achtervolgd worden door de dood niet de enige link tussen Hughes en Connie Palmen: in haar meest recente roman Jij zegt het laat zij Hughes aan het woord over Plath.
In Porters boek geen zelfmoord – de moeder van het gezin overlijdt na een noodlottige valpartij – maar dus wel die intens zwartgallige, bij vlagen opzettelijk ronduit lelijke bundel Crow, de schrijnende, schurende verzameling antipoëzie die Hughes na het overlijden van Wevill schreef. De vader van het gezin is Hughes-kenner, en werkt aan een boek over de schrijver en de bundel rond het personage Kraai, een duistere, ondeugende, vreemdsoortige protagonist die in Porters boek ineens opduikt als een soort onbeholpen, onaangekondigde rouwconsulent.
De bundel van Hughes is feitelijk een soort mythologie, vermomd als een reeks gedichten. Alsof het om de Bijbel gaat, beschrijft hij het ontstaan van de wereld, het land en de zee, alle leven, en ook Kraai. God is eveneens aanwezig in de bundel, en doet verwoede pogingen om Kraai op te voeden, pogingen die cynisch eindigen als God vertwijfeld en huilend het toneel verlaat na te hebben geprobeerd Kraai ‘Love’ te laten zeggen.
Op dezelfde manier zou je Verdriet is het ding met veren kunnen zien als een reeks gedichten, vermomd als novelle. De beeldentaal van Hughes keert terug in de omschrijvingen van Kraai, en ook in de opmaak lijken sommige van de zeer korte hoofdstukken meer op gedichten dan op proza. Met name de passages verteld door Kraai (daarnaast laat Porter afwisselend de vader en zijn beide zoons aan het woord) gaan meer richting het haast betekenisloze klankspel dat we doorgaans met poëzie associeren, met passages als: &#8216;Moet je zien, kijk, heb ik of heb ik niet, oi, kijk dan, let op. Goed boek, malle lijfjes, deur open, beng, deur dicht, spuug uit, lik op, pik op, oi, kijk, kappen.&#8217;
In zekere zin, het is een erg groot compliment aan het adres van Porter, dat weet ik, gaat dit boek verder waar Hughes is opgehouden. Crow vormt, als een mythologie, de basis voor het persoonlijkere, meer vertellende Verdriet is het ding met veren, dat zonder zijn voorganger niet ten volle te begrijpen is, maar aan die voorganger ook een nieuwe dimensie toevoegt. Wie het prozaïsch wil interpreteren, kan de aanwezigheid van de Kraai zien als een personificatie: de poëzie van Hughes helpt de vader bij zijn rouwproces en komt hier tot leven, alsof de hoofdpersoon uit de bundel daadwerkelijk bij het gezin intrekt. Met een romantischere blik is Kraai een daadwerkelijk aanwezig personage, en is Porters novelle een vervolg op Hughes’ bundel. We lezen waar Kraai zich tegenwoordig mee bezighoudt, en zien hoe hij uit de poëzie treedt en de wereld van het proza inwandelt om zijn unieke combinatie van humor en afschuwelijkheid aan te wenden om een rouwend gezin te helpen. Een beetje zoals toen Homer Simpson in een crossover-aflevering ineens opdook in het Family Guy-universum.
Tot slot hoop ik natuurlijk dat Porters boek een evangeliserende werking heeft. Dat het lezers aantrekt die willen lezen over een gezin dat worstelt met rouw, en hen vervolgens verleidt om het legendarische werk van Hughes eens op te pakken. Als er dan ook van Crow eindelijk een Nederlandse vertaling komt (in Engeland duikt Crow voor het eerst in veertig jaar weer in de boekverkooplijsten op), ben ik helemaal tevreden. Dan heeft Porter ons een grote dienst bewezen.
<div class="info-box">
Max Porter, Verdriet is een ding met veren, 128p, <a href="https://www.vn.nl.kpnis.nl/Winkel/Webwinkel/Web-winkel-Product/Verdriet-is-het-ding-met-veren-Max-Porter.htm" target="_blank">De Bezige Bij, €14,90</a>
</div>

Daan Doesborgh

Een rare kraai als rouwconsulent: deze roman komt ermee weg

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips