Maruschka Detmers: Femme fatale par accident

‘Ik heb me hier nooit thuis gevoeld, maar ik kan niet zo goed uitleggen waarom.’ Maruschka Detmers steekt de sleutel in het slot van haar appartement in hartje Montmartre en stapt naar binnen. Het is hooguit de vijfde keer dat ze overnacht in het met zorg ingerichte Parijse pied à terre en nu staat het huis alweer te koop. We zijn ernaartoe gelopen vanaf Chez Ginette, haar favoriete café even verderop. De actrice zet haar roze Janis Joplin-brilletje – ‘zonder die bril zie ik geen steek’ – en haar pet af en begroet Siamees Pomme, die blij is om haar te zien. De poes is gewend aan het actieve buitenleven in Detmers’ huis aan de Normandische kust en ligt in de stad meestal lusteloos in haar mandje.

Detmers zoekt op haar laptop naar muziek van J.J. Cale en rijdt zorgzaam een kacheltje langszij de tafel. De fles wijn die een logé voor haar had achtergelaten, is verdwenen. De dader moet haast wel de makelaar zijn die hier af en toe binnenloopt voor een bezichtiging, terwijl zijzelf in Les Petites Dalles in Normandië is. Maruschka Detmers steekt her en der kaarsen aan en blijft ontevreden over het effect. ‘Ik houd van inrichten en ik heb echt geprobeerd er hier iets van te maken, maar dat lukt slecht. Er klopt iets niet in dit appartement.’

Typische balling
Ontheemdheid is een thema, daar had de Vlaamse regisseur Hilt Lochten, partner van Detmers’ jongste zusje en een goede vriendin, al op gewezen. ‘Maruschka heeft veel gereisd en uit koffers geleefd. Ze is een typische balling, steeds op zoek naar een veilige plek. De dood van haar vader, twee jaar geleden, heeft dat idee ontworteld te zijn nog versterkt.’ Zeker is dat ze zich nooit op haar plaats heeft gevoeld in deze wereldstad waar ze begin jaren tachtig arriveerde vanuit zuidoost Drenthe, beaamt Detmers. ‘Ruimte, stilte, zuurstof, de essentiële zaken van het leven die hier ontbreken, waren in mijn dorp Schoonebeek gratis.’ Na haar eindexamen gymnasium was ze als au pair naar Parijs vertrokken. ‘Lichtvoetig over de oppervlakte der dingen surfen is nooit mijn sterkste kant geweest. Het leek me goed om eens met concrete moeilijkheden te maken te krijgen: ik kende hier niemand en ik sprak nauwelijks Frans.’ Ze meldde zich aan op een toneelschool om de taal te leren en keerde nooit meer terug naar Nederland om te gaan studeren, zoals eigenlijk de bedoeling was. ‘Anders was ik ongetwijfeld arts geworden, daarna psychiater om vervolgens de psychiatrie weer af te zweren.’

In de ruim dertig jaar daarna is ze in Parijs van adres naar adres gezworven, ze telt al gauw negen verhuizingen. Eerst alleen, daarna met haar man, toneelacteur Thierry Fortineau, en hun dochter Jade Fortineau (25), die sinds een paar jaar ook actrice is. En toen weer alleen.

Een Nederlandse rol
In de speelfilm Ventoux, die in mei in première gaat, is Maruschka Detmers (52) voor het eerst in een Nederlandse speelfilm te zien. Het is een zijpad in haar loopbaan in de richting van haar geboortegrond. ‘Tot nu toe was het nooit zover gekomen, puur omdat ik steeds al andere contracten had getekend als ik in het verleden een Nederlandse rol kreeg aangeboden, zoals Eline Vere of Antonia.’ Ze heeft de Nederlandse cinema van een afstandje gevolgd; van de regisseurs bewondert ze vooral Alex van Warmerdam. ‘Ik zou heel graag een keer met hem samenwerken, net als met zijn vrouw Annet Malherbe.’ Tijdens de opnamen van Ventoux kon ze zich maar moeilijk schikken in de Nederlandse doe-maar-gewoon-cultuur. ‘Ik kreeg opmerkingen over mijn taalgebruik, dat na dertig jaar in Frankrijk misschien iets afwijkt van het gemiddelde. En dat jij’en en jouwen vind ik een verarming. Terwijl het langzaam overschakelen van u naar jij of juist ervoor kiezen om dat niet te doen een spel is dat iets wezenlijks zegt over relaties tussen mensen.’ De productie vond met veel moeite een accommodatie waar ook haar poes Pomme welkom was. ‘Helaas bleek er in de verre omtrek geen eten te vinden, met als gevolg dat ik me op de kattenbrokjes van Pomme heb gestort,’ lacht Detmers.

Ventoux gaat over de vriendschap van een groep jongens die ooit samen de gelijknamige berg opfietsten en elkaar op middelbare leeftijd terugzien nadat ze elkaar door een dramatische gebeurtenis uit het oog waren verloren. Niets dan goeds over de samenwerking met de Vlaming Wim Opbrouck ,‘een geweldige acteur’, en Wilfried de Jong, ‘een hyperactieve lieverd’. Maar het scenario bood haar in principe weinig ruimte, zegt Detmers. ‘Dat wist ik van tevoren, maar ik had na een goed gesprek met regisseur Nicole van Kilsdonk het vertrouwen dat daar op de set iets aan gedaan zou worden.’ Ze speelt Laura, een fatale vrouw die in het verhaal meer symbolisch dan levensecht is neergezet. ‘Dat ik de rol accepteerde, moet je zien als een knipoog naar mijn overleden vader.’ Zijzelf is in Nederland inmiddels ook zo’n bijna mythische figuur. Veel mensen kennen haar naam nog, maar de associaties zijn meestal vaag. Maruschka Detmers? Speelde die niet ooit samen met Gérard Depardieu? Le diable au corps, was dat niet een soort intellectuele porno? En als ze dan zo’n ster was van Parijs tot Rome en van Mexico City tot München, waarom hoorden wij dan al die tijd zo weinig van haar?

Het spijt me, meneer Delon
Liever geen clichéverhaal over de komeetachtige opkomst van een filmicoon in de jaren tachtig, dat zou haar geen recht doen, had Detmers door de telefoon verzocht. Voor we elkaar ontmoetten in Montmartre belde ze een paar keer om te overleggen. Wie ik over haar loopbaan wilde spreken om haar beter te begrijpen en in de Franse filmgeschiedenis te kunnen plaatsen? Wat telefoontjes later bleek regisseur Jean-Luc Godard toch te oud en te onberekenbaar en collega-acteur Alain Delon was te ziek. ‘Delon en ik raakten bevriend nadat ik tot zijn verbijstering een rol weigerde die hij me aanbood, nadat ik nog maar twee films gedaan had. Het ging om Bitter Moon, een film die later door Roman Polanski zou worden gemaakt. Ik zei: het spijt me, meneer Delon. Het is een fantastisch scenario, mooi, wreed, poëtisch, vulgair, alles tegelijk. Maar wat die vrouwenrol betreft: degene die er beter van wordt als ik die speel, bent uzelf. Niet ik.’

Ex-tegenspeler en goede vriend Gérard Depardieu tenslotte was in afwachting van het draaien van zijn nieuwe film gesignaleerd op de Krim, waar de acteur – niet alleen Russisch staatsburger en vriend van Poetin maar ook een groot wijnkenner – bij geruchte recent een paar wijngaarden heeft aangeschaft. ‘Ik heb hem ingesproken en hij antwoordt me meestal meteen, maar alleen als hij aanvoelt dat er iets ernstigs aan de hand is.’

Toen was er ook goed nieuws: Myriam Bru (83), die Detmers ontdekte en haar met Jean-Luc Godard in contact bracht, wilde haar verhaal vertellen. Bijna even oud als Godard – die op zijn 84ste schijnt te broeden op een laatste meesterwerk – maar een stuk toeschietelijker. In haar tijd was ze beroemd als actrice, bevriend met grootheden als Sophia Loren en Oriana Fallaci. De voormalige agente woont in een chique flat in een van de betere buurten van Parijs. In de boekenkast veel foto’s van mooie mensen – Myriam, haar man, hun kinderen en hun vrienden uit de filmwereld – en op een tafeltje stapels fotoalbums. Vanochtend lag ook de hele vloer nog bezaaid met foto’s, vertelt Myriam Bru. Die naam is de schuilnaam die ze in de oorlog moest aannemen toen ze in een klooster was ondergedoken bij de nonnen, die nochtans niet van joden hielden en haar slecht behandelden. Dat haar vader in Auschwitz was vermoord, kreeg ze pas jaren na de bevrijding van Parijs te horen.

Ze heeft er nooit de rust voor gehad, maar nu is het de hoogste tijd om haar verleden te ordenen. Uitgevers willen graag haar memoires publiceren, maar daar heeft ze geen zin in: ‘Er zijn teveel dingen die ik niet kan opschrijven.’ Omdat de jongere acteurs nooit willen geloven wie ze allemaal gekend heeft – van de sjah van Perzië tot aan Marlon Brando, die ze op een party bij haar thuis een grote toekomst voorspelde voordat hij ooit een filmrol had gespeeld – is ze bezig om een selectie van haar fotocollectie op haar Facebookpagina te zetten. Tussendoor plaatste ze een enkel portret van haar vermoorde vader.

Liefde op het eerste gezicht
Myriam Bru woonde in Beverly Hills met haar echtgenoot, acteur Horst ‘Hotte’ Buchholz, de Duitse James Dean. Toen ze trouwden, wilde hij dat ze stopte met acteren en thuis bleef voor de kinderen. ‘Ik vond dat vreselijk! Later probeerde ik producent te worden, ik kreeg van James Baldwin de rechten om zijn boek Giovanni’s Room te verfilmen, over homoseksualiteit, maar dat vond Horst ook geen goed plan.’ Toen ze veertig was, verliet Buchholz haar vervolgens voor een man. ‘We bleven wel getrouwd, want we hielden nog steeds van elkaar.’ Myriam Bru moest voortaan voor zichzelf zorgen en ze werd agent, al was ze nog zo verlegen en had ze volstrekt geen verstand van geld. Ze besloot zich te specialiseren in het opsporen van jong talent en haar eerste ontdekking was Maruschka Detmers, die, niet lang daarvoor aangekomen in Parijs, de eerste prijs won op toneelschool Cours Florent. ‘Ik zag haar spelen en het was liefde op het eerste gezicht.’ Niet lang daarna hoorde ze dat Isabelle Adjani was weggelopen van de set van de nieuwe film van Godard, Prénom Carmen. ‘Ik belde Jean-Luc, die ik van vroeger kende en ik zei: ik hoor dat Adjani is afgehaakt, ik heb precies de actrice die je nodig hebt. Stuur maar, zei hij. En ik belde Maruschka, die vroeg: Godard, wie is dat? Het komt me niet zo goed uit, ik sta net te strijken. Ik antwoordde: ik heb geen tijd om dat uit te leggen, ga er onmiddellijk naartoe.’

‘Na het winnen van die eerste prijs stonden ineens zes agenten bij me voor de deur die me wilden vertegenwoordigen en ik wist niet eens wat een agent wás,’ zegt Detmers. ‘Maar Myriam vertrouwde ik meteen. En toen zij zei: ga naar Godard, ging ik naar Godard, al had ik geen idee.’ Ze deed een screentest, werd eerst afgekeurd, maar nog diezelfde nacht belde de regisseur zelf: ze had de rol. Adjani was niet zomaar vertrokken, merkte ze al snel. ‘Een genie was Godard zeker, maar geen menslievend man. Ik kwam binnen en hij stopte meteen mijn kop onder de kraan om de make-up af te spoelen. Als Godard me nodig had, zei hij: breng het op de set. Hij haatte acteurs en vond het jammer dat hij ze nu eenmaal nodig had voor zijn films.’

Er was geen scenario, de acteurs kregen de opdracht om zoveel mogelijk naar de strijkkwartetten van Beethoven te luisteren. ‘Op de valreep kreeg je een post-it met je tekst. Het was niet de bedoeling dat je een interpretatie gaf van je rol. Hij stal je personage echt van je, zonder je eigen inbreng af te wachten.’ De film kreeg ondanks of juist dankzij die benadering de Gouden Leeuw in Cannes en Venetië en Detmers was, zonder dat ze het zich echt realiseerde, op haar twintigste in één klap een ster. Wat haar ouders, haar drie zusjes en haar dorpsgenoten ervan vonden dat ze in plaats van medicijnen te studeren in haar blootje in vloeiend Frans acteerde in een onbegrijpelijke film, hield haar toen niet zo bezig. ‘Ik weet alleen nog dat de geluidsband het begaf tijdens de Nederlandse première, nogal een afgang omdat de muziek naast mijzelf zo ongeveer de hoofdrol had in die film.’

Lieve man, Depardieu
Maruschka Detmers komt uit Schoonebeek, haar vader was als dierenarts – en zoon van de dierenarts – een van de notabelen van het dorp. Haar moeder, import uit het westen, had Engelse letterkunde gestudeerd in Amerika en een paar jaar toneelschool gedaan, waar ze bevriend was geraakt met Pleuni Touw, tante Pleun voor Maruschka en haar drie zusjes. Anders dan alle andere kinderen spraken ze thuis geen Drents. ‘Daar is denk ik mijn gevoel van ontworteldheid begonnen.’ Met haar vriendin Anja vormde ze een opvallend duo op de Rijksscholengemeenschap in Coevorden. Ze haalden negens en tienen voor wiskunde en Latijn, ze luisterden naar Mythical Kings and Iguanas van zangeres Dory Previn en kwamen er altijd wel mee weg als ze spijbelden. Per trein onderweg naar de rest van het gezin Detmers in Zuid-Frankrijk – de auto was al vol met de andere drie zusjes – zwierven de meisjes op hun zestiende eens een daglang door Parijs, op blote voeten en in het zwart gekleed, herinnert Anja Hansmann zich. ‘Twee existentialistjes, dat zwarte paste ook wel bij haar natuurlijke zwaarmoedigheid,’ zegt Hansmann, tegenwoordig huisarts te Winterswijk. ‘Er was behalve vriendschap ook altijd een soort concurrentie tussen ons,’ vertelt ze. ‘Maruschka werd beroemd en je zou kunnen zeggen dat ik haar parallelle leven ben gaan leiden, de toekomst die ze had gehad als ze niet naar Frankrijk was vertrokken.’ Of ze de juiste keuze maakte, betwijfelt Detmers vast weleens, denkt haar vriendin. ‘Al komt er tot nu toe steeds weer een mooie, nieuwe rol voorbij, het blijft een erg onzeker bestaan. Ik weet zeker dat ze soms verzucht: misschien had ik toch die andere weg moeten inslaan.’

Geboren Française
‘Elke film, elk stuk kan je laatste zijn, dat is zo. Ik houd mijn hart vast voor mijn dochter, die in het tweede jaar zit van de toneelschool, nadat ze was gestopt met haar studie geneeskunde,’ zegt Maruschka Detmers. ‘Ze staat nu in Marie Tudor van Victor Hugo, we zouden in dat stuk voor het eerst samen spelen, maar ik moest afhaken vanwege een rugblessure. Mijn dochter heeft als beginnend actrice wel twee grote voordelen als je haar vergelijkt met mij vroeger. Ze is een geboren Française en ze heeft er echt voor gekozen om actrice zijn.’

Of ze spijt heeft van haar eigen keuze, destijds? Ze schudt haar hoofd. ‘Ik geloof dat mensen uiteindelijk veel minder kiezen dan ze denken en dat de redenen voor hun keuzes pas achteraf blijken. Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden, maar moet voorwaarts worden geleefd, zei Kierkegaard al.’

Plaats van handeling is het verwarmde terras van buurtrestaurant Le Cépage Montmartrois (‘hier kun je tenminste roken’) waar ze zojuist uitgebreid met de ober van gedachten heeft gewisseld over de wijn. Ze doet voor hoe je die volgens Gérard Depardieu moet proeven. ‘De ene wijn vertelt je een heel verhaal terwijl de andere, al zit hij in een mooie fles, helemaal niets te melden heeft.’ Een lieve man, Depardieu, en een trouwe vriend. ‘De hele wereld heeft allerlei meningen over hem. Maar toen mijn vader plotseling geopereerd moest worden en op een wachtlijst belandde, kwam hij meteen langs op zijn motor en legde, zijn helm nog op zijn hoofd, zo’n pak geld op tafel, met de woorden: “Elegant is het niet, maar het is bijna Kerstmis en dit is voor je vader. En hier is het adres van de beste specialist in Parijs.”’

Dicht bij de waarheid
Het vak heeft háár gekozen, meer dan andersom, vervolgt ze als de kalfsniertjes zijn opgediend. Het duurde jaren voor ze zichzelf echt actrice durfde te noemen. ‘Dat mag je pas zeggen, vind ik, als je ook op de planken hebt gestaan.’ Pas na de dood van haar ex-man Thierry Fortineau, bijna tien jaar geleden, waagde Detmers zich op het toneel. ‘Het was een stuk over kanker en ik voelde dat ik het recht had om dat te doen, Thierry was kort tevoren aan die ziekte overleden. Hoewel we niet meer samen waren, heb ik hem verzorgd toen hij ziek was en maandenlang naast zijn bed geslapen, soms afgelost door Jane Birkin. We kenden elkaar nog van heel lang daarvoor, uit de film La Pirate, over een lesbische verhouding. En Thierry’s laatste rol was die van Serge Gainsbourg in een stuk dat Jane over hun huwelijk had geschreven. Zo waren zij bevriend geraakt.’

In haar recente titelrol in De bittere tranen van Petra von Kant merkte ze weer eens hoe mooi en hoe zwaar toneelspelen is. ‘Juist door het masker dat je als acteur draagt, is er een kans om heel dicht bij de waarheid te komen,’ probeert ze dat onder woorden te brengen. ‘Die paradox maakt acteren zo moeilijk: je wordt betaald opdat jou iets waarachtigs overkomt. En dat kun je niet afdwingen, want de waarheid is niet iets dat bestaat, maar iets dat op komt dagen.’ Ze zwijgt een tijdje en zegt dan: ‘Dat laatste heeft Jean Clavreul, de rechterhand van Jacques Lacan en een groot man, tegen mij gezegd toen ik bij hem in psychoanalyse was. De opluchting die ik voelde toen hij dat zei. Ik had al die jaren een obsessie gehad met de vraag: wat is waarachtig? En vooral ook: wat niet?’

Gestalkt
Na Prénom Carmen volgde Via Mala, een grote televisiehit in Duitsland. Het succes van haar eerste films had haar overvallen, zegt Detmers. ‘Het beeld van de van top tot teen in Yves Saint Laurent gestoken filmster in de media week extreem af van wie ik werkelijk was. Ik dacht dat het mijn schuld was dat mijn image zo ver af lag van wie ik werkelijk was. Ik werd zoals alle jonge actrices in de jaren tachtig gereduceerd tot een object en ik werd gestalkt door mannelijke fans – rijk, gek of allebei – die me overlaadden met cadeaus. Op een gegeven moment voelde ik me zo bedreigd dat ik de politie heb ingeschakeld, daarna ben ik naar Myriam gevlucht en ben ik drie maanden bij haar thuis ondergedoken geweest. Jaren later begreep ik pas: een imago heeft helemaal niets te maken met wie je bent en je hebt er maar zeer beperkt invloed op. God weet dat ik Godard niet in mijn hart draag, maar ik varieer toch op zijn beroemde uitspraak: “Ce n’etait pas une image juste, c’etait juste une image.” Voordat ik dat door had, was ik vele jaren verder en dat waren geen fijne jaren. Nu weet ik: de vraag die een journalist stelt, zegt meer over hemzelf dan over degene die hij ondervraagt.’

Iedereen wilde Maruschka Detmers, na Prénom Carmen en Via Mala. Waarom koos ze als volgende film juist voor Il diavolo in corpo van de Italiaanse regisseur Marco Bellocchio? Agente Myriam Bru moet altijd een beetje lachen als mensen zoiets vragen. ‘Ook Maruschka zei al vroeg in haar loopbaan: de enige keuze die werkelijk samenvalt met de consequentie van die keuze is als je “nee” zegt. Dan komt er namelijk geen film. Of in elk geval geen film met jou erin.’ Deze keer was ‘nee’ achteraf gezien de betere optie geweest, beaamt Myriam Bru. ‘Twee weken na het begin van de opnamen belde Maruschka: kom alsjeblieft naar Rome. Maar toen ik daar aankwam, werd ik van de set geweerd.’ Pas na de première begreep Bru waarom. Il diavolo in corpo veroorzaakte een schandaal in Frankrijk en Italië vanwege een scène waarin Detmers haar tegenspeler voor de camera oraal bevredigde. ‘Ik vroeg haar: Maruschka, waarom heb je dat in hemelsnaam gedaan? Ze zei: ik wilde het niet echt, maar Bellocchio was op de set onafscheidelijk van zijn psychiater en samen hebben ze me ervan overtuigd dat het moest in het belang van de film.’ De publiciteit over die beruchte scène heeft Detmers ernstig beschadigd, volgens Myriam Bru. ‘Het deed me denken aan hoe het Maria Schneider verging na Last Tango in Paris.’ Bru was in de jaren tachtig ook agent van Schneider, maar omdat die na de seksscènes met Marlon Brando in die film elke rol verwierp waarin ze geen broek maar een jurk moest dragen, beëindigde ze tenslotte de samenwerking. ‘Ik zei: Maria, ik houd van je, maar zo kan ik je niet langer vertegenwoordigen, dat is zinloos.’

Wandelende belofte
Ook Maruschka Detmers weigerde na het Italiaanse schandaal de ene na de andere mooie rol. ‘Ik had er genoeg van om in films steeds een wandelende belofte te belichamen, een geïdealiseerd antwoord op alle problemen van mannen in een midlifecrisis. Jeugd wordt door wat oudere mensen als iets begerenswaardigs gezien, maar weet je, daar heb je echt geen boodschap aan als twintiger.’

Een van de weinige films waarover ze nog steeds tevreden is, is Mata Hari van regisseur Alain Tasma, over de laatste dagen van de wegens hoogverraad ter dood gebrachte Griet Zelle, spionne en femme fatale.

Tasma had aanvankelijk veel moeite met zijn hoofdrolspeelster. ‘Ze was ontzettend betrokken bij die rol, leefde zich teveel in. Acteren is niet het echte leven, dat kan een gevaarlijke illusie zijn,’ zegt de regisseur. ‘Je moet niet denken: ik bén Mata Hari en aan het eind van de film ben ik dus dood.’ Detmers bleek overgevoelig voor zijn kritiek, herinnert Tasma zich. ‘Ze vertrouwde na die beruchte scène in de film van Bellochio geen regisseur meer en zeker geen mannelijke. Maruschka heeft de geest van een ware kunstenaar en zij had bij het draaien van Il diavolo in corpo gedacht: in kunst is alles mogelijk, in de kunst is niets vulgair. Dat heeft desastreus voor haar uitgepakt, ze is er bijna door vernietigd.’ Het vertrouwen werd pas hersteld nadat hij na twee weken ruziën met zijn hoofdrolspeelster de opnamen van Mata Hari had stilgelegd. Ze spraken urenlang, zegt Tasma. ‘Het kwam er in wezen op neer dat we tegen elkaar hebben gezegd: houd van me, ik heb je nodig. Daarna was ik verliefd op haar, niet zoals in een affaire, maar zoals elke regisseur verliefd moet zijn op zijn actrices. En dat zie je ook terug in die film, Maruschka was een fantastische Mata Hari.’

Dierentemmer Miguel
Haar carrière bracht Detmers, die zes talen vloeiend spreekt, behalve naar Duitsland, Oostenrijk en Italië ook naar de VS, waar ze in The Mambo Kings speelde tegenover Antonio Banderas en Celia Cruz, met muziek van Tito Puente. Ze was langs gegaan in Hollywood om zich aan de studio’s daar voor te stellen toen ze toch in de buurt was, in Mexico bij haar geliefde, dierentemmer Miguel. Ze was verliefd op hem geworden tijdens de opnamen van een film in Mexico City. ‘In die film kwam onder andere een python voor en een chimpansee. In de beroemde filmstudio Estudios Churubusco had Miguel een dierentuin met meer dan honderd wilde dieren: arenden, lynxen, slangen, leeuwen, tarantula’s. We draaiden eerst in Mexico en daarna in een studio in noord-Parijs. Vanwege de apen Chucho en zijn body double Boris konden we niet in een hotel, maar woonden we met die twee en de python in een huis in een voorstad van Parijs, met een klimboom in de achtertuin. We baarden nogal opzien als we met de chimpansees naar de supermarkt gingen om bananen en perziken te kopen.’

Vijf jaar bleven ze samen en ze is nog steeds bevriend met Miguel, net als met haar andere exen. Zelfs met Lukas Bartok heeft ze nog wel eens contact. In een interview in Paris Match vertelde ze een jaar of acht geleden enthousiast dat Lukas en zij trouwplannen hadden. Op zijn aanraden had ze zich ook bij een nieuwe agent gemeld, weggaan bij Myriam Bru was volgens haar nieuwe geliefde beter voor haar carrière. Bartok bleek niet alleen een naam te gebruiken die te mooi klonk om waar te zijn, hij was ook niet de arts en de psychiater waarvoor hij zich uitgaf. ‘Hij was heel overtuigend, hij kon elke medische vraag beantwoorden en bediscussieerde met de artsen in het ziekenhuis zelfs de behandeling van mijn ex-man toen die zo ziek was.’ Ze ontdekte het bedrog pas toen de relatie al voorbij was. ‘Al was zijn verliefdheid wel waarachtig geweest, dat was toch een shock. Na afloop van een toneelstuk werd iemand in een van de loges aan mij voorgesteld, en die vroeg aan me: bent u nog steeds met die meneer? Nee? Mag ik u dan feliciteren?’

De prijs te hoog
Ze heeft lang overwogen om te stoppen met acteren, had Detmers eerder die dag gezegd op het terras van Chez Ginette, waar ze lunchte met haar dochter Jade. ‘Ik had er zo genoeg van om die archetypische vrouwenrollen te spelen. Iemand als Juliette Binoche, een fantastische actrice, is veel minder uitgesproken dan ik en meer mensen kunnen zich met haar vereenzelvigen. Zij kan net zo goed een meisje uit de voorsteden van Parijs spelen als een grande bourgeoise. Alleen al door mijn onplaatsbare accent en iets onbenoembaars dat ik blijkbaar uitstraal zou het Franse publiek dat niet van mij accepteren.’

Zeker, Madame Julie, Marie Tudor, Petra von Kant, het zijn buitengewone vrouwen. Eervolle rollen ook. ‘Maar na driehonderd opeenvolgende avonden als zo’n tragische heldin op het toneel te hebben gestaan, heb je een halfjaar nodig om te ontdekken wie je zelf ook alweer was. Als mijn lichaam en mijn ziel er niet toe deden maar alleen mijn intellect, was het iets anders. Nu is de prijs te hoog.’

Het liefst zou ze zelf die ene rol schrijven waarin haar talent helemaal tot zijn recht komt, inclusief de lichtheid die ze in de loop der tijd niet zonder inspanning heeft weten te veroveren op haar natuurlijke zwaarmoedigheid. ‘Maar wat dat schrijven betreft blijft het nog bij een droom, want ik mag dan een behoorlijk goed taalgevoel hebben, mijn zelfkritiek is vele malen krachtiger.’

Voor nu heeft ze haar hoop gesteld op een tekst van haar beste vriend Mitch Hooper, Engelsman in Parijs. Die toneelschrijver en regisseur, voormalig assistent van Harold Pinter, schreef een tragikomisch toneelstuk over een ouder echtpaar in een huis aan de kust. ‘Inderdaad, het lijkt op mijn huis in Normandië. En al hebben Mitch en ik geen liefdesrelatie achter de rug, wij lijken samen ook een beetje zo’n grumpy old couple.’

De première zal niet eerder zijn dan in 2016: het wachten is nog op een geschikte tegenspeler, en op een theater. Eerst zal Maruschka Detmers verder trekken, naar het zuiden, op zoek naar haar bestemming. Als de makelaar een beetje zijn best doet – een vierkante meter in Montmartre doet tegenwoordig ruim tienduizend euro – komt er straks na dertig jaar een einde aan haar leven als Parisienne. Tijdelijk althans. Altijd tijdelijk.