De Franse Revolutie was al lang achter de rug en Voltaire lag al geruime tijd in zijn graf bij zijn kasteel in Ferney, maar toch was er nog gekrakeel rond zijn persoon en ideeën. Een van degenen die postuum nog met hem van mening wilde verschillen was Benjamin Constant, de liberale schrijver en politicus (1767-1830), vooral bekend vanwege zijn liefdesnovelle Adolphe en zijn vriendschap met Madame de Staël.

Voltaire vond het bij leven onzinnig dat men in het ene dorp aan de rivier voor een vergrijp duchtig gestraft kon worden, terwijl je in het dorp aan de overkant van de rivier voor dezelfde misstap een milde straf kon krijgen. Dat moest gelijk getrokken worden. Recht en rede moesten overal hetzelfde zijn. Zo dacht Constant er niet over. Waarom zou een dorp aan de ene kant van de rivier geen rechtspraak kunnen hebben die verschilt van het dorp aan de andere kant? Ze zijn allebei misschien wel voortgekomen uit jarenlange traditie en ervaring. Die dorpen hebben eeuwenlang een...