Stil maar, man babies. Life imitates art: reden zat om vrouwen te casten als alien, in gevecht met een alien, als superheld, en als leidinggevende van een superheld. 

Doctor Who is straks geen man meer. Voorlopig in ieder geval. Peter Capaldi, de twaalfde Time Lord sinds 1963, draagt rond kerst zijn taken over aan nummer dertien: Jodie Whittaker. Tot veler vreugde maar ook tot veler zilte mannentranen, want dát gaat zomaar niet. Kijkers van de BBC-serie kunnen er al een halve eeuw inkomen dat The Doctor een stokoud buitenaards wezen is afkomstig van de planeet Gallifrey. Een alien die, wanneer hij zwaargewond, oud of anderszins stervende is, een herstelmechanisme aanzwengelt waarmee hij zijn celstructuur, uiterlijk en persoonlijkheid verandert. Maar een tijdreizend en gedaanteverwisseld ruimtewezen dat een vróuw wordt? Politiek correct! Terreur van de social justice warriors! Ondenkbaar!

Ook de hoofdrol in scifi-klassieker Alien was oorspronkelijk geschreven voor een man, maar regisseur Ridley Scott besloot dat het toch een vrouw moest worden. Oké, oké, het verrassingseffect leek hem groter als iemand van het zwakke geslacht het kwijlende monster overleefde. Maar toch. De door Sigourney Weaver gespeelde Ellen Ripley werd een van de meest iconische personages uit de filmgeschiedenis. ‘Ze is geen sidekick, geen arm candy, geen jonkvrouw in nood,’ schreef The New York Times-auteur Adam Brynt over haar, waarna hij zijn ode afsloot met een dwingende oproep voor meer van dit soort vrouwenrollen. Entertainment Weekly noemde Ripley ‘een van de eerste vrouwelijke filmpersonages die niet wordt gedefinieerd door de mannen om haar heen.’ Misschien wel logisch ook. Hoe later in het proces een rol wordt, nou ja, gefeminiseerd, hoe minder kans clichés over vrouwen krijgen om ongezien een verhaal binnen te sluipen.

Een tijdreizend en gedaanteverwisseld ruimtewezen dat een vróuw wordt? Politiek correct! Terreur van de social justice warriors! Ondenkbaar!

Emma Thompson brak een paar jaar geleden een lans voor genderblind casten. De klassiekers zouden zo een opfrisbeurt krijgen en zij zou eindelijk Sherlock Holmes kunnen spelen. Want hoe is het mogelijk, vroeg ze zich af, dat de rol van held meestal door een man wordt vervuld? Kunnen vrouwen soms geen helden zijn? En als heldendom uniseks blijkt, betekent dat dan dat er een heleboel verhalen over dappere vrouwen onverteld blijven? Het antwoord is natuurlijk: ja. Vorig jaar hadden bijvoorbeeld 29 van de honderd populairste films een vrouw in de hoofdrol. Een jaar eerder nog maar 22.

In zijn essay The Decay of Lying uit 1889 laat Oscar Wilde twee fictieve mensen, Vivian en Cyril, over kunst praten. Vivian oppert een nieuwe theorie: kunst imiteert niet het leven, maar het leven imiteert kunst. Neem nou de Londense nevel, zegt ze. Die prachtige zilveren mist over de Theems. Hij is er al eeuwen maar zijn schoonheid bestaat pas sinds de impressionisten.

Let life imitate art werd het uitgangspunt van Geena Davis, die met haar Geena Davis Institute on Gender in Media strijdt voor meer gelijkwaardigheid op het scherm. Want er kunnen nog decennia voorbijgaan voordat er genoeg leidinggevende functies door vrouwen worden bekleed, aldus de Oscar-winnares, maar in de wereld van de fictie kan het zo gepiept zijn. Werp licht op alle facetten van de vrouw, en ze zullen vanzelf bestaansrecht krijgen.

Na Wonder Woman, Moana en Mad Max’ Imperator Furiosa wordt er nu zelfs voorzichtig gespeculeerd over een vrouwelijke Bond. En waarom ook niet? Judi Dench had de mensen al doen vergeten dat 007’s baas M ooit een man was.

In Wildes essay haalt Vivian trouwens ook nog even de Grieken erbij. Die hadden namelijk al begrepen welk effect kunst op het leven kon hebben. In bruidskamers werd daarom soms een beeld van Hermes of Apollo neergezet, in de hoop dat de bruid prachtige zoons zou baren. Misschien een idee om in de kamer van de Bond-schrijvers een marmeren buste van Charlize Theron te verstoppen, voor je-weet-maar-nooit. Kan Tom Hardy mooi de eerste Bond Boy worden.