We kijken verlekkerd naar naakte mensen op foto’s, op schilderijen en als sculptuur. Maar zelf houden we in het museum liever onze onderbroek aan. Waarom eigenlijk?

In het oeuvre van Robert Mapplethorpe (1946-1989) kunnen ze prima naast elkaar bestaan: een gestileerde close-up van een bosje bloemen en een voorovergebukte man met andermans onderarm diep in zijn behaarde, glinsterende anus. ‘Ik denk niet dat er veel verschil is tussen een foto van een vuist in iemands kont en een foto van anjers in een kom,’ zei de Amerikaanse kunstenaar ooit over het veronderstelde contrast tussen die dingen. Waarschijnlijk zou het hem ook om het even zijn geweest of de bezoekers van zijn tentoonstellingen wel of geen kleren dragen. En dat komt goed uit.

‘Ik denk niet dat er veel verschil is tussen een foto van een vuist in iemands kont en een foto van anjers in een kom.’

Afgelopen zaterdag kregen negentig blote mensen voor 25 euro de neus een rondleiding langs zijn foto’s in de Rotterdamse Kunsthal, waar sinds april het retrospectief Robert Mapplethorpe, een perfectionist te zien is. ‘In een belangrijk deel van het werk van Mapplethorpe staat het menselijk lichaam centraal,’ verklaarde het museum de speciale tour. ‘Als geen ander weet hij de vormen van het lichaam op een sculpturale manier weer te geven.’ In het Montreal Museum of Fine Arts had men vorig jaar al naakt langs de foto’s kunnen struinen. De meeste bezoekers droegen alleen schoenen en een toegangsbandje. Een enkeling koos daarnaast voor een leren gilet, zoals de kunstenaar aanheeft op het zelfportret waarop hij een lange gevlochten zweep in zijn… nou ja.

Advertentie

Advertentie

De naakte tours worden steeds met een beetje gesmoord gelach aangekondigd in de media, maar waarom eigenlijk? Musea staan en hangen, ongeacht de bezoekers, sowieso al vol met bloot. Zijn we zo gewend aan geobjectificeerde lichamen dat het pas echt spannend wordt als iemand er voor kiest zelf zijn kleren uit te trekken? Als naaktheid niet in de eerste plaats het oog van een ander dient maar enkel en alleen de behoefte van de persoon zelf? Want dat kunstenaars als Spencer Tunick en Angelo Musco grote groepen naakte mensen als bouwstenen gebruiken om organische vormen te creëren, dat vinden we allemaal prima. Maar dat grote groepen naakte mensen autonoom naar organische vormen willen kijken in een museum? Uiterst dubieus, want waarom zouden ze?

Daar lopen de meningen over uiteen. Ook bij een tentoonstelling van James Turrell in de National Gallery of Australia werden naaktrondleidingen georganiseerd op initiatief van kunstenaar Stuart Ringholt. Die hoopte zo de materiële barrière tussen bezoeker en artiest te doorbreken — ongekleedheid als uniform. Een stukje verderop lieten dansers van de Sydney Dance Company hun balletpakjes thuis om voor een bloot publiek op te treden. Een van de redenen om te gaan, was volgens de organisatie de mogelijkheid om eens goed te reflecteren op de sociale en culturele regels rondom naaktheid. Maar er blijkt nog een veel betere motivatie te zijn. Keon West, als psycholoog verbonden aan Goldsmiths, University of London, deed onderzoek naar het effect van naturisme. Hij concludeerde dat naakt recreëren zorgt voor meer levensvoldoening, een positiever lichaamsbeeld én een toename van het zelfvertrouwen.

Bij genoeg animo wordt de tour in de Kunsthal deze zomer herhaald. En anders is het wachten op de tweede editie van Naked Guys Reading Feminist Literature, waar naakte mannen — de naam geeft het al een piepklein beetje weg — feministische literatuur lezen. Had Mapplethorpe vast énig gevonden.