<div class="lead">
Een primeur! Roxane&#8217;s eerste column in het papieren blad – die dan nu weer online staat. Over hoe politici hun mond vol hebben van cultuur en daarmee het echte probleem negeren: de economie.
</div>
Ik heb laatst het Wilhelmus gezongen tegen een blauwe envelop. Niks eerste en zesde couplet – gewoon alle vijftien, uit volle borst, over Graaf Adolf die in Friesland bleef bij schapen in grote nood – tot de speekseldruppels een olifantenreet op het grauwe papier tekenden. Het hielp niets tegen mijn gestegen aanslag. Mijn buurman heeft zere knieën die door de verhoogde AOW-leeftijd nog wat langer mee moeten, en een bejaarde vader die wegteert in een verpleeghuis met een personeelstekort. Uit frustratie hebben we samen ‘Leitkultur!’ staan schreeuwen naar passerende moslims, maar ook dat leverde weinig op.
Klinkt dit idioot? Het is precies wat er momenteel in ons land gebeurt: er worden culturele oplossingen geboden aan een samenleving die gestrest is vanwege economische problemen.
Sybrand Buma met zijn troostlezing over aangevreten joods-christelijke tradities en Geert Wilders die het liefst van alle hoofddoeken Nederlandse vlaggen naait. Thierry Baudet met zijn alfa-geneuzel over cultuurmarxisme en Mark Rutte die de aandacht van zijn uit de hand gelopen interim-management afleidt door naar paashazen te wijzen. ‘Westerse zelfhaat’ is alleen nogal ongeloofwaardig, gelet op de wereldwijde zegetoer van de vrijemarkteconomie, evenals een ‘links complot’, gelet op dertig jaar met name centrumrechts aan de macht. Maar simpel hameren op uiterlijkheden van de Nederlandse cultuur als cement van onze gemeenschap is makkelijker dan toegeven dat economisch beleid de ware oorzaak van de ontmanteling is.
<q class="pull-left">Mark Rutte leidt de aandacht af door naar paashazen te verwijzen.</q>Dat gemeenschappen zijn verzwakt en steeds meer mensen tegenover elkaar staan, is geen perceptie. Als je kijkt naar meetbare factoren als inkomen, onderwijs, zorg, levensstijl of het hebben van een netwerk, dan zie je dat er grote ongelijkheden bestaan tussen bevolkingsgroepen. Van het zogenaamde ‘establishment’, dat op alle fronten hoog scoort, aflopend via een werkende middengroep naar de kwetsbare groepen aan de onderkant van de samenleving. Een fascinerend gegeven is dat vertrouwen in de medemens en het durven loslaten van tradities hier parallel aan lopen. Simpel gezegd: hoe meer zorgen over bestaanszekerheid, hoe meer wantrouwen en geslotenheid.
Na de kredietcrisis in 2008 belandde Nederland in een forse recessie. Financiële instellingen werden aan een geldinfuus gelegd en voor burgers volgden lastenverzwaringen en bezuinigingen. Terwijl het besteedbare inkomen van gezinnen steeds meer daalde – het staat nu op het niveau van 2001 – verdubbelde dat van bedrijven, door belasting- en renteverlaging. De overheid bleef de winner-takes-all-mentaliteit die de kredietcrisis veroorzaakte stimuleren, terwijl burgers toenemende druk ondervonden op talloze fronten: van loonmatiging en flexibilisering tot ouderenzorg en technologie.
Niet onze joods-christelijke traditie, maar financiële zekerheid is zo steeds meer aangevreten, en het kabinet is dezelfde mensen om de oren blijven slaan tot ze sterretjes zagen. Toen in 2015 de vluchtelingencrisis aanving, was voor velen de rek eruit – mentaal en financieel.
Sluit dit alles een stevig gesprek over immigratie, integratie of identiteit uit? Integendeel. Maar het rechtstreekse verband dat zich in ons collectieve bewustzijn heeft genesteld tussen de komst van migranten en de woede om bestaansonzekerheid is onzinnig; de oplossing zoeken in herstel van Hollandse waarden even effectief als het Wilhelmus zingen tegen een blauwe brief. We verspillen kostbare tijd en energie in een cultuuroorlog, terwijl we moeten strijden voor economische herverdeling.

Roxane van Iperen

Laten we met z’n allen het Wilhelmus gaan zingen tegen onze blauwe enveloppen

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips