<div class="lead"><span class="03_Intro_Kapitaal">Ze bewees ‘vriendendiensten’ aan drugsverdachten. Vandaag werd de</span> Maarssense oud-fractievoorzitter Kathalijne de Kruif (VVD) veroordeeld voor witwassen. Zes maanden cel, 240 uur taakstraf. Hoe kon het zover komen?</div>
<div class="info-box">
<p>Dit stuk stond op 30 januari 2016 in de papieren Vrij Nederland.</p>
</div>
<p class="tekst">‘Luister, ik ga het één keer zeggen, vandaag zie ik jou. Als ik jou vandaag niet zie, stomp ik je kankerkop eraf, snap je? lk word niet meer aan het lijntje gehouden, klaar is klaar, en dan mag je achter in een politieautootje zitten, heb ik helemaal kankerschijt aan en nou ophouden en anders rij ik naar je huis toe en sloop ik je hele kankerhuis. Begrijp je dat of niet?’</p>
<p class="tekst">Het is een Holleederiaanse monoloog die de verdachte Petie T. op 26 september 2014 via de telefoon afsteekt tegen zijn Amsterdamse zakenrelatie Dennis. De dreiging ligt er duimendik bovenop. Al helemaal als je het uitgeschreven tapgesprek leest en daarbij het <span class="Cursief">mugshot</span> van de verdachte ziet: een kaalgeschoren schedel, waaronder twee uitdrukkingsloze ogen die in de lens staren. De Utrechtse kamper Petie T. wordt verdacht van afpersing. In het vertrouwelijke strafdossier met de naam <span class="Cursief">Listel</span> staat te lezen hoe hij Dennis een bedrag van 123.000 euro heeft afgetroggeld. Daarnaast wordt Petie samen met anderen vervolgd voor grootschalige wietteelt, met plantages in onder meer Veenendaal en Hilversum.</p>
<p class="tekst">Van mannen als Petie T. zijn er veel meer. Criminele beroepstelers met een keihard imago en dito kop, waarvan de drugsbestrijders er af en toe eentje tackelen. Toch is de zaak tegen de Utrechtenaar allesbehalve doorsnee. Met dank aan de vrouw die ongewild de hoofdrol vervult in het strafonderzoek. Kathalijne de Kruif (1971), tot begin 2015 voorzitter van de VVD-fractie in de gemeente Stichtse Vecht, was bevriend met Petie T. Op 17 februari vorig jaar werd ze aangehouden op verdenking van deelname aan zijn criminele organisatie. De Kruif is sindsdien verdachte, samen met haar minnaar Jeroen van L. en een handvol anderen.</p>
<h5>Rechtstreekse banden</h5>
<p class="tekst">Het was na Ton Hooijmaijers, Jos van Rey en Mark Verheijen het zoveelste schandaal met een VVD’er in de hoofdrol. En meer dan dat. Deze liberale politica bleek ook nog eens rechtstreekse banden te hebben met wat zo omfloerst ‘het milieu’ heet. De Kruif was de vleesgeworden schakel tussen onder- en bovenwereld. Ze zat ruim vier weken in voorarrest en kwam half maart weer op vrije voeten. Hennepteelt en lidmaatschap van een criminele organisatie zijn inmiddels van de tenlastelegging verdwenen, maar ze wordt nog steeds verdacht van witwassen en valsheid in geschrifte. Deze week staat ze voor de rechter. Parallel daaraan moet ze zich later dit jaar in een andere zaak verantwoorden voor ambtelijke corruptie. Uit een in 2014 afgeluisterd telefoongesprek blijkt dat ze de vertrouwelijkheid heeft geschonden rond de benoeming van de nieuwe burgemeester voor de gemeente Stichtse Vecht (zie kader). In de enige publieke reactie die ze tot nu toe heeft gegeven, zei De Kruif daarover tegen het ANP: ‘Het is wel heel erg toevallig wat er in de aanloop naar de provinciale verkiezingen allemaal met de partij is gebeurd. Maar ik weet nog steeds niet waarom ze mij moesten hebben.’ In dat gesprek beweert ze ook stellig ‘geen kennissen in het criminele circuit’ te hebben.</p>
<p class="tekst">Wie het witwasonderzoek leest, ziet meteen dat De Kruif op dat punt jokt. Ze kan haar band met Petie T. moeilijk ontkennen, net zo min als haar relatie met medeverdachte Jeroen van L.. Op de laatste werd De Kruif verliefd toen ze een paar jaar eerder in Maarssen kwam wonen. Ze had op dat moment geen baan meer, was weg bij haar man en had daardoor een kapitale villa in Leidsche Rijn moeten laten schieten. En toen was daar Jeroen, een ondernemend type. Dat hij officieel niet stond ingeschreven in Nederland, geen legaal inkomen had en alles cash betaalde, stond de liefde blijkbaar niet in de weg.</p>
<p class="tekst"><q class="pull-right">De fractievoorzitter was daarmee de smetteloze katvanger, een onverdacht camouflagenet voor de buitenwereld</q>De VVD-politica raakte in de ban van Petie en Jeroen. Ze leende zich ervoor om vaar- en voertuigen voor beide heren op naam te nemen. De recherche vermoedt dat een caravan, een boot, een jetski en verschillende auto’s de facto door het duo werden betaald en gebruikt, terwijl de transacties officieel via De Kruif zijn gelopen. De fractievoorzitter was daarmee de smetteloze katvanger, een onverdacht camouflagenet voor de buitenwereld.</p>
<h5>Geer en Goor</h5>
<p class="tekst">Het strafdossier staat er vol mee. Neem de kleurrijke casus met de caravan. In het voorjaar van 2014 koopt Petie de mobiele woning (merk Fendt, type Brillant) voor 32.000 euro bij een bedrijf in Purmerend. Bij die transactie is ook Kathalijne de Kruif aanwezig, waarbij het de verkoper opvalt dat ze ‘qua kleding niet bij Petie paste’. De aankoop komt te staan op naam van het VVD-raadslid, maar overduidelijk is dat de kamper en zijn familie de gebruikers zijn. Dat concludeert de recherche onder meer uit een Facebook-post van Peties vriendin Sien. ‘Zo, ff Geer en Goor bij ons op visite, gezellig,’ schrijft ze op 29 juli 2014 vanaf een Spaanse camping. Op het begeleidende beeld zitten Gerard Joling en Gordon ‘zeer vermoedelijk’ voor de gewraakte caravan. Het illustere duo trok die zomer langs campings met hun programma <span class="Cursief">Waarheen, waarvoor?</span> De Nederlandse politie stuurt een liaisonofficier op pad die ter plekke poolshoogte neemt. En inderdaad, op plaats 106 van camping Bon Repòs aan de Costa del Maresme vieren Petie T. en zijn vriendin vakantie.</p>
<p class="tekst">De Kruif, de formele eigenaar van de caravan, verschijnt die zomer ook ten tonele. Uit een afgeluisterd telefoongesprek blijkt dat ze op zoek is naar een hotelkamer in de buurt van de Spaanse camping. Later vindt de politie video-opnames op de mobiele telefoon van Peties vriendin. Daarop is volgens het dossier te zien hoe Kathalijne, Jeroen, Petie en Sien het gezellig hebben. Ze zijn aan het varen en praten over de weelderige luxe om hen heen, waarbij iemand de grap maakt dat ‘Jeroen alles gefinancierd heeft’. Als ze een roze sloep zien, suggereert een van de opvarenden dat Jeroen de eigenaar is. Daarop zegt Petie: ‘Kathalijne erbij [dan heb je] de onderwereld en bovenwereld bij elkaar.’</p>
<h5>Wiethandel</h5>
<p class="tekst">Na die zomer verkoopt Petie T. zijn caravan. Daarbij wordt het bankrekeningnummer van De Kruif gebruikt. Ze krijgt van de nieuwe eigenaar 27.000 euro op haar rekening gestort. Elf dagen later neemt ze 25.000 euro op en pint nog eens 2.000 euro. Die cash gaat naar de van wiethandel verdachte Utrechtenaar. Vriend Jeroen houdt een vinger aan de pols, blijkt uit een telefoontap op 30 september van dat jaar.<br />
Jeroen: ‘Hoi schat.’<br />
Kathalijne: ‘Hoi droppie.’<br />
Kathalijne meldt dat ze in de file staat, ze weet niet wat er aan de hand is in Utrecht. Ze is onderweg naar de raad; er liggen twee moties van wantrouwen.<br />
Jeroen: ‘Hee, luister dan, had jij eventueel dat uh&#8230; andere, had je dat al aangevraagd of niet?’<br />
Kathalijne: ‘Andere?’<br />
Jeroen: ‘Ja, dat ene voor hem, weet je wel? Dat was nou toch geregeld? Dat had je toch al binnen, of niet?’<br />
Kathalijne: ‘Van die boot bedoel je? Uh caravan.’<br />
Jeroen: ‘Jaaaa.’<br />
Kathalijne: ‘Ja ja ja, dat maakt niet uit, kan ik zeggen. Ja ja ja, heb ik gisteren even met Petie over gehad, ik zeg joh&#8230;.’<br />
Jeroen: ‘Dan hoef ik niets meer te weten, dan is het goed.’</p>
<figure id="post-313164 media-313164" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/01/VVD_def02.jpg" alt="" /><figcaption>Versluierd taalgebruik. &#8216;Van die boot bedoel je? Uh caravan.&#8217; Illustratie: Gijs Kast.</figcaption></figure>
<p class="tekst">Versluierd taalgebruik heet dat in opsporingskringen. Het is terug te vinden in de vele strafdossiers waarmee het OM dagelijks witwasverdachten vervolgt. Maar zelden gaat het om een politicus en dat is natuurlijk de crux van de zaak tegen De Kruif. Hoe is dit lokale boegbeeld van de liberalen, deze in Zuilen geboren ex-marketeer voor Albert Heijn en Expert, in een dergelijk moeras beland? Was het een misplaatst idee van onaantastbaarheid? Of was het verregaande naïviteit? Dat laatste lijkt De Kruif zelf te suggereren. In verhoren heeft ze vooral gezwegen, maar op 5 maart 2015 doet ze tegenover de onderzoeksrechter de volgende, geparafraseerde uitspraak: ‘Het is heel stom geweest. De heer T. wilde een caravan kopen, maar zou te maken krijgen met een dure verzekeringspremie als de caravan op zijn naam zou worden gesteld. T. heeft haar gevraagd de caravan op haar naam te laten zetten. Dat deed zij als vriendendienst. Toen de caravan weer verkocht werd, is het geld op haar rekening bijgeschreven. Dit geldbedrag heeft zij keurig opgenomen en aan T. teruggegeven.’</p>
<p class="tekst">Maar uit een ander voorbeeld in het strafonderzoek blijkt dat De Kruif wel degelijk werd gewaarschuwd voor haar suspecte contacten. In de nazomer van 2014 doet ze mee aan de Vechtse Vaarparade. Op de boot van Kathalijne zit naast de <span class="Cursief">usual suspects</span> Jeroen en Petie ook een partijgenoot van haar, een VVD-collega uit de gemeenteraad van Stichtse Vecht. De man raakt tijdens de tocht in gesprek met Petie en aan hem vertelt de VVD’er dat hij zijn baan dreigt kwijt te raken. Daarop zou Petie de collega van Kathalijne een lucratieve bron van inkomsten hebben aangeboden: het raadslid diende slechts een wietplantage in zijn schuur te dulden.</p>
<p class="tekst">De man wijst de suggestie van de Utrechtse kamper naar eigen zeggen lacherig af, maar komt er twee dagen later op terug in een telefoongesprek met De Kruif. Daarbij waarschuwt hij haar voor ‘dat soort mensen om je heen’ en zou hij hebben gezegd dat ze moest beseffen ‘wat voor schade zij kon aanrichten aan de VVD’. Het raadslid vertelt er later over bij de politie. Ook heeft hij haar naar eigen zeggen tijdens dat telefoongesprek gemeld het vervelend te vinden met deze mensen te worden gezien. En passant noemt hij haar vriendje Jeroen ‘fout’, ‘hetgeen zij stellig ontkende’. Tegelijkertijd schetst hij De Kruif als ‘een intelligente en ambitieuze dame’.</p>
<h5>Even de planten water geven</h5>
<p class="tekst"><q class="pull-right">Terwijl De Kruif het over haar ‘knippende’ vriend heeft, houdt de politie hem nauwlettend in de gaten.</q>Als dat zo is, wat doet ze dan in godsnaam met een wiet telende minnaar? Is De Kruif door de liefde ziende blind? Uit telefoontaps concludeert het OM dat de politica wel degelijk op de hoogte is van de inkomstenbron van Jeroen. Op 27 september 2014 zegt Kathalijne tegen een vriendin dat ‘Jeroen is knippen’, waarop de verbalisant sec vermeldt: ‘Het is algemeen bekend dat indien men in relatie tot hennepkwekerijen spreekt over “knippen” daar normaliter mee bedoeld wordt het “knippen van de henneptoppen”.’</p>
<p class="tekst">Dat de recherche de zaak serieus heeft aangepakt, blijkt uit de vele opsporingsmiddelen die zijn ingezet. Terwijl De Kruif het over haar ‘knippende’ vriend heeft, houdt de politie hem nauwlettend in de gaten. Jeroen van L. belt die dag Petie en zegt dat hij zich heeft verslapen. Daarna zien de speurders op hun beeldscherm dat het baken – dat ze stiekem hebben geplaatst in de Jeep Cherokee van de verdachte – zich verplaatst naar het woonwagenkamp van Petie. Ter plekke ziet een observatieteam hoe Jeroen later vanaf dat adres in een busje vertrekt, samen met zeven andere mannen en vrouwen. Ze komen diezelfde dag om halfzes ’s middags terug. De hele dag gebruikt het liefje van De Kruif zijn mobiele telefoon niet.</p>
<p class="tekst">Zo gaat het vaker. De Kruif babbelt met vriendinnen over Jeroen die ‘even de planten water moet geven’ en de politie ziet haar vriend afreizen naar Petie, zijn vermeende partner in crime. In een gesprek met ene Jos heeft De Kruif het op 17 januari 2015 opnieuw over ‘water geven’.<br />
Jos: ‘Ja dat moet ook weer gebeuren.’<br />
Kathalijne, lachend: ‘Mag ik natuurlijk niet door de telefoon zeggen.’</p>
<h5>Crimineel geld</h5>
<p class="tekst">Via Jeroen en Petie lijkt ze in het hart van een criminele organisatie beland, waarbij ze zich nuttig maakt door naast een caravan ook een jetski en verschillende auto’s op haar naam te registreren. Op een van die officiële stukken staat volgens de politie een handtekening van haar die ‘geheel afwijkt van de handtekeningen die de verdachte De Kruif heeft geplaatst onder de diverse processen-verbaal’. De luxeproducten worden in baar geld betaald, maar nergens correspondeert zo’n betaling met een cash-opname vanaf een van De Kruifs bankrekeningen. Dat sterkt het OM in het vermoeden dat het om crimineel geld gaat, afkomstig van Peties wiethandel.</p>
<p class="tekst">En dan is er nog de boot. Bij dat akkefietje verschijnt Dennis ten tonele, de Amsterdamse ondernemer die in juni 2014 aangifte van afpersing heeft gedaan tegen Petie T. De Utrechtse kamper heeft in 2012 voor 100.000 euro aan ledlampen besteld bij Dennis, vermoedelijk bedoeld voor de wietteelt. Petie betaalt de eerste helft van de lampen cash. De tweede levering voldoet hij door zijn boot, een Fairline-motorjacht ter waarde van 50.000 euro, aan Dennis over te doen.</p>
<p>In 2014 meldt Petie zich opnieuw bij Dennis, vergezeld door enkele ‘kleerkasten’. De ledlampen deugen niet en hij eist zijn geld terug, 100.000 euro, ‘anders kwamen er gevolgen’. Petie wil onder meer zijn boot terug. Dennis weigert. Om hem op andere gedachten te brengen, gaat Petie opnieuw op bezoek bij zijn lampenleverancier. Daarbij wordt hij vergezeld door drie mensen die Dennis niet kent, ‘twee mannen en een vrouw’. Bij die gelegenheid zou Dennis zijn gedwongen om een blanco formulier in te vullen voor de overschrijving van de boot. Het vaartuig moet op naam van de aanwezige onbekende vrouw komen. Later krijgt hij van haar sms’jes waarin ze hem verzoekt om een kopie van zijn paspoort te mailen. Dat doet Dennis uiteindelijk, nadat de vrouw hem een berichtje stuurt met de tekst: ‘Peet komt kopie vanavond wel halen oké.’ Daar heeft Dennis kennelijk geen zin in en dus stuurt hij een mailtje met de paspoortkopie naar het adres van de vrouw: kathkru@yahoo.com.</p>
<p>Wie weet gaat ze het deze week allemaal uitleggen en blijkt de hele zaak op één groot misverstand te berusten. In een spraakzaam moment bij de recherche liet Kathalijne de Kruif weten zichzelf vooral als een slachtoffer te zien. ‘lk heb twee weken in horror geleefd door de huiszoeking,’ zei de politica begin 2015 tegen haar verhoorders. Haar advocaat John Peters beweerde eerder al ‘dat haar leven kapot is gemaakt’ en deed de beschuldigingen af als ‘een broodje aap’. Vooralsnog heeft dat broodje vooral de VVD brandend maagzuur bezorgd.</p>
<div class="info-box">
<h5 class="kader">Bijvangst: ambtelijke corruptie</h5>
<p>Hoe leg je gesjoemel in politieke achterkamertjes bloot? Door toeval. In dit geval was er een grootschalig onderzoek naar een criminele drugsorganisatie voor nodig. Dat is althans de basis voor de corruptie-affaire die in 2014 ontstond, nadat de recherche de telefoon van Kathalijne de Kruif afluisterde. De VVD-fractievoorzitter was vol in beeld als verdachte in de hennepzaak, toen ze belde met wethouder en partijgenoot Piet Ploeg. Ze spraken over de sollicitatie voor de functie van burgemeester voor de gemeente Stichtse Vecht. Daarbij speelde De Kruif, die in de vertrouwens-commissie zat, aan Ploeg door wie er had gesolliciteerd. Die deelde dat vervolgens met Rob Bats, tevens VVD’er en voormalig burgemeester van Haren, waar hij in 2013 moest aftreden in de nasleep van de Project X-rellen. Met die informatie zou Bats zijn voordeel kunnen doen in de sollicitatieprocedure. Het leidde tot niets. Niet Bats, maar de PvdA’er Marc Witteman kreeg uiteindelijk de begeerde post.<br />
Desondanks staan De Kruif en Ploeg nu terecht voor ambtelijke corruptie. Tijdens de regiezitting van afgelopen 19 januari bij de rechtbank in Arnhem waren beide verdachten afwezig. Eerder ontkende De Kruif onrechtmatig te hebben gehandeld. De officier van justitie beweerde echter dat De Kruif wel degelijk wist dat ze de vertrouwelijkheid schond. In het telefoongesprek met Ploeg zou ze hebben gezegd: ‘Deze lijnen worden toch niet afgeluisterd? We doen alles wat God en de burgemeester verboden hebben.’</p>
</div>
<div class="info-box">
<h5>VN Bladwijzer</h5>
<p>Ooit zat ze twee jaar voor de PvdA in de raad van gemeente Stichtse Vecht. Maar na verloop van tijd voelde Kathalijne de Kruif zich meer aantrokken tot de VVD. ‘Ik werd ouder, kreeg een andere levensstijl en andere opvattingen. Toen merkte ik dat het liberale levensgevoel beter bij mij paste.’<br />
Dat is te zien en vooral ook te horen in een <a href="https://rtvstichtsevecht.nl/mediatheek/video/episode/2469811/2-zetels-aflevering-kathalijne-de-kruif-vvd/" target="_blank">interview</a> uit 2013 met RTV Stichtse Vecht. Over koopzondagen, blauwe klikobakken en de balans tussen werk en moederschap.</p>
</div>
<div class="info-box">
<h5>Politieke integriteitsindex</h5>
<p>Dit is een voorpublicatie uit Vrij Nederland #04, die woensdag 27 januari 2016 verschijnt. In dat nummer vind je ook de Politieke Integriteitsindex, het jaarlijkse VN-onderzoek naar de integriteit van Nederlandse politici.</p>
</div>
