<div class="lead">
<p class="tekst">Wanhoop niet, o lezer, uiteindelijk wint het <em>positieve</em> in <em>Broer</em> van Esther Gerritsen.</p>
</div>
<p class="tekst">De situatie van de vijftiger Olivia in het kort: ze heeft een man (tandarts), twee puberzonen, een verantwoordelijke baan (financieel directeur bij een familiebedrijf). Alles goed geregeld. Maar dan belt Marcus, haar vijf jaar oudere broer, als ze met de aandeelhouders in vergadering moet. Dat zijn been eraf moet ten gevolge van suikerziekte.</p>
<p class="tekst">Vanaf dat moment raakt Olivia’s leven ontregeld, in Esther Gerritsens in heel eenvoudige taal gestelde, metaforenarme novelle <span class="Cursief">Broer</span>. We maken stap voor stap mee hoe het verder gaat: het weerzien met de broer, zijn huilpartijen, het overleg over zijn revalidatie, de reacties van Olivia’s thuisfront, de zware economische tijden voor het bedrijf, en meer. Onder de oppervlakte van die zo prozaïsche verwikkelingen kiert de psychologie; we begrijpen allengs beter hoe Olivia en Marcus in het leven staan, en aan het eind van <span class="Cursief">Broe</span>r heeft zich een grote verandering voorgedaan: iedereen die ‘aangeraakt’ is door Marcus beseft de essentie van het bestaan beter. Een soortement van Messias dus, als schraal alternatief voor het gebrek aan transcendentie en magie die uit literair schrijven kunnen voortspruiten.</p>
<h5>Gezellig met elkaar uit vissen</h5>
<p class="tekst">Olivia is de protagonist, dus de meeste aandacht gaat naar haar uit. In relatie tot de ‘onbeheerst’ huilende Marcus komt ze kil over: ‘Zodra hij begon met wenen, werd het bij haar een en al droogte.’ Wat moet ze ook met een hulpbehoevende broer die in een stacaravan woonde, zonder stromend water, elektriciteit, een telefoon; iemand die zijn gezondheid zo verwaarloosde dat zijn been moest worden afgezet? Juist deze onaangepaste verliezer moet nu bij haar, bij haar man Gerard en hun zonen Tim en Julius thuis revalideren. Ze heeft liever dat hij zo snel mogelijk ‘intern’ gaat, in een kliniek buiten de deur.</p>
<p class="tekst">Uit <span class="Cursief">Broer</span> wordt duidelijk dat Olivia haar eigen leven heeft ontworpen, ze heeft zich letterlijk en figuurlijk ruimte toegestaan, ver weg van haar kleinbehuisde jeugd, van het souterrain waar ze moest wonen als kind.</p>
<p class="tekst">Vanaf het moment dat Marcus bij zijn familie intrekt, wordt Gerritsens novelle wat dramatischer. Dat ook Olivia’s gezin kennelijk in een steriele cocon woont, blijkt wanneer Marcus plompverloren zware woorden als ‘verdriet’ en ‘pijn’ introduceert. Dat maakt heftige indruk op de tandarts en zijn puberjongens, ze ‘openen’ zich als het ware en binnen de kortste keren zijn ze de beste maatjes met die leuke oom, kijken ze samen naar Laurel &amp; Hardy-slapstick. Ook de hoogbejaarde heer Kyvon junior, hoofdaandeelhouder van het familiebedrijf Kyvon Serviezen waar Olivia werkt, is danig gecharmeerd van Marcus’ <em>Forrest Gump</em>-achtige, wijsgerige adviezen.</p>
<p class="tekst">Alleen Olivia heeft het eventjes (best) zwaar. Uiteindelijk blijkt zij (in de woorden van Marcus) een ‘heel hysterische vrouw’, die daarin op haar labiele grootmoeder (‘inrichting in, inrichting uit’) zou lijken.</p>
<div class="figure--right">
<figure id="post-318497 media-318497" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/Broer_HR_preview.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/Broer_HR_preview-320x547.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/Broer_HR_preview-640x1094.jpg 640w" alt="" /></figure>
</div>
<p class="tekst">Maar wanhoop niet, o lezer, uiteindelijk wint het <span class="Cursief">positieve</span>. Zo danst de gewezen volksdansbeoefenaar Olivia de <span class="Cursief">bijendans</span>, gaat iedereen (zelfs die oude baas Kyvon) gezellig met elkaar uit vissen in plaats van met die nare spelcomputers te emmeren. Ja, geluk kan nog steeds heel gewoon zijn.</p>
<h5>Fantoompijn</h5>
<p class="tekst">Mis ik iets? Op het gevaar af te veel te zien in deze in zeggingskracht kitscherige vertelling voor alle leeftijden: kijk, Marcus zorgde voor Olivia in haar vroegste jeugd; beide kinderen werden door hun hardwerkende ouders verwaarloosd. Zo’n broer-zusband, zegt <span class="Cursief">Broer</span>, valt niet te loochenen: die blijft. Die is voor altijd. Je zou zelfs kunnen beweren dat Olivia’s neurotische gedrag een vorm van fantoompijn was voor de broer die ze uit haar leven had gebannen. Maar nu ze hem hervonden heeft, ebt de zenuwpijn weg en ervaart ze echt mensengeluk. Even bijkomen, hoor.</p>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><span class="06_Bijschrift_Kopje">Esther Gerritsen, <em>Broer</em>, Boekenweekgeschenk, Stichting CPNB, 96 p.</span></p>
</div>
