Een kijkje achter de schermen bij een influencer: wat deel je als je leven instort?

Het is een maandag in februari, half negen ’s avonds, en de eettafel van Eva (34) ligt vol popcorn, tumtums en plastic handschoenen. Er bovenuit torent haar vlogcamera op een statief. ‘Oké,’ zegt ze in de lens, ‘laten we beginnen met deze kutklus.’ Ze zucht, slaat haar handen voor haar gezicht, kijkt dan weer in de camera. ‘Ik ben hier zeker twee uur mee bezig.’

Vanuit de slaapkamer roept haar tweejarige dochter: ‘Mama!’ Eva draait haar hoofd een kwartslag, kijkt dan weer terug in de camera. ‘Jahaa?’ ‘Kom eens!’ roept haar dochter. Eva antwoordt, nog steeds met haar ogen op de lens gericht: ‘Nee lieverd, ssssh, ga maar slapen.’ Ze slaat haar handen weer voor haar gezicht, kijkt dan weer in de camera en vraagt: ‘Ben ik nou serieus de enige persoon van wie de kinderen letterlijk nooit willen slapen?’

Verdrietig nieuws

Eva is op het eerste gezicht een moederinfluencer zoals er zoveel zijn. Een jonge, knappe vrouw met schattige kinderen die dagelijks via Instagram en YouTube met haar volgers deelt wat ze allemaal aan het doen is. Boodschappen, fietsen met de bakfiets, naar yoga, lunchen met haar drie kinderen in een restaurant waar ze kleurplaten hebben.

Wat Eva anders maakt: in de zomer van 2018 kondigde ze in haar eigen vlog aan te gaan scheiden van haar man. De vlog – Eva’s vierendertigste video online – begint met Eva die in de camera vertelt: ‘Ik heb wat heftig nieuws, zeg maar, wat ik natuurlijk ook moet vloggen. Namelijk dat Bas en ik hebben besloten uit elkaar te gaan.’ Ze is even stil, kijkt in de camera en zegt dan: ‘Ja, best heftig.’

Op YouTube is de vlog meer dan 25.000 keer bekeken – het meest van al Eva’s video’s, die doorgaans rond de 10.000 kijkers trekken. Terwijl Eva haar verhaal doet – ‘We blijven onwijze maatjes’ – ziet de kijker het dure, mooie huis van haar en haar man op de achtergrond. De open haard, de plasma-tv aan de muur erboven, de ingebouwde boekenplanken en de Versailles parketvloer. Het contrast met de Airbnb waar Eva nu verblijft, is groot: nog geen vijftig vierkante meter, een kleine keuken met een woonkamer eraan vastgeplakt, twee slaapkamers – haar zoontjes slapen samen in één bed, haar dochter bij Eva in de kamer.

Terwijl je echte leven instort

Onwijze maatjes zijn Eva en haar ex inmiddels al lang niet meer. ‘Hij heeft me op straat gezet en woont nu in ons huis met zijn nieuwe vriendin,’ zegt ze. Ze spreken elkaar alleen nog via mediators, of via hun moeders. Eva is een moederinfluencer midden in een vechtscheiding. Of althans, een scheiding: Eva en haar ex waren nooit getrouwd. En dat is precies het probleem. Tijdens hun relatie hebben ze niets zwart op wit laten zetten, waardoor Eva nu recht heeft op niets. Niet op hun oude huis, niet op haar oude spullen, niet op het geld van haar man. Zelfs haar chiazaden en gojibessen heeft hij op straat gezet, zegt ze. ‘En alimentatie wil hij pas betalen als ik een eigen huis heb gevonden,’ gaat ze verder, nog altijd met de camera aan – maakt niet uit, zegt ze, dat knipt ze er later wel weer uit. ‘Maar zie maar eens een huis te vinden in deze gekke woningmarkt.’

‘Ik werd veel gevolgd door andere moeders,’ vertelt ze, ‘en die willen concreet weten hoe ze zo kunnen leven als jij. Hoe ze jou kunnen worden, zeg maar.’

Eva heeft geen baan: haar man verdiende al het geld als ondernemer, zij had alleen haar Instagram en YouTubekanaal, haalde daar een zakcentje uit, maar geen volledig inkomen. De kinderen zijn nu om de week bij haar ex en dan weer een week bij Eva. Ze slaapt in een Airbnb, of op de bank bij vrienden of haar moeder als ze dat niet kan betalen. De situatie is kortom kut, zegt Eva. ‘Ik heb zelfs even een break genomen van het uploaden van vlogs,’ vertelt ze. ‘Maar binnenkort ga ik weer een video online zetten waarin ik een update geef over hoe het nu met me gaat.’

Dat is het lastige van een online leven: terwijl je echte leven instort, moet je je digitale versie van jezelf onsterfelijk proberen te houden.

Aan het Vondelpark

Eva begon een jaar geleden met YouTube en Instagram omdat ze niet goed wist wie ze was. ‘Ik was al lang samen met mijn man, en had als eind twintiger, begin dertiger drie kinderen gekregen waar ik fulltime moeder voor was. Nu wilde ik iets voor mezelf doen, kijken wat mensen nou echt leuk vinden aan mij, wat aanslaat.’ Wat aansloeg, merkte ze, waren tips over gezond leven en moederschap, over huidverzorging en winkeladressen. ‘Ik werd veel gevolgd door andere moeders,’ vertelt ze, ‘en die willen concreet weten hoe ze zo kunnen leven als jij. Hoe ze jou kunnen worden, zeg maar.’

Ze filmde zichzelf als ze in de Biro de kinderen van school haalde of ’s avonds uit eten ging in hippe restaurants. Het leverde haar een kleine drieënhalfduizend abonnees op YouTube op.

Ondertussen vult ze de plastic handschoentjes met tumtums en popcorn, knoopt ze dicht en doet ze in een grote mand met een strik erop. Morgen is de vierde verjaardag van Eva’s jongste zoon, en vanavond maakt ze de traktaties die hij gaat uitdelen. Het worden popcornhandjes: plastic handschoenen gevuld met zoete en zoute popcorn, de tumtums als nagels.

In haar vlogs en op Instagram deelde Eva dagelijks haar leven in de riante woning aan het Amsterdamse Vondelpark. Haar luxe huidverzorgingsproducten, de verantwoorde kleren die ze kocht, de lekkere fles wijn die ze om vijf uur ’s middags opentrok omdat mama dat wel even verdiend had. Ze deelde de groene sapjes die ze ’s ochtends achteroversloeg, de lunchafspraken met vriendinnen, de sportsessies met haar personal trainer. Ze deelde gezonde recepten en tips over holistisch leven. Ze filmde zichzelf als ze in de Biro de kinderen van school haalde of ’s avonds uit eten ging in hippe restaurants.

Het leverde haar een kleine drieënhalfduizend abonnees op YouTube op, en bijna tienduizend volgers op Instagram. De betaalde samenwerkingen met grote supermarktketens en maaltijdbezorgboxen begonnen al flink te lopen. Eva’s imago van moeder met een luxe maar hypergezonde en verantwoorde levensstijl bleek best commercieel aan te slaan.

Maar toen gingen zij en haar man dus uit elkaar.

Geen geld voor beleg

‘Ik heb laatst de mayonaise die bij een Domino’s pizza kwam op het brood van mijn kinderen gesmeerd,’ vertelt Eva, terwijl ze een nieuwe zak popcorn leegt in een grote schaal. ‘Ik heb gewoon geen geld voor beleg.’

Ze heeft een bijbaan aangenomen waarmee ze net genoeg verdient om eten voor haar kinderen te kunnen kopen, maar wil de rest van haar tijd blijven besteden aan het vloggen en aan Instagram. ‘Ik geloof gewoon echt dat ik daar op een gegeven moment mijn inkomen uit ga halen,’ zegt ze. ‘Daarom wil ik geen fulltimebaan. Dan heb ik nooit meer tijd om te filmen.’ Influencerschap is makkelijk te combineren met het moederschap, weet ze. ‘Je kan ’s avonds je vlog editen en je kinderen meenemen naar events.’ Maar met een fulltimebaan valt dat allemaal niet meer te combineren.

Vloggen en Instagrammen helpt Eva antwoord te vinden op de vraag wie ze is, zegt ze, en waar haar kracht ligt.

Filmen doet ze ‘wanneer ze maar kan’. Dus ook nu, aan de tafel bezaaid met popcorn en tumtums. ‘Walgelijke, suikerhoudende shit, I know,’ zegt Eva, nu weer in de camera.
Eva’s plan is om een ‘rebirth’ te creëren voor haar online imago: eerst een updatevideo online zetten over hoe alles nu gaat – na de scheiding, na ‘al het gezeik’ – en dan haar volgers meenemen in haar nieuwe leven. ‘Eva 2.0. Zonder alle luxe, zonder lekkere vakanties en duur eten. Back to basics, zeg maar.’

Elke keer dat ze zichzelf weerspiegelt ziet in haar eigen vlogcamera vindt ze zichzelf ‘oetlelijk’, zegt Eva, terwijl ze weer scherpstelt op haar eigen gezicht. ‘Maar ik moet toch doorgaan met filmen. Liefst elke dag. Ik moet gewoon in touch blijven met m’n identiteit.’ Vloggen en Instagrammen helpt Eva antwoord te vinden op de vraag wie ze is, zegt ze, en waar haar kracht ligt. ‘Ik kijk ook heel vaak mijn eigen vlogs terug, om te zien wie ik ben, en hoe ik me ontwikkel.’ Als ze nu zou stoppen, zou haar hele ‘eigen merk’ ophouden te bestaan, denkt ze.

Het is een donderdagmiddag in maart en Eva ligt op een behandelstoel met over haar naakte lichaam een pak dat eruitziet alsof het gemaakt is van witte netpanty. Dunne draadjes spannen strak om haar lijf, in haar hand heeft ze haar vlogcamera. ‘Waar wil je aan werken,’ vraagt de schoonheidsspecialist die naast de stoel staat, met in haar hand een apparaat dat lijkt op een lichtgevende, supersonische kruimeldief. In de hoek van de kleine witte kamer staat een grote plastic bak met een roze plastic bloesemboompje erin. De witte strasstenen op het uniform van de schoonheidsspecialist passen bij de glimmende witte kroonluchter aan de muur. ‘Zullen we de benen en de billen aanpakken? Of ook de buik?’

De afspraak is dat Eva zal vloggen over het anti-cellulitis-proces, en op Instagram filmpjes en video’s zal delen van de behandeling.

‘Doe ook maar de buik,’ zegt Eva in haar camera. ‘Never skinny enough.’ Ze lacht en zegt: ‘Grapje, hoor, mensen. Grapje.’

Eva krijgt deze LPG anti-cellulitus-behandeling gratis (LPG is het apparaat waarmee de behandeling wordt uitgevoerd, de letters staan voor de initialen van de uitvinder ervan, Louis Paul Guitay). Ze moet de komende vier weken twee keer per week langskomen om met dit apparaat behandeld te worden, en het idee is dat ze daarna veel minder ‘lelijke putten’ heeft, zoals ze het zelf noemt. Daarnaast moet ze een speciaal samengesteld detox-dieet volgen en supplementen slikken – die krijgt ze ook allemaal van de salon. De afspraak is dat Eva zal vloggen over het anti-cellulitis-proces, en op Instagram filmpjes en video’s zal delen van de behandeling.

‘Ik barter me een ongeluk’

Naast de schoonheidsspecialist staat nog een meisje, ook in wit pak met strasstenen, te filmen met haar telefoon. Een paar minuten eerder stelde zij zich voor als de social media-manager van deze schoonheidssalon in Purmerend. Terwijl de schoonheidsspecialist met het apparaat op Eva’s billen duwt, filmt het meisje van dichtbij en zoomt daarna uit om Eva’s volledige lichaam te filmen. ‘Voor op ons Instagramkanaal,’ legt ze uit. ‘We willen meer volgers.’ Na een tijdje filmen vraagt ze aan de schoonheidsspecialist: ‘Ze gaat zich ook nog omdraaien toch? Als je de buik gaat doen?’

‘Ja,’ zegt de specialist. ‘Over tien minuutjes.’
‘Oké, kom ik dan terug,’ zegt het meisje.

De deal met kliniek is een typisch voorbeeld van een barterdeal zoals er zoveel worden uitgedeeld onder influencers. Merken of bedrijven vragen influencers foto’s en video’s te delen van hun dienst of product, en in ruil mogen zij er gratis gebruik van maken. ‘Zo scharrel ik nu eigenlijk mijn hele leven bij elkaar,’ vertelt Eva als ze nog in de wachtkamer zit. ‘Ik barter me een ongeluk. Ik krijg spullen van een skincare merk in ruil voor een Instagrampost. Ik krijg een gratis abonnement op de sportschool en op een yogastudio als ik elke keer dat ik er ben een foto upload.’ Ze mag gratis naar de spa in een duur hotel in ruil voor filmpjes op haar kanaal. Zo houdt ze haar ‘basic lifestyle’ in stand, zegt ze.

Pret-echo’s

Ondertussen gaat het qua geld nog altijd behoorlijk slecht met Eva. Ze wil nu toch een baan, omdat ze anders gewoon niet genoeg heeft voor ‘normaal eten’ voor haarzelf en haar kinderen, en bovendien niet voor een huis. ‘Dus ik loop me nu helemaal gek te solliciteren,’ zegt ze – zonder succes tot nu toe. Recente werkervaring heeft ze niet; ze heeft drie kinderen gekregen in vier en een half jaar, was de afgelopen jaren fulltime moeder. ‘Ik heb wel ons oude huis, een rijksmonument van driehonderd vierkante meter, gerenoveerd en ingericht. En mijn ex geholpen met allerlei ondernemingen.’ Maar ja, probeer dat maar eens op je cv te zetten.

‘Ik kreeg heel veel reacties,’ zegt ze, ‘van vrouwen die me steunen en zo. Heel lief, maar ik heb eigenlijk gewoon niet de energie om te reageren.’

Eva ligt intussen al bijna een half uur op de behandelstoel bij de LPG-kliniek. De nieuwe vriendin van haar ex is zwanger, vertelt ze. Op Instagram is te zien hoe ze samen pret-echo’s maken op de bank in haar oude huis. ‘Het huis waarin ik een jaar heb lopen vloggen.’ Eva’s ex en zijn nieuwe vriendin wonen in een echte versie van Eva’s Pinterest – haar digitale moodboard. Dat kleed op de vloer is trouwens nog van haar, zegt ze. ‘Dat heb ik nog voor een samenwerking gekregen van Hudson’s Bay.’

Afgelopen week heeft Eva voor het eerst weer een vlog online gezet, vertelde ze eerder in de wachtkamer, en haar volgers beloofd vanaf nu elke week met een nieuwe video te komen. ‘Ik kreeg heel veel reacties,’ zegt ze, ‘van vrouwen die me steunen en zo. Heel lief, maar ik heb eigenlijk gewoon niet de energie om te reageren.’ Toch doet ze dat altijd. ‘Je moet je fans wel antwoorden, anders haken ze af en ontvolgen ze je.’

Na haar behandeling krijgt Eva advies over het detox-dieet. Dat blijkt te bestaan uit vooral groente en fruit, sappen en soepen, aangevuld met de supplementen die ze meekrijgt. ‘Ja, dat ga ik natuurlijk allemaal niet doen,’ zegt Eva, als ze weer in de auto stapt. ‘Al die shakes en salades. Maar nu heb ik wel weer lekker een voorraadje supplementen.’ Ze steekt een Marlboro Light op. ‘I know,’ zegt ze. ‘Soms groene sappen, soms een sigaret. Maar ja, die peuken laat ik natuurlijk nooit zien in m’n vlog.’

Het is zondagavond half tien en Eva ligt in bed haar eigen videomateriaal te bekijken. ‘Ik kan het gewoon niet alleen allemaal,’ zegt haar digitale weerspiegeling, met een behuild gezicht. Ze staat voor een witte muur in een roze overall, heeft een telefoon aan haar oor die overgaat. ‘Please mama, neem op.’ Ze veegt haar mouw langs haar ogen, kijkt recht de camera in. ‘Please, neem op.’

‘Dit is toch zielig voor mezelf,’ zegt de echte Eva. Zij moet nu ook huilen.

Gisteren heeft ze een ‘trollenreactie’ onder een van haar video’s verwijderd, vertelde ze een half uur eerder in de keuken van haar nieuwe huurhuis, waar ze een paar weken geleden is ingetrokken. Om haar heen half uitgepakte dozen, stapeltjes kinderkleren en boeken. Eva had haar kinderen net weer naar haar ex gebracht. ‘Iemand met een anoniem account zei in een reactie op YouTube dat ik “vlogger af” ben, en een aansteller,’ vertelde ze. ‘Ik dacht: vlogger af? Hoezo vlogger af?’

‘Dan zie ik mezelf zo zitten, met vriendinnen in een restaurant, en denk ik: zie je, je leven is niet helemaal verschrikkelijk.’

Toch had diegene wel een punt: het is alweer meer dan een maand geleden dat Eva haar kijkers beloofde om vanaf nu elke week een nieuwe video te posten. Ze heeft besloten komende week die nieuwe vlog online te knallen – deze keer echt. Dus ligt ze nu weggezonken in een stapel kussens, in het donker – in haar slaapkamer zijn nog geen lampen geïnstalleerd – te kijken hoe ze een paar weken geleden in een veganistisch restaurant uit eten was met twee vriendinnen. ‘Dit is plantaardig ijs,’ zegt digitale Eva in de camera, terwijl ze een hap neemt. ‘En dit is een gefrituurde Oreo.’ Ze bijt een stuk af. ‘Zo, echt een lekkere calorieënbom.’ Haar vriendinnen op het scherm lachen, Eva ook, maar dat knipt ze eruit. ‘Ik klink als een paard.’

Emotie en echtheid

Ze zit de laatste tijd zo veel in haar hoofd, zegt Eva, en het kijken naar haar eigen filmpjes is een manier om eruit te komen. ‘Dan zie ik mezelf zo zitten, met vriendinnen in een restaurant, en denk ik: zie je, je leven is niet helemaal verschrikkelijk.’ Het restaurant had het diner haar trouwens gratis aangeboden, in ruil voor coverage in haar vlog. ‘Maar ik had natuurlijk niet gezegd dat die vlog drie maanden op zich zou laten wachten,’ zegt Eva grinnikend.

In een volgende vlogscène zit Eva’s dochtertje op het aanrecht pizzadeeg uit te rollen. ‘Goed zo,’ zegt digitale Eva als ze in beeld komt. ‘Je bent al een perfect mother.’ Ze aait haar over haar blonde hoofd en zegt dan: ‘Nee hoor, geintje, ga eerst maar eens flink carrière maken. Niet dezelfde fouten maken als ik.’ Digitale Eva lacht. ‘Nou, dat knippen we er even uit, hoor.’
‘Inderdaad,’ zegt echte Eva, terwijl ze het laatste gedeelte van haar monoloog selecteert en op delete drukt.

Dan komt Eva in beeld in haar roze overall, alleen in haar nieuwe huis. ‘Ik had de camera op een ladder gezet die de klusjesman had laten staan,’ legt echte Eva uit.

Eva drukt op pauze en kijkt naar het beeld van haar huilende zelf. ‘Dit kan misschien wel een goeie thumbnail op YouTube zijn.’

‘Ik moet de stapelbedden nog in elkaar zetten en de gordijnen fixen,’ zegt digitale Eva in de camera. ‘Maar het lukt gewoon niet. Ik wil het zo graag leuk voor ze maken. Ik wil het goed doen. Maar het lukt gewoon niet.’ Ze begint te huilen, belt haar moeder. ‘Please mama, neem op.’

Ze laat de telefoon weer zakken, kijkt om zich heen, dan weer in de camera, met rode ogen, terwijl over haar wangen tranen naar beneden lopen. ‘Ik kan gewoon niks alleen. De verf op de muur bladdert af omdat er behang onder blijkt te zitten. Wie neemt er nou wit behang?’ Ze probeert haar moeder weer te bellen, spreekt een voice message in. ‘Het heeft geen zin allemaal, mama. Ik denk dat ik die hele teringmuur maar moet neerhalen. Ik kan het gewoon niet alleen.’

Eva drukt op pauze en kijkt naar het beeld van haar huilende zelf. ‘Dit kan misschien wel een goeie thumbnail zijn,’ zegt ze – het klikbare plaatje dat op YouTube naar de video leidt. ‘Dan zien mensen meteen: oké, hier is sprake van emotie en echtheid, van drama. En ze zullen ook denken: wat de fok, gaat ze echt huilen op het scherm? Dat moet ik zien.’

Ja, een beetje sensationeel is het wel, zegt Eva. ‘Maar fuck it, ik heb gewoon die views nodig, ik moet weer omhoog.’