<div class="wpg-element paragraph">
<p>Historicus Koen Vossen deed een nuttige poging tot een onbevooroordeelde studie van een niet-normale partij.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>In het recente televisie-interview met het aanstaande koningspaar, werd Willem-Alexander gevraagd wat hij van het integratiedebat vond. Het debat was rustiger, zei hij, genormaliseerd. Dáárom dient een monarch zich van politieke oordelen te onthouden. Want hoezo genormaliseerd? Voerde de Kamer de week daarvoor niet een ‘Marokkanendebat’, waarin de PVV criminaliteit aan afkomst en religie koppelde? Zo bont had Wilders’ partij het nooit gemaakt, vonden veel critici in de media. Opvallender dan dit verwijt was dat Wilders’ opposanten in de Kamer de bezorgdheid van de PVV deelden en om urgente maatregelen vroegen, zij het in Marokkaan-vriendelijker taal. Betekent dit dat de politiek normaler (dus ontdaan van ideologische blokkades) de werkelijkheid taxeert? Of dat het gedachtegoed van de PVV normaal geworden is?</p>
<p>Wat ‘normaal’ is rond de PVV, islam en integratie, is lang geen uitgemaakte zaak. In een politiek onbestendige tijd waarin politici vaker van akkoord dan van ondergoed lijken te wisselen, raakt het zicht zoek op waar partijen precies voor staan. Dat geldt óók voor de PVV.</p>
<p>Nuttig dus dat er eindelijk een boek verschijnt dat de ideologie en de praktijk van de PVV cartografeert. Goed werk van politiek-historicus Koen Vossen. In zijn ordentelijk opgebouwde studie <i>Rondom Wilders. Portret van de PVV</i> staan cruciale vragen. De verhaallijn die begint bij de passies van de jonge Wilders en het ontstaan van de PVV (eerst als conservatieve bildungspartij beoogd), voert de lezer via een verhandeling over de ideologische pijlers van de partij naar haar escapades in stad, provincie en Europa, door het schimmige gebied van de partijorganisatie, activistenkringen en loslippige dissidenten naar ‘de vele gedaantes van Henk en Ingrid’.</p>
</p></div>
<figure id="post-38557 media-38557" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2013/05/af948393-7836-453b-aa8a-6a36642dd0d2_gert1.jpg" alt="Wilders maakte van de PVV een soort legopakket. Foto: Ivo van der Bent" /><figcaption>Wilders maakte van de PVV een soort legopakket. Foto: Ivo van der Bent</figcaption></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><i>Rondom Wilders</i> is géén voer voor PVV-fetisjisten, géén opsomming van bekende feiten – al moet gezegd dat door de overexposure van de PVV in de media veel bekend is. Het boek ontstijgt de partijgeschiedenis doordat de auteur kritisch stilstaat bij thema’s als het conservatieve denken, politiek instinct, populisme, nationalisme en racisme, alsook de onvermijdelijke etikettering. De onbevooroordeeld analyserende auteur (vragen naar Wilders’ oprechtheid acht hij ‘een blinde gok’) ontzenuwt mythes, maar laat ook hun raakvlakken met de werkelijkheid zien.</p>
<p><b>Kosmopolitisch populisme</b></p>
<p>De opgewonden belofte op de kaft dat de antwoorden in dit boek ondubbelzinnig zijn, blijkt gelukkig loos. Er is immers volop dubbelzinnigheid rondom de PVV en het is een verademing dat Vossen daar eens nuchter naar kijkt. Hoeveel geld Amerikaanse islambestrijders als Pamela Geller, Robert Spencer en Daniel Pipes voor Wilders ingezameld hebben, blijft onduidelijk. Wel weerlegt Vossen de complottheorie dat Wilders door welgestelde Amerikaans-Joodse kringen wordt gedirigeerd. Zijn liefde voor Israël is niet gekocht, maar zelf gekweekt.</p>
<p>Een andere hamvraag: is Wilders een racist, een nationalist of een populist? Vossen geeft genuanceerd antwoord, waarbij opvalt dat hij de interessante argumenten uit het Wil­dersproces (een evenement dat hij helaas onbesproken laat) niet benut. Wel veegt hij de argumenten vóór fascisme (er zijn veel meer cruciale verschillen dan raakvlakken) en rechts-extremisme van tafel (hilarisch dieptepunt was de Anne Frank Stichting die de PVV als ‘gematigd extreem-rechts’ betitelde).</p>
</p></div>
<div class="wpg-element streamer">
<blockquote>
<p>Wilders&#8217; populisme leunt vooral op een afkeer van elites</p>
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Populistisch en nationalistisch is Wilders zeker, maar volgens welke definities? Zijn populisme leunt meer op een afkeer van elites dan op verheerlijking van het volk, al is het primaat van de eigen cultuur een speerpunt. Wilders uit zich niet over superieure rassen, wel over superieure culturen. Maar de PVV-neiging naar ‘eigen volk eerst’ (nativisme), wordt verzwakt door de internationale pre­occupatie die blijkt uit de stroom Kamer­vragen over mensenrechten en minderheden in islamitische landen. Pikant is ook dat nogal wat PVV’ers een multicultureel huishouden drijven. Behalve allochtone politici zijn er ook echtgenotes uit Hongarije, Roemenië, Kroatië, Costa Rica en de Antillen. Om raszuiverheid geven deze partijprominenten dus geen zier.</p>
<p>Wat is dat eigenlijk voor kosmopolitisch populisme, nationalistisch internationalisme en multicultureel nativisme dat de partij karakteriseert, maar politiek niet beïnvloedt – of wel? Zijn dit moderne contradicties of bekende patronen? Hier had ik meer duiding van Vossen verwacht, desnoods via conclaaf met andere wetenschappers. Bronnen­onderzoek alleen volstaat niet.</p>
<p><b>Kleingeestig</b></p>
<p>Soms ziet Vossen iets over het hoofd. Als hij schrijft dat het gedachtegoed van de PVV haaks staat op het adagium ‘Du bist nichts, dein Volk ist alles’, klopt dat ten dele: voor de PVV-politiek lijkt het suspecte Marokkaanse volk bepalender dan menig individu van Marokkaanse afkomst. En als hij meent dat het ‘nationaal populisme’ van de PVV ‘uitgetild wordt boven vreemdelingenhaat, kleingeestigheid en rancune’, dan wil ik toch weten waarom sommige PVV’ers alsnog zo kleingeestig klinken. Wel uitgetild, maar kennelijk niet verschoond.</p>
<p>Wat mij het meest bijbleef, is de consistentie van veel van Wilders’ opvattingen. Hij wordt nog wel eens neergezet als rasopportunist die zijn boodschap naar de waan van de dag vormt. Maar veel van wat hij vandaag in de Kamer ventileert, ook over belastingverlaging, blijkt afkomstig uit de tijd van zijn politieke vorming als islamalarmist met een grote bewondering voor de VS. Al met al heeft hij van zijn PVV een soort legopakket gemaakt: vol stevige basisstukken, multi-inzetbaar in het politieke spel.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><i>Koen Vossen, ‘Rondom Wilders. Portret van de PVV’, Boom, 3o0 p., € 19,90 </i></p>
</p></div>
<figure id="post-38557 media-38557" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2013/05/e44cbd7c-d74d-4d4c-a8cc-d8af3224ac3e_wilderws1.jpg" alt="" border=" /></figure>
<div class="wpg-element title-and-author">
<h3>Rondom Wilders. Portret van de PVV</h3>
<p>Koen Vossen</p>
</p></div>
<div class="webshop-bestel-button-article"><a href="https://www.vn.nl.kpnis.nl/Boeken/Webshop-Detail-Page.htm?ean=9789461055224" class="" title="Bestel Boek">Bestel Boek</a></div>


Nausicaa Marbe

Hoe normaal is de PVV?

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips