De citruspers, de milkshake en het vlammetje zijn maar een paar van de technieken die voorbijkomen tijdens de aftrekcursus van de Amsterdamse seksshop Mail &#038; Female. Coach Cora Emens demonstreert het palet aan mogelijkheden vrijmoedig, leesbril op het puntje van de neus. Twintig vrouwen zijn vanavond aarzelend achter even zovele dildo&#8217;s met zuignap gaan zitten, glurend naar elkaar, naar de kommetjes glijmiddel op tafel en het arsenaal aan Japanse kwaliteitsproducten in de schappen. Nog geen tien minuten later helpen ze elkaar de greep &#8217;round the clock&#8217; onder de knie te krijgen. &#8216;Nee, je moet hem langer vasthouden op zes en twaalf uur.&#8217;
De cursiste met de meeste bravoure is een alleenstaande moeder die haar man lang geleden aan de herenliefde verloor en een beetje up-to-date wil blijven. Er is een charmant type van rond de vijftig die met haar nieuwe partner qua seksueel handwerk nog wat minder klikt dan met haar eerste man. Een jongere blondine komt puur voor de techniek, een donkerharige zoekt manieren om haar seksueel dominante vriend te helpen ontspannen. Feministen zouden zeggen: dit is empowerment.
Mail &#038; Female geeft in de winkel aan het Weteringcircuit ook goedbezochte cursussen orale seks, masturbatie en &#8216;vind de G-spot&#8217;. Seks draait zeker niet alleen om techniek, maar voor wie af en toe de kwaliteit van het seksleven weer iets wil verhogen, is wat ambachtelijke kennis mooi meegenomen.
Persoonlijke seksles is tegenwoordig ook een optie, de hands on-sekstherapie, waarbij de coach de klant aanraakt, is sinds kort niet meer verboden. Sekscoach Cora Emens ontvangt cliënten thuis in Harmelen. Ze wordt geraadpleegd door mensen die praktischer oefeningen zoeken dan ze bij de seksuoloog krijgen, waar, zoals Emens verontwaardigd zegt: &#8216;het belangrijkste deel onder tafel geschoven zit!&#8217; Emens leert stellen erotisch masseren, toont hoe de G-spot te bereiken, ontvouwt adviezen om de opwinding in een relatie op peil te houden. Ze heeft een serie geluidsopnames gemaakt met de naam &#8216;headsex&#8217;, te downloaden vanaf haar site, die stellen in bed stapje voor stapje begeleidt.
Bij Love in action, praktijk voor love, life &#038; sekscoaching, gaan ze een stapje verder. Ze werken met surrogaatpartners: coaches die zich beschikbaar stellen voor &#8216;de coïtale fase&#8217;. Op de site staat: &#8216;Voor de cliënten die geen (bed)partner hebben en daarbij seksueel onervaren zijn, biedt deze vorm van lichaamsgerichte begeleiding de mogelijkheid de noodzakelijke intieme en seksueel fysieke ervaringen op te doen, zodat de onzekerheid en schaamte over de seksuele onervarenheid of onbeholpenheid vaak direct verlicht kunnen worden.&#8217;
Er zijn ook partnersessies waarbij de partner &#8216;via concrete fysieke ervaringen de nodige intieme en seksuele vaardigheden krijgt bijgebracht. (…) Deze methode zorgt ervoor dat jij en je partner minder in jullie gebruikelijke patronen zullen terugvallen, omdat jullie in een andere en veilige omgeving nieuwe, praktische dingen leren over en met elkaar, in aanwezigheid van een begeleider.&#8217;
Love making coaching kost 215 euro per uur; het traject met de surrogaatpartner is er vanaf vijfduizend euro.
Eigenares Tara Long, volgens haar site gepromoveerd op het artistieke creatieproces, wil voorlopig &#8216;uit strategische overwegingen&#8217; geen interview geven. Dat zou negatieve gevolgen kunnen hebben voor &#8216;de wijze waarop we momenteel voorzichtig opereren binnen de verschillende controlerende instanties en ministeries,&#8217; mailt ze.
Het hele zenuwnetwerk
Als mensen denken aan het summum van seks, denken ze meestal aan twintigers. Nog strak van lijf en leden, ongebonden, en overal voor in. Van het huwelijkse seksleven heerst een pessimistisch beeld: de opwinding en hartstocht zouden onherroepelijk verdwijnen. In werkelijkheid hebben oudere mensen in een lange relatie veel meer seksuele mogelijkheden dan adolescenten. Jongeren zijn nauwelijks emotioneel beschikbaar in bed, en hun persoonlijke ontwikkeling, toch een sleutelelement in kwaliteitsseks, is even gelaagd als een pannekoek. Maar daar moeten die dertigers, veertigers, vijftigers, zestigers en zeventigers wel wat voor willen doen. En dat begint met fysiologische kennis, want, zoals Hanni Jagtman van Mail &#038; Female zegt: &#8216;We weten er met zijn allen niet zo heel veel van.&#8217;
Marij Rossmark werkt nu vijfentwintig jaar als seksuoloog in Amsterdam, en er is volgens haar in die jaren niet meer kennis bij het publiek ontstaan over hoe die lichamelijke seksbeleving werkt. Seksuologe Goedele Liekens wijst er in Het vaginaboek op dat nog in 2005 eenderde van de Nederlandse vrouwen dacht dat een tampon ergens in de vagina verloren kon gaan, terwijl dit anatomisch gezien onmogelijk is. De seksuologe ontving regelmatig vrouwen die dachten dat hun baarmoederhals een kankerknobbel was.
De wetenschap helpt ook maar mondjesmaat. Er bestaat nog steeds geen universele definitie van wat een vrouwelijk orgasme is. Pas recent werd bekend dat de clitoris &#8211; het centrale zenuwcentrum bij vrouwen &#8211; het topje van een ijsberg is. Het is het uitstekend deeltje van een venkelvorm aan vertakkingen in de bekkenbodem. De fameuze &#8216;G-spot&#8217;, in de voorwand van de vagina, blijkt de wortel ervan.
Kennis van het eigen lichaam is vooral voor vrouwen zo belangrijk omdat de prikkelingen die naar een climax voeren overal in de bekkenbodem kunnen ontstaan, en bij iedere vrouw weer ergens anders. Omdat het hele zenuwnetwerk meewerkt, maakt Marij Rossmark dus liever geen onderscheid tussen een vaginaal en clitoraal hoogtepunt. Bovendien is ze tegen een heiligverklaring van het orgasme, juist die gerichtheid erop staat het rustige uitproberen in de weg. Veel jonge vrouwen beginnen aan seks voor ze hun lichaam hebben leren kennen, zegt Rossmark. &#8216;Jongens zijn daar wat sneller in dan meisjes, weten eerder wat ze seksueel willen. De meisjes gaan mee in het scenario van de jongen, en dat gaat scheeflopen op den duur.&#8217; Ze vermoedt dat dit een van de redenen is dat vrouwen later in hun leven minder zin in seks hebben dan mannen. Het advies luidt dan: &#8216;Rust nemen om het hele lichaam te verkennen, alleen en samen met je partner als de relatie goed is.&#8217;
Implosieve hoogtepuntjes
Mannen zouden hun seksbeleving ook wat breder kunnen trekken. Het prostaatorgasme van de tantristen en de homo&#8217;s begint in heterokringen door te dringen. Dat merken bijvoorbeeld de medewerkers van Mail &#038; Female aan de speciale vibrators die daarvoor over de toonbank gaan. De prostaat is een kliertje ter grootte van een hazelnoot dat vocht meegeeft aan het zaad. Het Amsterdamse eenmansinstituut de Slaunge masseert mannen anaal naar een prostaatorgasme. Het is een inwendig orgasme, zegt de masseur, dus er komt alleen prostaatvocht bij kijken en geen ejaculatie. &#8216;Vandaar dat het meerdere malen beleefd kan worden en soms nog dagen lang een sensueel gevoel geeft. Dit in tegenstelling tot een ejaculatie, die doorgaans maar tien seconden duurt.&#8217;
Leren klaarkomen zonder zaadlozing wordt gezien als het pad van het meervoudige orgasme, waarbij je de seksuele prikkelingen door middel van ademhalingsoefeningen richting het hoofd trekt; de zogenoemde opwaartse orgastische druk, totdat zij in het hoofd in een orgasme uitbarst. Maar ook onderweg kunnen er implosieve hoogtepuntjes ontstaan. Dat is de totaalbeleving die tantristen claimen. De wetenschap heeft er nog geen neurofysiologische basis voor gevonden. Voorwaarde is een getrainde pubococcygeus: een spiergroep die in een achtvorm rond de schaamstreken loopt. Herhaaldelijk samenknijpen van die spieren leidt tot meer beheersing van de opwinding en daardoor krachtiger orgasmes.
Eén blik is genoeg
Fysiologische en technische kennis leiden nog niet tot zin in seks. En die zin kan, in tegenstelling tot wat men tot voor kort aannam, ook niet spontaan ontstaan. Lust is geen autonome biologische drift zoals eten en slapen, er bestaat niet zoiets als een &#8216;libido&#8217;. Zin wordt tegenwoordig gezien als een emotionele respons op een seksuele prikkel, in plaats van een instinctieve. Dankzij de seksuologieafdeling van het Amsterdams Academisch Medisch Centrum wordt die definitie in de nieuwe versie van het handboek van de psychiatrie, de DSM-V, aangepast. Wachten op &#8216;zin&#8217; voor je gaat vrijen is een heilloze weg, zegt Ellen Laan, seksuoloog aan het AMC. &#8216;Zin creëer je tíjdens de seks.&#8217;
Bij mannen neemt het verlangen naar seks af naarmate ze ouder worden, bij vrouwen naarmate de relatie langer duurt. Een vrouw krijgt dus hernieuwde zin zodra ze in een nieuwe relatie zit. Laan: &#8216;We denken dat vrouwen meer variatie in seksuele prikkels nodig hebben om dezelfde mate van opwinding te ervaren.&#8217;
De Amerikaanse hoogleraar Marta Meana kwam een paar jaar geleden tot het inzicht dat begeerd worden een belangrijke rol speelt bij vrouwelijke opwinding. Verlangen ontstaat zodra iemand duidelijk maakt dat van al die duizenden vrouwen juist zij begerenswaardig is &#8211; uit die hele mensenmassa pikt hij juist haar eruit! En hij weet het meteen! Eén blik is genoeg! Dat partners in een langer durende relatie die persoonlijke aantrekkingskracht niet blijven benadrukken, zou ook een reden van het afnemende animo van vrouwen kunnen zijn.
De broodtrommeltjes
In de meeste relaties wordt de seks na verloop van tijd een beetje mechanisch. De eindeloze herhaling van oude succesnummers en versleten fantasietjes gaat op den duur tegenstaan. Die sleetse seks is volgens seksuologen niet zomaar een gevolg van de duur van het huwelijk; er is meer aan de hand.
Tijdens het vrijen spelen teleurstellingen of spanningen mee waar je liever niet aan wilt, zegt Vera Steenhart, als seksuoloog en relatietherapeut gespecialiseerd in intensieve paarbegeleiding. &#8216;Die blijven meestal onder de oppervlakte, de meeste stellen willen het er niet voortdurend over hebben. Maar bij seks spelen ze een rol. Daardoor ontstaat er een splitsing tijdens het vrijen. Oppervlakkig gezien lijkt het of twee mensen iets leuks beleven, maar ondertussen kunnen er allerlei onderliggende boodschappen zijn als: ik stel me tevreden met deze vrijpartij omdat er met jou toch niet méér in zit; ik heb geen zin om de moeite te doen om jou seksueel op te winden, want dat vraagt zoveel energie en tijd; ik ga jou geen prettig orgasme bezorgen, want we liggen nog steeds overhoop op een punt dat voor mij belangrijk is; ik laat je wel even je gang gaan, dan is het weer een tijdje heerlijk rustig; ik fantaseer liever over iemand anders want de seks met jou is niet meer zo opwindend. Het gaat er om,&#8217; zegt Steenhart, &#8216;of je onder die oppervlakte durft te kijken, zodat de lucht wordt geklaard. Dat maakt de seks intenser en liefdevoller.&#8217;
Om uit die mechanische seks te komen, zeggen de glossies onafgebroken, moeten we de seks &#8216;een beetje spannender maken&#8217;. Met spulletjes en lingeriesetjes. Maar als we de Amerikaanse seksuoloog David Schnarch mogen geloven, is er geen gebrek aan spanning in een lange relatie, maar aan óntspanning. Daarmee bedoelt hij: angst en onwil om je te laten gaan bij iemand die je zo goed kent.
Want als je dan thuiskomt met je boodschappentas aan Japanse kwaliteitsproducten en doeltreffende handgrepen, komt het uiteindelijk neer op de vraag: wil je al die dingen eigenlijk wel met deze partner doen? Kun je al die perversiteiten wel delen met iemand die &#8216;s ochtends de broodtrommeltjes van de kinderen staat te vullen? Schnarch zegt: geile seks verenigen met intimiteit vraagt nogal wat.
In The Good Life van Jay McInerney vraagt een echtgenote wanhopig aan haar overspelige man: &#8216;Wat ontbreekt er toch aan mij?&#8217; Maar het ging er niet om wát zij niet was, schrijft McInerney, er ontbrak niets aan haar, het ging erom dát zij het niet was. Zolang zij het maar niet was.
De geest laten afdwalen naar privégebieden waar je sekspartner geen toegang toe heeft, kan tijdens vrijen veiligheid bieden, zegt Steenhart. Maar dan gaan er problemen ontstaan. &#8216;Ook op seksueel gebied wordt er dan vaak teruggehouden. Dan wordt de seks een minder gedeelde ervaring. Terwijl juist de intimiteit, het intense persoonlijke contact de sleutel is tot de diepste seksbeleving.&#8217;
David Schnarch, voor Steenhart een belangrijke inspirator, leert stellen een diepere emotionele connectie te maken tijdens seks. Waar het om gaat, benadrukt hij in boeken als Passionate Marriage en Intimacy &#038; Desire, is: er helemaal te zijn tijdens het vrijen: &#8216;Being fully there.&#8217; Hij bedoelt daarmee niet: emotioneel fuseren. Ware intimiteit, verklaart hij, vereist persoonlijke autonomie. Jezelf kunnen blijven in verbinding. Durven verschillen van je partner, en het kunnen verdragen dat de ander van je verschilt. &#8216;Het huwelijk bestaat uit twee bootjes, niet uit een.&#8217;
Dit is zijn stappenplan voor een beter seksleven: de emotionele betrokkenheid in het moment verdiepen; het seksuele repertoire uitbreiden; angsten die de verbinding verstoren verminderen; de opwinding verhogen door middel van nieuwe dingen. Dan ontstaat er gelaagdheid en diepgang in seks. En dat is een enorm verschil met de platte omeletseks van een twintigjarige. Schnarch: &#8216;Stop eens met je verontschuldigen voor het ouder wordende lichaam. Houd op te doen alsof de jongeren het seksuele paradijs binnen gaan. Je zou tegen je pubers moeten zeggen: &#8220;Je moeder en ik doen het nu twintig jaar samen, en we beginnen het geleidelijk aan een beetje onder de knie te krijgen.&#8221;&#8216;
Instructiefavorieten
Als Hanni Jagtman van seksshop Mail &#038; Female denkt aan goed instructiemateriaal, denkt ze eerder aan porno dan aan kamasutrafilms, omdat porno veel explicieter is. Haar instructiefavorieten op dvd van de laatste twintig jaar: de Tony Comstock-films, echte seks van echte stellen. De Nina Hartley-instructies, met een lerares die de daad bij het woord voegt. Personal Touch met Jamye Waxman: Seeking Monogamy without Monotony. De erotische instructiereeks van Carol Queen. En die van Tristan Taormino. (www.mailfemale.com)
Voor wie de eendimensionale esthetiek wil vermijden, Jagtmans favoriete instructieboeken: de drie titels van Chia en Abrams: Het multi-orgastische paar, De multi-orgastische vrouw en De multi-orgastische man. Duidelijke taal in een neutraal jasje. Verder een inzichtelijke handleiding voor alle seksmacherinie: Sekstoys van Tristan Taormino &#8216;van vibrators en dildo&#8217;s tot schommels en slings&#8217;. Een handzame start voor massageliefhebbers: Tsu, de erotische reflexzone-massage van Yu-Tang Wu. En meer over de fysiologie in: Bekkenbodem en seksualiteit van Helle Gotved.
De topdrie van Ellen Laan, seksuologe Academisch Medisch Centrum Amsterdam:
1. Het beste boek over seks voor mannen: Bernie Zilbergeld, The New Male Sexuality, Revised Edition. Helaas nooit vertaald in het Nederlands.
2. Van een Vlaamse psychotherapeut die al twintig jaar praktijk houdt in New York: Esther Perel, Mating in Captivity. In 2006 in Nederlandse vertaling uitgekomen als Erotische intelligentie. Over hoe je seks spannend houdt in een langdurige relatie met kinderen.
3. Alfons Vansteenwegen, Liefde is een werkwoord.
De topdrie van Vera Steenhart, seksuologe en relatietherapeut:
1. David Schnarch, Intimacy &#038; Desire. Geeft een breed perspectief op de complexiteit van passie, intimiteit en seks in langere relaties.
2. David Schnarch, Passionate Marriage. Laat zien dat seksuele problemen zich vooral voordoen in goede relaties en dat goed kijken naar de boodschap van seksuele problemen de weg kan wijzen naar de oplossing.
3. Jan den Boer, Vrijen in verbinding. Praktisch boekje over tantra met eenvoudige oefeningen op cd om tijdens het vrijen meer te genieten van het verlangen en samenzijn en minder gericht te zijn op prestaties.

Annemiek Leclaire

Het woord  bij de daad

Pop strijdt tegen AI-slop

Pop versus AI-slop

Verhaal van de Week

Woningnood

Jetten schiet tekort

Huisdieren als schaamlap

Hannah Prins

Het KNIL en de Molukken

Landverrader

Strijd op en onder het water

Slag om de Noordzee

Brussel in paniek

AI-wedloop

Ongelijke erfverdeling

Erftsunami

Amerika beschermt Israël

Aanval op het ICC

Homohaat ontleedt

Nicolaas Veul

Shakespear forever

Cultuurtip