<div class="lead">De podcast leek rustig weg te stoffen, maar nieuwe hoogtijdagen zijn aangebroken voor het nerderige broertje van de radio.</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Een bugle is een klein trompetje, het blaasinstrument dat dient om bijvoorbeeld de komst van de cavalerie aan te kondigen. Elke week maken de Britse presentatoren John Oliver (momenteel de vervanger van Jon Stewart bij <i>The Daily Show</i>) en cabaretier Andy Zalzman een podcast met de naam <i>The Bugle</i>.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Eerst hoor je een haan kraaien, daarna de trompet, dan schalt de stem van Oliver door de kamer: ‘This is the Bugle, the audio newspaper for a visual world!’ Zalzman vult aan: ‘Helloooo Buglers!’ Wat volgt is een half uur grappen over bijvoorbeeld de geboorte van de Britse koninklijke baby en het geslachtsdeel van Anthony Weiner. <i>The Bugle</i> is een podcast, dus modern, maar tegelijkertijd opzettelijk ouderwets. En onafhankelijk, want hun oorspronkelijk financier <i>The London Times</i> wilde <i>The Bugle</i> niet meer hebben na hun grappen over het afluisterschandaal van <i>The Times</i>. Zalzman en Oliver gingen gewoon verder, als podcasts, via hun eigen site.</p>
<p>De podcast is het nerderige broertje van de radio, zoals de blog het nerderige broertje van de schrijvende pers is: een beetje modern, maar toch ook een beetje lullig. Vooral omdat de meeste podcasts gaan over een niche, zoals tuinieren, hacken, cricket of de negentiende eeuw. Onlangs maakte de Vlaamse Eva Gruyaert furore met haar podcast Rennen met Evi, waarmee ze zelfs de luiste hardloper over de streep kreeg. </p>
<p>De podcast is ruim tien jaar oud. Rond 2000 begon het audiobloggen: schrijvers spraken hun verhalen in en boden die geluidsfragmenten aan op hun blog, zodat je ze kon beluisteren in plaats van lezen. Toen de iPod op de markt kwam, verzon Apple een betere distributie. Ze noemden de geluidsfragmenten voortaan podcasts en je kon er een abonnement op nemen. Net zoals je elke week Vrij Nederland krijgt, kon je nu via Apple iedere week de nieuwste aflevering van The Bugle ontvangen. Bij het aansluiten van de iPod op de computer werden alle podcasts automatisch bijgewerkt en had je weer nieuwe afleveringen. Dat was eventjes heel cool, maar ook snel weer irritant en ouderwets. Je had namelijk alleen de nieuwste aflevering als je ’s ochtends toevallig tijd had om je iPod aan te sluiten op je computer. </p>
<p>Podcasts verdwenen al snel weer naar de periferie en kregen de reputatie van een soort oudemannentechniek, net als 3D-films en Windows. En bovendien, de omroepen deden werkelijk geen enkele moeite om er iets van te maken. Tussen 2005 en 2010 was er in podcastland nauwelijks meer te beleven dan het terugluisteren van radio-uitzendingen, die in fragmentjes online werden gezet, vaak met het nieuws van twee dagen geleden als verplichte luisterkost vooraf.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element streamer">
<blockquote>
<p>Op de ‘piratenradio’ heersen de mooie verhalen, de humor en de vrijheid</p>
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p><b>Comedians eerst</b></p>
<p>Rond 2010 kwam de oerknal voor podcasts, zoals een redacteur van <i>Forbes</i> het onlangs omschreef. Door de crisis bij de omroepen raakten een aantal presentatoren hun baan kwijt. Vooral de comedians onder hen, die vaak toch al gewend waren om voor zichzelf te werken, besloten een podcast te maken. Dat leverde bovendien meer vrijheid op. Een aantal nieuwe shows deed wat de omroepen al die jaren nalieten te doen: leuke podcasts maken. Met als gevolg een explosieve groei van de luistercijfers.</p>
<p>Tegelijk zorgden de opkomst van smartphones en 3G ervoor dat het veel makkelijker was om nieuwe afleveringen te downloaden. Je hoefde niet langer met je stekkertje naar de computer, maar kon overal vandaan streamen. Podcasts werden daardoor ineens heel toegankelijk. In de trein, de auto, tijdens het sporten, het wandelen of de afwas: je kon ze nu overal luisteren. Daarmee lijkt een nieuwe gouden eeuw aangebroken voor de podcast, of beter gezegd: nu begint het plezier pas echt.</p>
</p></div>
<figure id="post-34021 media-34021" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2013/08/356308c1-cdec-42dc-83e4-22eacc8d3fba_Radio-detail_preview.jpg" alt="In zijn podcast stelt comedian Marc Maron de ‘belangrijkste filosofische vraag van deze tijd’: What The Fuck? Foto: Eddo Hartmann" /><figcaption>In zijn podcast stelt comedian Marc Maron de ‘belangrijkste filosofische vraag van deze tijd’: What The Fuck? Foto: Eddo Hartmann</figcaption></figure>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>De Amerikaan Marc Maron is een voorbeeld van zo’n comedian. In 2009 kwam hij op straat te staan na een carrière bij de radio. Hij besloot te gaan podcasten. Hij moest ook wel, geeft hij nu elke week snotterend toe. Hij begon met zijn podcast ‘WTF?’ genoemd, naar wat volgens hem de belangrijkste filosofische vraag van deze tijd is: what the fuck? De show begint altijd met een introductie van ongeveer een kwartier waarin hij tiert hoe zielig hij is, hoe boos en onzeker maar dat hij desalniettemin van iedereen houdt. In de show nodigt hij gasten uit, vooral muzikanten, comedians en schrijvers, variërend van Tom Yorke, tot David Sedaris en Sarah Silverman. Maron is eerlijk en bijzonder geestig. Hij knauwt met zijn Amerikaanse accent in de microfoon en bulderlacht regelmatig dwars door de gesprekken heen. Omdat Maron de tijd neemt voor zijn interviews, soms wel anderhalf uur onafgebroken, gebeurt er altijd iets bijzonders. Mensen die bij hem aanschuiven gedragen zich alsof ze bij hem thuis te gast zijn en te veel wijn hebben gedronken.</p>
<p>De podcast van Marc Maron en die van een andere comedian, Adam Carolla, waren de eerste megasuccessen. Beide podcasts worden per aflevering 250.000 keer beluisterd. Veel comedians volgden daarom hun spoor. In Nederland wilden Micha Wertheim, Paulien Cornelisse en Eva Maria Staal hun liveprogramma ‘Echt Gebeurd’ uitbrengen als podcast. Het programma bestaat uit waar gebeurde verhalen van verschillende sprekers, geïnspireerd op de Amerikaanse organisatie The Moth. De omroepen en de fondsen werkten niet mee, dus besloten Wertheim en consorten de podcast zelf online te zetten.</p>
<p>Dezelfde reden noemt Stephen Dubner, de maker van de megahit <i>Freakonomics</i>. In 2010 begon hij samen met Stephen D. Levitt aan deze podcast, gebaseerd op hun boek met dezelfde naam uit 2005. Elke week gaan ze op zoek naar ‘the hidden site of everything.’ Niet een beschrijving waar je gemakkelijk mee aanklopt bij een omroep. ‘Als ik hiermee op de omroepdirecteuren was afgestapt, had ik drie jaar moeten vergaderen,’ zegt Dubner in een interview met <i>Forbes</i>. Dus besloot hij eigenhandig een podcast te beginnen. Over onderwerpen zoals de marktwerking van de drugshandel of vreemde babynamen. En nu wordt <i>Freakonomics</i> maandelijks meer dan vier miljoen keer beluisterd. Na een paar afleveringen klopte de radio alweer aan. Na het succes waren ze wel welkom. Handig voor de rokende schoorsteen van Dubner, maar hij besloot tegelijk door te gaan met de podcast.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element streamer">
<blockquote>
<p>&#8220;Tegenwoordig wordt radio alleen gemaakt voor meninkjes en mensen die geen internet hebben om op nu.nl te kijken.&#8221;</p>
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Ira Glass is de presentator van het paradepaardje van podcastland: <i>This American Life</i>. Op de site van een journalist geeft hij in een podcast zijn mening over podcasts. Hij legt uit hoe de luistercijfers van <i>This American Life</i> op de radio tien jaar lang schommelden rondom de anderhalf miljoen. Toen ze van hun programma ook een podcast maakten, kwamen er achthonderdduizend nieuwe luisteraars bij, met als grootste winst het succes over de grens. In de wekelijkse show worden een aantal verhalen rond een thema verteld. Een uitzending, zo vertelde Glass onlangs, duurt drie tot vier maanden om te maken en verschijnt dan op de radio en als podcast. <i>This American Life</i> prijkt ook al jaren bovenaan de lijstjes van populairste podcasts en is zeker de bekendste. De VPRO had tot voor kort <i>Plots</i>, de Nederlandse variant, met Jaïr Stein als Nederlandse Ira Glass. <i>Plots</i> kreeg goede kritieken, maar moest er bij de vorige bezuinigingsronde helaas aan geloven.</p>
<p><b>Podcast first</b></p>
<p>Ondanks de goede luistercijfers heerst er geen goudkoorts onder de podcasters. Makkelijk geld verdienen, zit er niet in. Vooralsnog behelpen podcasts zich met sponsors en reclame. Zo vertelt Maron tijdens de inleiding voor WTF ook over zijn favoriete dvd-speler en vooruit, de cornflakes die hij ’s ochtends eet. Andere podcasts hebben zoveel succes dat ze geadopteerd worden door een omroep, maar die samenwerking gaat niet altijd gemakkelijk.</p>
<p>Voor de omroepen zijn de podcasts de nieuwe piratenradio. Een concurrent van buitenaf. ‘Vroeger luisterde ik veel naar lange documentaires en mooie interviews,’ vertelt Micha Wertheim als ik hem ernaar vraag, ‘maar tegenwoordig wordt radio alleen gemaakt voor meninkjes en mensen die geen internet hebben om op nu.nl te kijken.’ Lange verhalen worden wegbezuinigd en de omroepen kiezen voor een groter publiek, terwijl podcasts precies het tegenovergestelde doen: geen nieuwsberichten, geen concessies op de inhoud, maar vaak lange verhalen, voor een groep liefhebbers. Doelgroepen die eerder door de radio weggejaagd werden, hebben ineens weer eigen programma’s die zich in alle rust en vrijheid kunnen ontwikkelen.</p>
<p>Andy Bowers was de chef van de podcasts van de Amerikaanse weblog Slate en van de National Public Radio (NPR), de onafhankelijke Amerikaanse radio omroep. Op een seminar dat te bekijken is op zijn site, vertelt hij over podcasts en hoe de NPR er zo veel succes mee heeft gekregen. <i>This American Life</i> wordt mede geproduceerd door de NPR, maar ook het populaire <i>It’s all politics</i> en <i>Fresh Air</i> van presentatrice Terry Gross behoren tot de best beluisterde podcasts.</p>
</p></div>
<div class="wpg-element streamer">
<blockquote>
<p>Podcasts zullen de radio vervangen zoals internet de kranten en Uitzending Gemist de televisie</p>
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
<p>Bowers legt uit waarom ze de laatste jaren naar podcast-first zijn gegaan, oftewel: eerst podcasts maken voordat een programma eventueel ook op de radio wordt uitgezonden. Volgens hem zijn we zo gewend geraakt aan <i>video on demand</i> (zoals Uitzending Gemist) en digitale recorders dat niemand meer zin heeft om zich te schikken naar het schema van de omroep. Programma’s moeten beginnen wanneer de luisteraar zin heeft om te luisteren. Podcasts zullen de radio vervangen zoals internet de kranten en Uitzending Gemist de televisie gedeeltelijk zal vervangen. Bovendien is de inhoud anders. Podcasts drijven op niche onderwerpen waar je diep in kunt duiken. </p>
<p>Wat Andy Bowers, Terry Gross, Ira Glass, Micha Wertheim en alle anderen in ieder geval met elkaar gemeen hebben, is een soort verzet tegen de Jip en Janneke-taal van de radio, de korte items, het water bij de wijn. Op hun ‘piratenradio’ heersen de mooie verhalen, de humor en de vrijheid.</p>
<p>En de podcast zelf, de techniek die ooit speciaal gemaakt werd voor de iPod, staat nu voor de definitieve doorbraak. Het laatste bastion van de radio is de auto, maar de nieuwste auto’s zijn rijdende wifi-stations. Straks kun je het nieuwsbericht in vijftig seconden ook uitzetten en luisteren naar een waargebeurd verhaal.</p>
<p><i><a href="https://www.vn.nl/Bladwijzers/Bladwijzer/Twaalf-essentiele-podcasttips.htm" class="normal" title="https://www.vn.nl/Bladwijzers/Bladwijzer/Twaalf-essentiele-podcasttips.htm">Lees hier de twaalf essentiële podcast-tips van Tim de Gier.</a></i></p>
</p></div>
