Het ministerie van Bruine Krimp

Het duurde even voordat ik het doorhad. Ik werd zelfs behoorlijk geïrriteerd. Zou dit nieuwe kabinet nu in de naamgeving van de ministeries de wetenschap ontkennen? Nee toch? Dat zou Pieter Omtzigt in ieder geval nooit voor zijn rekening willen nemen. Caroline ontkent ook stikstofproblemen toch niet?

Waar heb ik het over? Over het nieuwe ministerie van Klimaat en Groene Groei. Groene groei is een idee fixe van ecomodernisten dat ervan uitgaat dat met innovatie de hele economie kan blijven groeien en de negatieve effecten, zoals de uitstoot van broeikasgassen, grondstofgebruik en stikstofuitstoot, dalen. Ontkoppelen, in vakjargon. Er is een berg aan bewijs dat dit voor de wereld als geheel absoluut onmogelijk is. In sommige landen lukt het, maar nog niet snel genoeg. En die ontkoppeling gaat lang niet alleen over de uitstoot van broeikasgassen. Het gaat ook over het verminderen van grondstoffengebruik (lukt niet) en het beschermen van biodiversiteit (dat wordt alleen maar slechter). Er is geen bewijs dat dit lukt als de economie gewoon blijft doorgroeien. Sommige zaken, zoals fossiel of industriële landbouw, zullen toch echt snel moeten worden afgeschaald. We moeten afbouwen, ombouwen en opbouwen om een transitie voor elkaar te krijgen.

En met dat in mijn achterhoofd neem ik aan dat het een heel subtiel masterplan is: het ministerie van Klimaat en Groene Groei gaat over het opbouwdeel. Dat deel van de economie dat een lagere ecologische voetafdruk heeft. En waar mensen de toegevoegde waarde ervaren van nuttige economische activiteiten. Bijvoorbeeld het stimuleren van burgerinitiatieven, het experimenteren met basisinkomens (bestaanszekerheid!), het werken aan betere basisvoorzieningen, kringlooplandbouw, circulaire economie, duurzame innovatie, dat soort zaken. Klimaatbeleid gaat niet alleen over de omschakeling naar hernieuwbare energie, maar ook het aanpassen van de structuur van de economie en vermindering van de vraag. Nieuwe, innovatieve economische activiteiten die dat verder helpen, lijken me een fantastische groene groei-agenda. Een hele mooie uitdaging voor Sophie Hermans, die het klimaatbeleid veel verder gaat helpen dan het geld geven aan de grote uitstoters.

Het ministerie van Economische Zaken wordt de sterfhuisconstructie van alles wat we niet meer nodig hebben.

Daarnaast blijft het ministerie van Economische Zaken ook bestaan. Dat ministerie kan zich dan bezighouden met afbouw. Want het andere onderdeel van het plan is dan neem ik aan om daar de bruine krimp te versnellen: de fossiele erfenis van Nederland die voortkomt uit het concurrentievoordeel dat wij decennialang hebben gehad: goedkope fossiele energie. Daar heb je geen groot extra budget voor nodig, daar kan je zelfs geld besparen. Minder geld om de fossiele industrie te steunen, het afbouwen van fossiele subsidies en het begeleiden naar de uitgang van alles wat niet meer past. Keuzes maken om economische activiteit af te bouwen die weinig toevoegt, zoals dozen schuiven of werk in slachterijen waar geen Nederlander voor te porren is. Het ministerie van Economische Zaken wordt de sterfhuisconstructie van alles wat we niet meer nodig hebben. Het ministerie van Bruine Krimp.

Van mij hoeft daar ook geen naam voor worden aangepast. Dat kost immers ook weer geld, en iedereen begrijpt het: het ministerie van Economische Zaken heeft immers alle goede connecties met die bedrijven die moeten krimpen. Ik zou zeggen: hup kabinet-Schoof!