‘Hij zou prima zijn voor deze functie, maar het voelde gewoon niet juist om een witte man in die positie te hebben.’
Zo reageerde de studente die de ‘Campaign to Abstain’ had gelanceerd om te voorkomen dat Timothy Boatwright Diversity Officer zou worden op Wellesley College, een universiteit vlakbij Boston.
Wellesley College is misschien wel de meest progressieve private universiteit in de Verenigde Staten. En ook een van de meest prestigieuze. Opgericht in 1870. En alleen voor vrouwelijke studenten. Boatwright is geboren als vrouw. En dat is ook hoe hij zich definieerde toen hij zich inschreef als student. Eenmaal op de campus omschreef hij zich als ‘masculine-of-center genderqueer’ persoon die aangesproken wilde worden met de voornaam Timothy, hetgeen werd omarmd door Wellesley. Tot het moment dat hij solliciteerde op de vacature voor ‘Diversity Officer’. De studenten aan Wellesley hebben diversiteit hoog in het vaandel. Het doorbreken van de witte mannelijke hegemonie wordt door hen uiterst serieus genomen. Een biologisch als vrouw geboren, maar zichzelf als man definiërende persoon is een man. Een witte man bovendien. Dus de studenten kwamen massaal in het geweer tegen de kandidaatstelling van Boatwright.
Hilarisch, belachelijk, tragikomisch. Wellicht. Maar dit voorbeeld illustreert wel een toenemende trend in linkse kringen.
Medeplichtig
Ik noem het de privatisering van progressieve waarden. Hoewel doorspekt met progressief jargon – zoals ‘inclusie’ – is het een hyperkapitalistische houding. Zo beginnen safe spaces op universiteiten – waar studenten zich kunnen terugtrekken als ze geconfronteerd worden met ideeën die ze niet leuk vinden – ook in Nederland wortel te schieten. Het ‘deplatformen’ van mensen om ‘fascisme’ niet te ‘normaliseren’ is een ander voorbeeld. Dat gaat zover dat je zelfs ‘schuldig’ bent aan ‘nabijheid’, zoals de Amerikaanse schrijfster Meghan Daum het formuleerde. Aanwezigheid in dezelfde ruimte waar onwelgevallige dingen worden gezegd, maakt je al medeplichtig. De afzegging door de Egyptisch-Amerikaanse feministe Mona Eltahawy van haar optreden in het Amsterdamse debatcentrum De Balie omdat linkse Nederlandse activisten haar erop hadden gewezen dat er in het debatcentrum ook werd gedebatteerd met ‘foute’ ideeën is een treffend voorbeeld. De democratische ideeënstrijd maakt zo plaats voor de eis van het individu om zo zuiver mogelijk door het leven te gaan.
Schadelijke boodschap
Dat deze hyperkapitalistische houding steeds meer gemeengoed wordt onder mensen die zichzelf heel links of progressief vinden, is ironisch maar ook tragisch. We zien niet alleen in allerlei peilingen dat linkse mensen veel minder voorstander zijn van de vrijheid van meningsuiting, maar ook in de producties van zichzelf links vindende intellectuelen. Ook in Nederland. Een gerenommeerde linkse wetenschapper aan een universiteit predikte dat ‘GroenLinks en D66 niet fundamenteel verschillen van extreemrechts’ of dat ‘dialoog of discussie met rechts’ irrelevant is.
Als naziknuffelaar moest ik mijn Kamerzetel inleveren, volgens velen.
Klinkt heel radicaal allemaal. Maar wat betekent dat in de praktijk? Een zeer giftige en schadelijke boodschap die mensen aanspoort om zich af te sluiten onder gelijkgestemden. De spreekwoordelijke ogen dicht en vingers in de oren. Een pleidooi voor intellectuele luiheid. Een individualistische wereld waarin ongewenste ideeën niet hoeven te worden aanschouwd. Laat staan de eigen ideeën hoeven te worden aangescherpt.
Vrijzinnigheid dreigt zo te verdwijnen als speerpunt van de linkse, progressieve mens.
Nazi-knuffelaar
Overdrijf ik niet? Zijn het niet een paar academici, studenten en schreeuwers op Twitter? Hoe groot is hun invloed nou?
Ik heb zelf als Tweede Kamerlid voor GroenLinks ervaren hoe die linkse vrijzinnigheid anno 2019 onder druk staat. Tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer over verscheidenheid in de wetenschap had ik een keihard debat met de rechtse opiniemaker Sid Lukkassen. Lukkassen wil wetenschapsgelden ‘ideologisch verkavelen’ om de in zijn ogen ‘linkse dominantie’ te doorbreken. Ik pakte hem keihard aan over zijn plan. Lukkassen reageerde met steeds warriger verhalen over ‘de voordelen van kolonialisme’. Een gênante ontmaskering van rechtse ideeën en een overwinning voor links, zou je denken. Maar het liep anders. Na afloop gaf ik Lukkassen een hand en een knuffel. De foto deelde ik op sociale media. Dat was aanleiding tot een storm van verontwaardiging. Als naziknuffelaar moest ik mijn Kamerzetel inleveren, volgens velen. Anderen vonden mij een weerzinwekkende figuur omdat ik überhaupt had ‘toegestaan’ dat Lukkassen in de Tweede Kamer sprak. Zelfs lokale fractievoorzitters van GroenLinks stuurden boze mails naar het partijbestuur om mijn vertrek als Kamerlid te eisen. De partijtop probeerde mij een twitterverbod op te leggen.
Zonder weerwoord
Tegelijkertijd zien we rechts steeds meer vrijzinnige waarden oppakken, zij het tijdelijk en zolang ze niet aan de macht zijn. De achterban van Sid Lukkassen vond het alleen maar mooi dat hij met een GroenLinkser op de foto ging na een debat. Terwijl linkse wetenschappers een kruistocht voeren tegen een open debat vanwege het spookbeeld van ‘normalisering’ zijn het rechtse wetenschappers zoals Paul Cliteur die het opnemen voor de vrijheid van meningsuiting. De omgekeerde wereld.
Je mag je überhaupt niet in dezelfde ruimte begeven als rechts, laat staan ermee in debat gaan. En laat dat nou juist een groot cadeau zijn aan rechts.
Als we alles bij elkaar nemen en uitzoomen, zien we denk ik de langzame dood van links als vaandeldrager van het publieke belang van een open samenleving. Je mag je überhaupt niet in dezelfde ruimte begeven als rechts, laat staan ermee in debat gaan. En laat dat nou juist een groot cadeau zijn aan rechts, dat zo nog minder zal worden uitgedaagd in het publieke debat. En daardoor zonder weerwoord kan bouwen aan het veroveren van de hearts and minds onder de rest van de bevolking. Over normalisering gesproken.
Hysterische reacties
Hoe nu verder? Het is een beetje de slager die zijn eigen vlees keurt, maar ik ben toegetreden tot het comité van aanbeveling van platform Vrij Links. Via een, wat mij betreft niet eens zo spannend, manifest wil deze stichting de strijd tegen individualisme maar voor individuele vrijheid en een vrijzinnige cultuur niet meer laten kapen door rechts, en proberen consistent te zijn tegen alle rechtse, reactionaire krachten, ook als die vanuit zogenaamde minderheden komen.
Vanzelfsprekendheden. Open deuren. Zou je denken. Maar de hysterische reacties – in de gebruikelijke bewoordingen zoals ‘normaliseren van rechts’ – vanuit links op dit initiatief laten zien hoe broodnodig het was.
Als u niet gecharmeerd bent van reclame voor deze stichting waar ik zelf bij betrokken ben, zal ik het anders formuleren: vergeet Vrij Links even. Maar denk hierover na: de vrijheid van anderen om meningen te uiten die jij abject vindt, is uiteindelijk ook jouw vrijheid.
Linkse mensen die het publieke debat met ideologische tegenstanders taboe verklaren zijn de sjacheraars van het kapitalistische individualisme. Zij willen een geprivatiseerd, sektarisch intellectueel klimaat waarin de klant koning is en daarom alleen maar ideeën hoeft te horen waar hij het zelf al mee eens is. Dat lijkt me een doodlopende weg.
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.