Fictie / David Rakoff (1964-2012)
Sommige boeken hebben de kracht om alle andere boeken tijdelijk voor je te verpesten. Het lezen van zulke boeken maakt dat je je niet kan voorstellen dat iets anders met letters erin je ooit meer zo zal kunnen bevredigen. Dat gebeurt niet vaak, maar de eerste, en meteen laatste, roman van essayist David Rakoff (1964-2012), Love Dishonor Marry Die Cherish Perish, heeft het in zich. Het boek is grappig en toch verdrietig, lijkt allesomvattend en telt toch maar 113 pagina’s, is volstrekt origineel en toch bevolkt door enigszins voorspelbare personages. Dat alles heeft hij rigoureus in rijm gevat. Na het lezen van Love Dishonor Marry Die Cherish Perish lijken alle schrijvers die het in hun werk anders aanpakken ineens een beetje lui.
Ondanks de bescheiden omvang van het boek bespreekt Rakoff bijna een eeuw aan Ameri­kaanse geschiedenis. Daarin staan zeven verschillende personages centraal die bewust of onbewust met elkaar verbonden zijn en die allemaal een eigen hoofdstuk hebben waarin een sleutelmoment in hun leven beschreven wordt. Sommige personages komen vaker voorbij – zoals Cliff, die als jongetje in de jaren dertig interesse voor kunst en mannen begint te krijgen, in de jaren zestig floreert als kunstenaar in het homoseksuele paradijs van San Francisco, en daar een aantal jaar later het slagveld van de aidsepidemie beziet: ‘A Vale of Tears reached ’cross a sad Bridge of Sighs, / Cliff and his cohort were dropping like flies’.
De versregels in de roman zijn opgebouwd uit een viervoetige anapest: elke regel bestaat uit vier versvoeten met eerst twee onbeklemtoonde lettergrepen en dan een beklemtoonde. Dat metrum maakt dat de lezer over de pagina’s dendert, en Rakoff heeft zo veel controle over zijn woorden dat het metrum als een vanzelfsprekend deel van het verhaal aanvoelt. De speelse vorm zorgt er bovendien voor dat ook dieptragische passages luchtig lezen. Dat doet denken aan hoe bijtend humoristisch en relativerend David Rakoff in interviews en essays over zijn eigen tegenslagen praatte.
Onmatige zelfspot
Rakoff kampte al jaren met kanker, en bezweek daaraan vlak na het voltooien van deze roman. Hij werd vooral bekend om zijn essays, waarin hij – niet onvoorstelbaar voor een homo­seksuele, Joodse Canadees in New York – vaak de positie van de neurotische buitenstaander aannam. Die essays deden denken aan die van zijn goede vriend David Sedaris, die Rakoff de hand kon schudden waar het aankwam op het kampen met een pessimistische, neurotische aard en een onmatige hoeveelheid zelfspot.
Een mindere schrijver zou de boel misschien wat afraffelen als de dood over zijn schouder zou meelezen, maar daar is bij Love Dishonor Marry Die Cherish Perish weinig van te merken, al spelen ziekten in het boek wel een rol: personages lijden aan aids, depressies en alzheimer. En de manier waarop Rakoff in de versregels het leven in al zijn doodnormale narig- en heerlijkheid aan het vieren is, kan misschien alleen precies zo verwoord worden door iemand die het einde in zicht heeft.
Aanstekelijk beschrijft hij de kleine momenten van geluk of verdriet die de personages doormaken; geluk door hun hoop voor de toekomst en liefde voor de medemens, verdriet door het verraad van die twee. De lezer weet vaak meer van de personages dan zijzelf: doordat die personages soms wat voorspelbare types zijn (ontluikend meisje met brute stiefvader, secretaresse in de jaren vijftig verwikkeld in een affaire met haar baas), maar ook door de opzet van de roman. Het onontkoombare lot is bij Rakoff niet groots en meeslepend, maar treurig en banaal. Zo bekijkt een van de personages een zestig jaar oude foto van een jong meisje – een meisje dat eerder in de roman als chronisch teleurgestelde jonge vrouw voorbijkwam – en zegt: ‘She’s standing and squinting, eyes half-closed from the sun / And laughing, delighted at what’s still to come.’ Dat zijn tegelijkertijd de allerlaatste regels van Rakoffs enige roman.
Love Dishonor Marry Die Cherish Perish is er eentje om vaak te lezen: Rakoffs levensplezier, humor, relativeringsvermogen en verdriet brullen je vanaf de pagina’s tegemoet, en dat is te bijzonder om snel opzij te leggen.
Het is zaak om niet te veel na te denken over wat hij nog had kunnen schrijven als hij niet al op zijn zevenenveertigste was overleden.
David Rakoff, ‘Love Dishonor Marry Die Cherish Perish’, Doubleday Books, 113 p., € 25,99

Wiegertje Postma

Grappig en verdrietig

Nie wieder is nu

Meebuigen is zinloos

Verhaal van de Week

Van burgerverzet tot dictators

Social media als geheim wapen 

Klimaat, klimaat, klimaat!

Teun van de Keuken

Wat gebeurt er nu>

Europa na de AfD

Weg met de model-minderheid

Interview Pete Wu

Sport wordt almaar duurder

Hans Against the Machine

Schieten en huilen in Israël

Cultuurtip

Staken is winnen

Debat op Dinsdag