<div class="lead">
Macron wordt president van Frankrijk en blij veert Europa op. Maar er is nog niets gewonnen, na deze krankzinnige campagne, stelt Pieter van den Blink.
</div>
Over het turbulente Franse verkiezingsproces dat met de overwinning van Macron een voorlopige apotheose kreeg, valt zoveel te mitsen en te maren, dat het wellicht het beste is om positief te beginnen. Die apotheose gisteravond (nog niet definitief, de parlementsverkiezingen komen volgende maand) was een mix van presidentiële plecht en volksfeest. Op de binnenplaats van het Louvre werden de standbeelden van steen en van brons en van marmer die daar al eeuwen staan, omspoeld door een menigte van allerlei kleur en komaf. Zo oud als die standbeelden, zo jong was het publiek. Het black, blanc, beur leek terug van weggeweest.
De nieuwe president liep op de klanken van de Hymne à la Joie in zijn eentje de hele cour Napoleon over en hield een toespraak waarover ook weer een hoop te monkelen valt ,maar die tenminste eindigde met het woord amour. Waarna tot laat in de avond de metro blije Fransen bleef aanvoeren, die wapperend met vlaggetjes bovengronds kwamen, zingend ‘on a gagné, on a gagné’.
<h4>Valt mee toch?</h4>
Er is nog niets gewonnen. Er is tijdens deze campagne zelfs veel verloren gegaan. Ik beleefde het moment van de uitslag, die door de peilingen vrij zuiver was voorspeld, met een dame die hier in hartje Parijs op Le Pen had gestemd, en per volmacht ook nog een keer namens haar geëxpatrieerde dochter. Ze maakte van haar teleurstelling geen geheim. Later op de avond dronk ik een glas met een door de wol geverfde Frankrijk-watcher die &#8216;onder de 35% alles acceptabel&#8217; vond wat de score van het Front National betrof. Het werd 33,94%. Valt mee toch?
<q class="pull-left">Ik zeg dat ik een macaron wil eten, ter ere van Macron. Hij doet het gevraagde in een duur papieren zakje, reikt het aan en zegt: alstublieft, van mij.</q>Dat is een ingrijpende klimaatverandering ten opzichte van 2002, toen de kans op een extreemrechtse president (toen een veel kleinere kans dan nu) het land in een staat van shock bracht. Maar die inconvenient truth deed voor één avond aan de schoonheid van een blije menigte niks af. En wie de menigte niet vertrouwt, neem ik even mee naar een chique patisserie nabij het Place de la Bastille, op zondagavond gewoon geopend, verkiezingen of niet. In het klinisch witte interieur liggen zoetigheden uitgestald als diamanten bij een juwelier. Achter de toonbank staat een vrolijke jongeman van een jaar of dertig, zijn huid de kleur van pure chocola. Ik zeg dat ik een macaron wil eten, ter ere van Macron. Hij doet het gevraagde in een duur papieren zakje, reikt het aan en zegt: alstublieft, van mij. Al zo lang dreigt de valse vrede die heerst in dit land om te vallen, dreigt de formele noodtoestand te veranderen in een reële toestand van nood, dat zulke momenten zeer zeldzaam zijn geworden.
Verliezer Marine le Pen kwam direct nadat de uitslag bekend was geworden met een summiere en voor haar doen op fluistertoon uitgesproken verklaring. Het agressieve geraaskal uit het televisiedebat met Macron bleef achterwege. Dat was zo slecht gevallen, ook bij haar eigen achterban, dat ze nu niet anders kon dan kiezen voor kort en niet krachtig. Zij kondigde aan dat ze zich vanaf vandaag zou richten op de parlementsverkiezingen, en werd later gefilmd terwijl ze ergens in blauw licht aan het dansen was. Een deel van de Franse pers had geen toegang gekregen tot het etablissement in het twaalfde arrondissement van Parijs waar zij de uitslag had afgewacht. Van de journalisten die wel binnen waren werden er enkelen, onder wie een Nederlandse cameraploeg ,de deur uitgezet.
<h4>Operatie ont-diabolisering geslaagd</h4>
Was de score van gisteren haar hoogtepunt, heeft ze al haar kruit verschoten en wordt het tijd voor een wisseling van de wacht? Of zal ze er over vijf jaar weer staan, in de hoop de gestage groei van haar partij dan alsnog om te zetten in een overwinning? Vooralsnog zijn er geen tekenen dat zij denkt aan opstappen. Ze heeft, afgezien van het televisiedebat, een sterke campagne gevoerd. Waarin overigens de namen Le Pen en Front National amper voorkwamen. Haar posters toonden slechts haar gezicht en haar voornaam. Operatie ont-diabolisering geslaagd.
Wat een campagne is dit geweest! Omgeven door de dreiging van geweld, uiteindelijk beperkt gebleven tot één dode en één in brand gestoken politieman. Gehouden in een land met een krankzinnig hoge werkloosheid (10%, tegenover 4,7% in Engeland, 3,9% in Duitsland) en een schrijnende kloof tussen have’s en have not’s. Met als inzet het presidentiële ambt dat impopulairder is dan ooit. In een tijd dat populisme, fake news en hacks van kandidaten het dagelijkse nieuws bepalen. Twee weken geleden werd al vastgesteld dat het team van Macron werd gehackt, vrijdagavond stond ineens 9 gigabyte aan interne informatie over zijn campagne online. Al verdween die als een natte voetzoeker in cyberspace zonder het verloop van de verkiezingen te beïnvloeden.
<h4>Unidentified Political Object</h4>
Het had allemaal heel anders kunnen lopen en veel kan nog steeds anders lopen. Op het wereldtoneel zal Macrons overwinning positief worden ontvangen, de beurzen zullen, net als na de eerste ronde, tevreden opveren en wereldwijd zullen de media schematisch berichten dat de strijd tussen hoop en angst, tussen open en gesloten, tussen vooruit en achteruit is beslist in het voordeel van de eerste. En zo is het ook. Maar intern is Frankrijk nu niet ineens op orde. De jongste president uit de geschiedenis, omgeven door zijn team van leeftijdsgenoten, zal het onmogelijke moeten waarmaken. ‘Ik zal u dienen met liefde’ beloofde hij gisteravond. Hij leek zelf nog het meest ontroerd.
&#8216;Kandidaat Plexiglas&#8217; heeft Le Pen hem genoemd. Een Amerikaanse krant zag in hem een &#8216;Unidentified Political Object&#8217;. Maar zoals hij daar stond deed hij de bijnaam die hij in eigen gelederen kreeg, het meeste eer aan: ‘ambitie met hertenogen’. Expliciet richtte hij zich tot degenen die alleen maar op hem hadden gestemd ‘om de Republiek te redden’ en op de kiezers van Le Pen. Maar alle goede intenties ten spijt, moet het land dan wel ontvankelijk zijn voor die liefde. Hij zei niets over het kwart van de Fransen dat helemaal niet heeft gestemd.
Via zijn hervormingen zal Macron de Praffs moeten bereiken, die nieuwe sociologische term voor de plus rien à faire, plus rien à foutre (de afhakers, die niet meer in het systeem geloven en er niks meer mee te maken willen hebben).
<q class="pull-left">‘Ik beloof u niks wat ik niet waar kan maken’ zei hij beleefd.</q>Hij zal met argumenten tegenover de retoriek van zijn tegenstanders moeten komen. Dat hij dat kan, maar ook hoe moeilijk het is, bleek vorige week. Macron bezocht een met sluiting bedreigde fabriek van Whirlpool. Woedende werknemers stonden hem op te wachten onder de rook van brandende autobanden. ‘Ik beloof u niks wat ik niet waar kan maken’ zei hij beleefd. Ook Le Pen verscheen ten tonele en zei: ‘De fabriek blijft open, dat beloof ik u.’ Macron werd uitgejouwd, met Le Pen wilden ze op de foto. Die fabriek zal vast sluiten, de productie wordt verplaatst naar een land waar arbeidskracht goedkoper is. Le Pen zal inkoppen dat als zij president was geweest… en Macron zal het moeten uitleggen. De vakbonden hebben niet unaniem opgeroepen om hem te steunen tegenover Le Pen. Op 1 mei leidde dat tot een theater van verschillende, elkaar vermijdende optochten door Parijs. Vijftien jaar geleden, toen vader Jean-Marie Le Pen de tweede ronde had gehaald, was die viering van de Dag van de Arbeid het moment waarop alle gelederen zich sloten en anderhalf miljoen Fransen de straat op gingen, ook al was Le Pen’s tegenstander Jacques Chirac niet geliefd bij de vakbonden.
Beleefdheid en kalmte zal Macron moeten behouden, en het ‘vleugje Sarkozy’ dat Arnaud Leparmentier van Le Monde in hem ziet, zal hij moeten beteugelen. De enigszins megalomane setting van gisteravond doet vermoeden dat daar nog wel wat werk te doen is. Al moet gezegd dat het goed uitpakte: het Louvre, het grootste stenen symbool van het Ancien Régime in het hele land, werd de plaats van samenkomst voor het nieuwe, jonge Frankrijk.
Meer dan ooit heeft Frankrijk zich in deze verkiezingen een raadsel betoond. In elk debat en in elk commentaar ging het over ‘les gens’, de mensen, ‘la vraie France’, het echte Frankrijk, en natuurlijk ‘le peuple’, het volk. Het deel van les gens dat naar de stembus ging, rekende af met de traditionele partijen van links en van rechts, en daarmee met een heel politiek systeem. De gens die niet stemden bekrachtigden daarmee die afrekening. Maar wat wil la vraie France daarvoor in de plaats? Hoe ver is le peuple bereid om te gaan? Welk parlement zal het tegenover Macron zetten? Alle kansen liggen open. Dat is al heel wat.
<div class="info-box">
Meer Vrij Nederland? <a href="https://www.vn.nl/service/vrij-nederland-nieuwsbrief/" target="_blank">Neem de nieuwsbrief</a>.
</div>

Pieter van den Blink

Frankrijk is niet ineens op orde met de overwinning van Macron

Vast in zijn eigen gelijk

Heinen

Verhaal van de Week

Social media hacks

Midterms

Premier Jetten

Exit-strategie

Flashback

Hans Stegeman

Tijd voor activisime

Teun van de Keuken

Stop Big Money

Montana

Zo verslaan we radicaal-rechts

Lula uitgelegd

Werkt het nog?

Demonsteren

Schrijver

S.A. Cosby

Ons nieuwe maandblad!

Nu in de winkel