<p class="tekst"><span class="Cursief">‘Toestroom naar praalgraf Franco sinds voornemen Spaanse regering zijn resten te herbegraven.’<br />
</span></p>
<p class="tekst"><span class="Cursief">‘Gevangen verzetsleider Rifgebied in hongerstaking.’ </span></p>
<p>Twee recente nieuwsberichten die niets met elkaar te maken hebben, over de populariteit van Franco en over de strijd van de Riffijnen. Ogenschijnlijk dan toch, want het lot van die twee is al sinds de jaren twintig van de vorige eeuw nauw met elkaar verbonden.</p>
<p>Iedereen kent generaal Franco van de bloedige Spaanse Burgeroorlog eind jaren dertig; ook wel de generale repetitie van de Tweede Wereldoorlog genoemd. Wat weinig mensen weten, is dat deze kleine, megalomane Spanjaard zijn eigen proeftuin had in de Rif-Republiek: een stukje autonoom kustgebied in het noorden van Marokko, waar Afrika en Europa elkaar bijna raken.</p>
<blockquote><p>Het lukte Franco maar niet de Berbers te verslaan en de prille Rifstaat de nek om te draaien. Dus vroeg hij om chemische wapens bij zijn Duitse vrienden.</p></blockquote>
<p>Spanje en Frankrijk vochten daar een brute oorlog tegen de Berbers en Franco werd in 1920 onderbevelhebber van het Spaanse Vreemdelingenlegioen. Dit elitekorps vol criminelen was berucht om zijn barbaarse optreden tegen de burgerbevolking. Toch lukte het hen maar niet de Berbers te verslaan en de prille Rifstaat de nek om te draaien – tot frustratie van Franco. Hij vroeg om chemische wapens bij zijn Duitse vrienden.</p>
<p>Het gelegenheidsduo Spanje-Duitsland bundelde enthousiast de krachten en het gifgasproject ging van start. Onder leiding van twee Duitse scheikundigen, onder wie een Nobelprijswinnaar, werden nabij Madrid en aan de Marokkaanse kust gifgasfabrieken gebouwd, en in 1924 wierp de Spaanse luchtmacht de eerste mosterdgasbommen op dichtbevolkte Rifgebieden. Mens en dier waren kansloos. De bevolking was overdonderd en had geen idee hoe ze zich moest beschermen of hoe ze de verwondingen kon behandelen; velen stierven een pijnlijke dood.</p>
<p>Het was het eerste militaire conflict in de geschiedenis dat door gifgas werd beslist. De Riffijnen werden op de knieën gedwongen en nog jarenlang achtergesteld, Franco werd gepromoveerd tot jongste generaal van Spanje, Nederland hield zich afzijdig.</p>
<h5>De erfenis van Franco</h5>
<p class="tekst">Toen ik in de jaren negentig als tiener in het zuiden van Spanje woonde, was de erfenis van Franco in het dagelijkse leven nog steeds voelbaar. Hoewel zijn gewelddadige regime kraters in talloze gezinnen had geslagen, trof je net zo goed overal nog <span class="Cursief">franquistas</span> die openlijk dweepten met zijn gedachtegoed. Ook de <span class="Cursief">Guardia Civil</span> teerde nog op de status uit die periode; wij wisten allemaal dat je er ver van moest blijven – zeker de meisjes. Toen ik voor mijn eindexamen naar Nederland kwam, verbaasde ik me over het feit dat oorlog hier werd gezien als een papieren werkelijkheid, niet een onder het oppervlak levend organisme dat groeit als je er geen korte metten mee maakt.</p>
<blockquote><p>En ook nu mengt Nederland zich er niet in, hoewel het merendeel van de Marokkaanse Nederlanders zijn wortels in het gebied heeft.</p></blockquote>
<p class="tekst">Vandaag, in 2018, sla ik de krant open en lees deze berichten. In Spanje zijn nog steeds veel aanhangers van Franco. In het Rifgebied kampt men, als gevolg van Franco’s gifaanvallen, met de meeste kankerpatiënten van heel Marokko, en strijdt men nog steeds met gevaar voor eigen leven voor basale rechten – zoals een ziekenhuis voor al die patiënten.</p>
<p class="tekst">En ook nu mengt Nederland zich er niet in, hoewel het merendeel van de Marokkaanse Nederlanders zijn wortels in het gebied heeft. Alles is met elkaar verbonden. Wij zijn allemaal met elkaar verbonden. Maar alleen zij die hun geschiedenis kennen, kunnen patronen doorbreken.</p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Politiek dier? Lees onze nieuwsbrief Macht op vrijdag</div>
        
                    <div class="teaser__text">Iedere vrijdag de belangrijkste politieke verhalen in je mailbox.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Politiek dier? Lees onze nieuwsbrief Macht op vrijdag" 
                    data-ga-action="clicked">Meld je aan ></a>
            </div>
            </div>
</div>
