Daan Heerma van Voss. Een zondagsman. Atlas, 176 p., € 18,50
**
door Dries Muus
De vrouw van Oscar van Bohemen, voormalig celebrity-psychiater, raakt na een val in coma. Van Bohemen wordt gedwongen zichzelf en zijn relaties onder de loep te leggen. Hij is geen bijzonder kleurrijke hoofdpersoon en het verteltempo is weinig dwingend, maar de rake beeldspraak en de originele observaties maken dit debuut de moeite waard. Ongeveer op de helft raakt de auteur echter de grip op zijn verhaal kwijt. De momenten waarop Van Bohemen de controle verliest komen te plotseling en zijn te weinig in lijn met zijn karakter. Veel vragen blijven onbeantwoord, zodat de mysterieuze verwikkelingen uit de eerste helft (vreemde brieven, een hint van overspel) aanvoelen als een wat doorzichtige methode om spanning op te roepen. En die heeft Heerma van Voss niet nodig.
John Biguenet. Oester. Ailantus, vertaling Laura van Campenhout, 308 p., € 19,95
**
door Bouke Vlierhuis
De plot van Oester is knap bedacht en alle ingrediënten voor een lekkere thriller zijn aanwezig. Twee families van oestervissers, de goudeerlijke Petitjeans en de boze broers Bruneau, ieder met een donker verleden, staan tegenover elkaar in een conflict over de oesterbedden van een dorp in Louisiana. Al gauw blijken niet alleen de bloedbanden, maar ook de grens tussen goed en kwaad veel ingewikkelder te liggen. Echter, om alles te kunnen volgen heb je als lezer veel informatie nodig. Die presenteert Biguenet vaak in onnatuurlijke dialogen, met als dieptepunt een ellenlang nachtelijk gesprek tussen moeder en dochter Petitjean waarin alle familiegeheimen in één keer droogjes op tafel gelegd worden. Ook de couleur locale en de visserijweetjes liggen er dik bovenop en halen je keer op keer uit het verhaal, waardoor Oester maar niet meeslepend wil worden.
José Eduardo Agualusa. Het labyrint van Luanda. Meulenhoff, vertaling Harrie Lemmens, 334 p., € 19,95
****
door Hans van Wetering
Het labyrint van Luanda is de achtste roman van de Angolese schrijver José Eduardo Agualusa (Luanda, 1960) die met Mia Couto en J.M. Coetzee wel tot &#8216;de grote drie&#8217; van de Afrikaanse literatuur wordt gerekend. Een liefdesgeschiedenis tussen de schrijver Bartolomeu Falcato en zangeres Kianda ontvouwt zich tegen de achtergrond van een Luanda dat in het jaar 2020 het toneel is van corruptie en machtsmisbruik. De elite moordt er ongestraft en geeft zich over aan orgieën, drugs en hondengevechten. Een drugsdealer is er de belangrijkste raadgever van de vrouwelijke president, terwijl ondertussen de bevolking op straat leeft, te midden van het vuilnis, tussen de vanwege de crisis nooit afgebouwde karkassen van flatgebouwen. Dat het boek ondanks het apocalyptische decor niet aan zwartgalligheid ten onder gaat is te danken aan de virtuoze stijl van Agualusa, en vooral ook aan diens humor en gevoel voor het absurde. Bijzonderheid: het boek eindigt in Amsterdam, in het schrijvershuis op het Spui waar Agualusa in 2009 enige tijd verbleef.
Bernhard Schlink. Zomerleugens. Cossee, vert. Nelleke van Maaren, 272 p., € 19,90
**1/2
door Aart van Zoest
Zeven verhalen (compacte miniromans) waarin Bernhard Schlink personages neerzet in de Verenigde Staten, Frankrijk en Duitsland. Wat maakten ze van hun leven? Hoe oordelen ze over genomen beslissingen, vooral betreffende relatieproblemen? Een musicus moet verdragen dat zijn geliefde veel rijker is dan hijzelf. Verzwegen vreemdgaan komt aan het licht, en dan? Een schrijver moet ermee leven dat zijn vrouw, schrijfster, meer succes heeft dan hij. Iemand wil euthanasie plegen; moet die het verzwijgen? Het is de basale thematiek in alle verhalen: wat vertel de ander en wat niet? Een vorige generatie kon nog zeggen: &#8216;Liefde is geen kwestie van voelen maar van willen.&#8217; Maar voor Schlinks hedendaagse personages, allemaal welgesteld, bold and beautiful, is dat te weinig. Voor hen geldt: bij de liefde hoort dat je je uitspreekt, niets achterhoudt. De vraag is of het kan. Moet na de zomerleugens de waarheid een kans krijgen? In de levensherfst?
Ibrahim Selman. Laatste vlam. Meulenhoff, 252 p., € 18,95
**
door Eva Gerrits
Robert wordt op slag verliefd op Gitana na geflirt in de lift en doordat ze tijdens het zwemmen ostentatief voor hem haar benen spreidt en sluit. Zijn officiële geliefde Aline voelt nattigheid, met veel drama en soms slechte dialogen (&#8216;Jouw hartstocht voor een ander is een dolkstoot in mijn hart&#8217;) tot gevolg. De hoofdpersonages in Laatste vlam zijn rond de zeventig, maar &#8216;hoe ouder hoe wijzer&#8217; gaat voor hen niet op. Ook mensen op leeftijd hebben vuur in zich, moet de lezer weten. En dat móét blijkbaar branden. Andere boodschap: echte liefde bestaat niet. Voor ze elkaar ontmoetten hadden Robert en Aline al een slecht liefdeskarma &#8211; bedrogen worden (Robert), mishandeld en verkracht (Aline). Dan is er nog de zelfmoord van beide schoonouders van een van de zoons, en het mislukte huwelijk van een dochter. En dan heb je het wel gehad met de ellende.
Bart Koubaa. Maria van Barcelona. Querido, 312 p., € 19,95
**
door David Duijnmayer
Er zijn lezers die, eenmaal aan een boek begonnen, het koste wat het kost uit willen lezen. En dan zijn er lezers die, als een boek hen na de eerste zoveel pagina&#8217;s niet gegrepen heeft, het wegleggen en nooit weer oppakken. Uit de tweede groep zullen weinigen het eind van Bart Koubaas vijfde roman Maria van Barcelona halen.
Waarmee niet gezegd is dat het een slecht boek is, integendeel. Koubaa heeft iets te vertellen, doet dat met humor en stijl, maar tergt de lezer met een opzettelijk richtingloos plot. Een veelzeggende dialoog:
-&#8216;Elk vraagstuk heeft een oplossing. Je moet er alleen niet naar zoeken.&#8217;
-&#8216;Moet je dan zitten wachten tot ze komt?&#8217;
-&#8216;Nee, je moet gewoon doorgaan en je komt ze tegen.&#8217;
-&#8216;Of niet.&#8217;
-&#8216;Of niet, of niet.&#8217;
Doorlezen dus, of juist niet? Ja, of niet.
Robert Kirkman, Tony Moore en Charlie Adlard. The Walking Dead. Silvester, drie delen, 136 p., € 19,95 per deel
***
door Peter Breedveld
Rick Grimes, een politieman in een dorp in Kentucky, wordt meteen in het begin van de stripserie The Walking Dead neergeschoten. Als hij uit zijn coma ontwaakt, hebben zombies de wereld overgenomen. Rick gaat op zoek naar zijn vrouw en zoon, vindt die ook, en trekt vervolgens met een groep overlevenden door het land. Deze zombiestrip moet het vooral hebben van het soapelement &#8211; tussen het aan mootjes hakken van zombies door proberen de overlevenden van de zombieapocalyps nog iets van een bestaan op te bouwen. Daarbij wordt gevreeën, geruzied, vreemdgegaan en de kinderen moeten ook nog worden opgevoed. The Walking Dead is knap verteld, met geloofwaardige personages en levensechte dialogen. De tekeningen zijn vaardig, in stemmig zwart-wit met grijstonen.
Benjamin Black. De zwaan van Dublin. Boekerij, vertaling Arie Storm, 288 p., € 19,95
**1/2
door Anne Versloot
Een literaire thriller die literair is, kom je niet vaak tegen. Maar dit is er eentje. Geen wonder, want dit fijnzinnig geschreven boek is van Benjamin Black, alias John Banville, de Ier die in 2005 de winnaar was van de Booker Prize met The Sea. Moord, chantage, pornografie, wraak en onmacht; bakken ellende krijgt de lezer over zich heen in De zwaan van Dublin. Daarin heeft een schoonheidsspecialiste zich zojuist naakt van een pier geworpen en is op de snijtafel beland van patholoog Quirke, een eigenwijze Ier. Hij is wees, weduwnaar en heeft een meer dan gemiddelde belangstelling voor whisky. Een man die het vooral moeilijk heeft met zichzelf. Net als de andere (soms overbodige) personages in dit boek waarin het toeval een grote rol speelt. Vrolijk word je er niet van. De melancholische sfeer die Black oproept in het naoorlogse, mistig-grijze Dublin maakt echter veel goed. Geen pageturner, maar een boek dat je languit op de bank lekker langzaam uitleest.
Nicole Krauss. Het grote huis. Anthos, vertaling Rob van der Veer en Tjadine Stheeman, 343 p., € 21,95
***1/2
door Henk van Renssen
Een oud bureau vol laatjes is de &#8216;hoofdpersoon&#8217; in Het grote huis, de nieuwe roman van de Amerikaanse schrijfster Nicole Krauss, bekend van De geschiedenis van de liefde. In afzonderlijke hoofdstukken lezen we bekentenisgewijs het verhaal van de verschillende getroebleerde figuren die het meubelstuk bezaten of ermee te maken kregen: een eenzelvige Amerikaanse schrijfster, een jonge Chileense dichter, een Duitse vrouw in Engeland die haar hele leven iets geheim houdt voor haar man, een Israëlische vader die vervreemd is van zijn zoon. Wat zij verder met elkaar te maken hebben, en met de Israëlische antiekhandelaar George Weisz en zijn twee merkwaardige kinderen, wordt op de laatste pagina&#8217;s onthuld in deze zwaarmoedige, op de rand van melodrama balancerende, maar toch ontroerende en inventieve roman over verlies, oorlog, schrijverschap en jodendom.
Aifric Campbell. De schadeexpert. De Geus, vertaling Anneke Bok en Nan Lenders, 286 p., € 19,90
**
door Marte Kaan
&#8216;Bij ons thuis werd het leven bepaald door plotselinge sterfgevallen.&#8217; Zo&#8217;n zin belooft veel goeds. Aanvankelijk lijkt De schade-expert van de Ierse schrijfster Aifric Campbell, die debuteerde met het indrukwekkende De logica van het moorden, die belofte in te lossen. Caroline, schade-expert bij een verzekeringsmaatschappij, vormde een hechte drie-eenheid met de buurkinderen Cormac en Estelle. De jeugdvriendschap eindigt met de gewelddadige dood van Estelle. Langzaam wordt duidelijk hoe de verhoudingen tussen de drie lagen, en uiteindelijk weet de lezer wat er gebeurd is. Dat blijkt onbevredigend door de manier waarop de plot is uitgewerkt. De roman zou aan kracht winnen wanneer Campbell, opgeleid tot psychotherapeut, haar kennis minder expliciet etaleerde. Het zou de genadeloosheid, waar haar eerste roman zo om geroemd werd, ten goede komen.
Vatsyayana. Kamasoetra. Athenaeum &#8211; Polak &#038; Van Gennep, Vertaald door Herman Tieken, 224 p., € 14,50
****
door Anne Versloot
Hét Indiase seksboek gaat over meer dan standjes alleen. Ook komt er in het Sanskrit geen Viagra aan te pas. &#8216;Bewerk je penis tien dagen lang met de angels van in bomen levende insecten en smeer hem in met olie. (&#8230;) De zwelling, die voor het leven is, staat bekend als de wespensteek.&#8217; Zo komen er meer praktische tips voorbij. Hoe je een vrouw versiert zonder hulp van anderen &#8211; met uitgekiend stappenplan &#8211; en waarom een getrouwde vrouw niet meewerkt. Vaker nog laat de Kamasoetra je op het moment supreme in de steek. Bedenk de rest zelf maar. Dat is niet zo moeilijk want &#8216;wanneer het liefdesspel goed op gang is, telt alleen nog de passie&#8217;. Het lijkt nog wel het beste advies. Het boek, vermoedelijk uit de vierde eeuw na Christus, is volgens de vertaler eerder een persiflage op een ouder werk over het koningsschap dan een handleiding in de liefde. Openhartig en zakelijk is het zeker: het resultaat telt en het doel heiligt de middelen. Met een mooi subtiel gevoel voor humor is het opgeschreven. Nu nog op zoek naar de ideale minnaar. Die woont volgens schrijver Vatsyayana in de stad, is rijk, en nóg belangrijker: hij heeft zeeën vrije tijd.
Bernlef. Kanttekeningen. Querido, 64 p., € 19,95
***
door Rob Schouten
De poëzie van Bernlef doet altijd een beetje terloops aan. Geen grootse gedachten maar realistische overwegingen, ook in Kanttekeningen. &#8216;Het leven&#8217;: &#8216;Net zoiets als vragen aan een vis / hoe of het water is.&#8217; Gewone taal ook, nu al vijftig jaar. Tegelijkertijd opteert hij in &#8216;De poëzie&#8217; toch voor tien vogels in de lucht, niet voor die ene in de hand. In dat wankel evenwicht tussen realiteitszin en hogere opmerkingsgave balanceren veel van deze verzen, met als recentelijk toegevoegde waarde iets van de ouderdom, die gek genoeg ook weer jeugd blootlegt: &#8216;op de kalende schedel / van de oude vrouw wordt het witte streepje / zichtbaar dat een val van een schommel daar achterliet.&#8217; Vernieuwen doet Bernlef zich niet meer, maar het is degelijk spul vol interessante observaties en nog altijd als rode draad de verrassende werking van de werkelijkheid.

Henk van Renssen

Dries Muus

Marte Kaan

Aart van Zoest

Peter Breedveld

Rob Schouten

David Duijnmayer

Fictie

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips