Philip Snijder. Retour Palermo. Mouria, 192 p., € 17,50
**
door Marte Kaan
Roman
Philip Snijder heeft de neiging de tijd te nemen bij zijn schrijven, vertelde hij op de radio. Om te ontdekken wat voor moois er schuilt in de gedetailleerde beschrijvingen. Een beproefd procédé, vermits je laat staan wat ook daadwerkelijk mooi is. Dat is in de roman Retour Palermo, Snijders tweede boek, niet het geval. Het verhaal: een man gaat op zoek naar het bronzen beeld van zijn overleden Italiaanse jeugdvriend, een bekende journalist. Via flashbacks wordt de geschiedenis van de vriendschap geschetst. Crux: een vrouw. Prima plot. Interessante thematiek: de rol van vriendschap in de wordingsgeschiedenis van een man. Maar het is bij vlagen uiterst onbeholpen opgeschreven. Zo zendt iemand een glimlach die tot in de verste punten van haar krullenbos lijkt door te stralen, doet hitte het land en de lucht sidderen van de koorts en ontlokken voorzichtige bewegingen tijdens een vrijpartij luide, honende geluiden aan luchtbedden.
Silvia Avallone. Staal. De Bezige Bij, vertaling Manon Smits, 360 p., € 19,90
*
door Hans van den Bergh
Roman
In Italië diende zich vorig jaar een nieuwe bestsellerschrijfster aan: Silvia Avallone. Zij was zesentwintig en afgestudeerd filosoof toen haar eerste roman Staal (Acciaio) verscheen. Twee tienermeisjes zitten aanlokkelijk in de zon. Plaats van handeling: een naargeestige industriële buitenwijk van Piombino, tegenover het betoverende eiland Elba. Tussen die twee polen voltrekt zich het zieke, uitzichtloze bestaan van de huurkazernebewoners. De mannen werken in de verkommerde staalfabriek, zuipen en snuiven, doen louche zaken en zitten achter meiden in minieme badpakjes aan die het verleiden al jong als levensdoel zien. De beide dertienjarige hoofdpersonen hunkeren naar een zinvol leven gesymboliseerd door het eiland aan de horizon.
De schrijfster manifesteert zich als een typische grrrl: de mannen zijn bij haar slappe, zinnelijke nietsnutten, alleen de meisjes hebben enig besef van liefde of solidariteit. De toon van het boek past zich aan die meidencultuur aan (&#8216;Er was geen klojo op de hele kutplaneet die iets om haar gaf.&#8217;).
De masculiene behoefte aan een heldere compositie wordt vermeden. Steeds verspringende emoties vormen de hoofdschotel van het ademloos uitdijende relaas. Het is de ideale roman voor &#8216;gendertheoretici&#8217;: vrouwenliteratuur is de verhoopte revolutie in de romankunst.
Hanna Bervoets. Lieve Céline. L.J. Veen, 206 p., € 16,95
***1/2
door David Duijnmayer
Roman
Lieve Céline, de tweede roman van Hanna Bervoets, gaat over een Céline Dion-fan die brieven aan haar idool schrijft. Vandaar de titel. Maar laat u vooral niet afschrikken als u niet van Céline Dion houdt, want Lieve Céline gaat niet echt over Céline Dion en ook niet echt over de wondere wereld van het fan zijn &#8211; hoewel dat laatste wel als decor functioneert.
Lieve Céline gaat over Brooke, een zwakbegaafd meisje uit Amsterdam-Noord dat het op eigen kracht niet redt in de samenleving. Haar moeder, zus en zwager hebben het goed met haar voor, maar Bervoets toont op overtuigende wijze de tekortkomingen van goede bedoelingen. Ze heeft talent voor tragikomisch schrijven: haar personages en haar beschrijvingen van het sociaal zwakke milieu waar Brooke uit voortkomt zijn onderhoudend, maar ook uitermate treurig. En die treurigheid wint uiteindelijk: Bervoets stuurt de lezer met zachte doch dwingende hand richting de tragedie, weg van de al te gemakkelijke komedie die een roman over een Céline Dion-fan zou kunnen zijn.
Martijn Simons. Zomerslaap. De Bezige Bij, 142 p., € 16,90
*
door Marjolijn Pouw
Roman
Zomerslaap is een adolescentieroman en precies wat je daarvan kunt verwachten. Simons beschrijft hoe een jongen na zijn eindexamen in een impasse raakt. In plaats van zich voor te bereiden op zijn studie in de grote stad heeft deze plattelandsjongere een slaperige depressie. Het volwassen leven lokt hem niet. Zijn ouders gaan ondanks hun pas gevierde zilveren bruiloft uit elkaar, zijn grootmoeder ligt op sterven en zijn grote liefde houdt hem op afstand omdat haar vader het al met zijn moeder doet. De verhouding tussen de jongen en zijn moeder doet denken aan Oek de Jongs Opwaaiende zomerjurken, de door hem opgerichte Vereniging voor Goede Smaak aan Reves Werther Nieland, het geflirt van de jeugd in de bosjes aan Franca Treurs Dorsvloer vol confetti en al die andere jeugdromans. Maar wat is dit debuut braaf en saai, er komt geen enkele verrassende gedachte in dat zo keurig beschreven jongenshoofd op.
Anne Vegter. Eiland berg gletsjer. Querido, 71 p, € 17,95
****
door Rob Schouten
Poëzie
In twintig jaar vier bundels met vaak maar een handjevol gedichten, en toch is Anne Vegter onverwisselbaar aanwezig met haar ontregelende grammatica en thematiek. Ze is altijd talig en lichamelijk tegelijk geweest, maar in Eiland berg gletsjer komt er iets bij. Nog altijd wel veel seks en leven en dood, maar de ondertonen zijn ernstiger geworden, en krijgen in het titelgedicht en de cyclus &#8216;Dochter&#8217; zelfs iets bijbels. De stijl is minder springerig maar wat bedachtzamer geworden. Het doet haar gedichten geen kwaad, integendeel. Wat vroeger soms wonderlijk bleef zweven en hupsen komt nu langzaam op aarde. Gevolg: indrukwekkende oden en litanieën over het leven en de liefde, met vreugde en twijfel ineen: &#8216;man ik kon je wel pijpen van plezier. Luister je eigenlijk nog.&#8217; Ongetwijfeld heeft die nieuwe toon iets met rijping en ouder worden te maken. Als een gezicht dat mooier wordt door rimpels: &#8216;je leeftijd scrubt je familievachtje&#8217;.

Marte Kaan

Rob Schouten

Hans van den Bergh

Marjolijn Pouw

David Duijnmayer

fictie

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips