Mariëtta Nollen. Ik, Beatrix. Prometheus, 301 p., € 17,95
*
door Hans van den Bergh
Roman
Wat kan iemand bezielen die een verzonnen verslag wil schrijven over een jaar uit het leven van koningin Beatrix? Uiteraard is het eerste doel hoge stapels in de boek-winkels rond Koninginnedag. Want een roman die Ik, Beatrix heet &#8211; daar lusten alle Oranjefans wel pap van, zelfs al weten ze dat alles van a tot z uit de duim van Mariëtta Nollen komt en de inhoud alleen schijnbaar spannende inkijkjes achter de schermen biedt. En als de zich &#8216;schrijver&#8217; noemende mevrouw Nollen, behalve uitgekookt, winstbelust en ervaren als scriptproducente voor GTST, nu maar in staat was taal en stijl op een redelijk niveau te hanteren&#8230; Maar nee, elke bladzij bevat flagrante fouten of misbaksels als: &#8216;Zij keek naar de vrouw en diens handen.&#8217; Het geheel is dan ook nog privacyschennis van de meest louche soort, want onzinnige en abjecte roddels worden als &#8216;waar gebeurd&#8217; gepresenteerd: de koningin zwemt naakt in Tavernelle, ze gaat in psychotherapie bij een auradeskundige en ze heeft de depressies van Claus min of meer bewust geprovoceerd. Je zou bijna voorstander worden van fikse straffen voor majesteitsschennis.
Francisco X. Stork. De laatste zomer van de Krijgers des Doods. Lemniscaat, 303 p., € 16,50, 15+
****
door Jaap Friso
Jeugdroman
Wanneer de vader en het verstandelijk beperkte zusje van Pancho overlijden, verhuist hij vanuit een woonwagenkamp naar een weeshuis. Daar wordt hij gekoppeld aan de terminaal zieke Daniël, die zich heeft verzoend met zijn komende dood door veel na te denken en te filosoferen. In zijn &#8216;manifest van de Krijgers des Doods&#8217; pleit hij ervoor de liefde voor het leven onder alle omstandigheden te behouden. Dat valt niet mee voor Pancho, wiens levensmissie het is wraak te nemen op de man die te maken heeft met de dood van zijn zusje. Tussen de twee jongens ontstaat een bijzondere vriendschap, ook omdat ze verliefd worden op hetzelfde meisje. Stork zet opnieuw overtuigende en goed uitgewerkte karakters neer, net als in zijn opvallende debuutroman Marcelo en de echte wereld. De laatste zomer is overvol en niet geheel vrij van clichés, maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door die twee bijzondere jongens die kiezen voor het leven.
Jozef Deleu (samenstelling). Het Liegend Konijn 2011-1. Van Halewyck/Van Gennep, 264 p., € 20,- (jaarabonnement € 40,-)
****
door Bouke Vlierhuis
Poëzie
Het Liegend Konijn noemt zich een tijdschrift. Misleidende term. Wat Jozef Deleu sinds 2003 elk half jaar samenstelt is een fraai uitgevoerd boek, inmiddels gegroeid tot een dikke tweehonderdvijftig pagina&#8217;s, vol met het beste van wat de poëzie in ons taalgebied te bieden heeft. Zoals altijd brengt Deleu ons een mix van gevestigde namen en nieuw talent en een brede selectie van stijlen, zonder dat zijn persoonlijke poëtica er merkbaar doorheen schijnt. Het lezen van zo&#8217;n dik, divers boek vol gedichten vereist een open mind en veel nieuwsgierigheid. Voor wie die kan opbrengen is er veel te genieten. Een aantal gevestigde namen &#8211; Bruinja, Gruwez, Korteweg, Nolens &#8211; levert mooi nieuw werk af. De nieuwe lichting wordt vertegenwoordigd door dichters als Wesley Albstmeyer, Peter WJ Brouwer en Bo Vanluchene. Voor wie wil weten wat er in de Nederlandstalige poëzie gebeurt, is Het Liegend Konijn onmisbaar.
André Breton &#038; Paul Éluard. Onbevlekte ontvangenis. IJzer, 111 p., vertaling, inleiding, noten en nawoord Theo Festen, € 14,50
***
door Hans Renders
Prozagedichten
Uitgeverij IJzer brengt gestaag vertalingen op de markt van werk van dadaïstische en surrealistische kunstenaars. Eén oertekst van het surrealisme was nog niet eerder in het Nederlands verschenen: Onbevlekte ontvangenis (1930) van André Breton en Paul Éluard. Vertaler Theo Festen schrijft in zijn nawoord dat hij in het surrealisme geïnteresseerd raakte vanwege de aandacht die Breton en de zijnen hadden voor het creatieve talent van psychiatrische patiënten. En inderdaad, vanaf het eerste Surrealistisch Manifest in 1924 (waarvan Breton en Éluard medeondertekenaars waren) was er aandacht voor de fantasie van de geesteszieke. Onbevlekte ontvangenis bevat wel omschrijvingen van &#8216;zwakzinnigheid&#8217;, maar het gaat niet over beeldende kunst van psychiatrische patiënten, hoogstens over &#8216;automatisch schrijven&#8217; en in hoeverre dat lijkt op hersengymnastiek van zwakzinnigen. Vreemd nawoord dus. Ook vanwege de vele slordigheidjes. Zo worden de namen van Joop Moesman, de enige internationaal bekende Nederlandse surrealistische schilder, en A.C. Willink verhaspeld tot &#8216;Jan&#8217; en &#8216;Karel&#8217;.

Hans Renders