Michel Houellebecq. De kaart en het gebied. De Arbeiderspers, 400 p., vertaling Martin de Haan, € 19,95
*****
door Nausicaa Marbe
Roman
De kaart en het gebied vertelt de levensgeschiedenis van de elckerlyk Jed Martin, een kluizenaar die uitgroeit tot puissant rijk en beroemd schilder. Houellebecq schetst via zijn wedervaren een blauwdruk van het Frankrijk van de jaren 2040, als de roman eindigt. Weg is het post-9/11-fatalisme, in handen van nieuwe, francofiele migranten is Frankrijk van industrieland verworden tot succesland van toerisme en ecologische landbouw, alle krimpgebieden bevolkt door gastvrije kapitalisten. Niet alleen in essayerende passages duikt Houellebecq op, hij wurmt zich ook als personage in het hart van de roman, als Jed bij hem aanklopt voor een catalogusvoorwoord. Depressief, altijd kachel, in pyjama, onwelriekend, ten prooi aan eczeem. Fenomenaal steekt Houellebecq hier de draak met zijn mediabeeld. Even makkelijk schrijft hij zichzelf er ook uit, via een onheilspellende cliffhanger. Deze Houellebecq-roman is verrassend optimistisch: de mens kan het leven in haast boeddhistische schoonheid ondergaan. Ook het waardenvaste Frankrijk komt tot inkeer: de xenofobe boer wordt verdreven door de vrolijke kosmopoliet. Zo schiep Houellebecq de rijke topografie van de anti-Weltschmerz.
Joseph O&#8217;Connor. Volgspot. Anthos, 250 p., vertaling Harm Damsma en Niek Miedema, € 19,95
****
door Hans van den Bergh
Roman
In O&#8217;Connors jongste roman Volgspot (Ghost Light) dwaalt een bejaarde, aan de drank verslingerde actrice door Londen, die zichzelf &#8211; goeddeels volgens de techniek van de &#8216;stream of consciousness&#8217; (innerlijke monoloog) &#8211; het verhaal vertelt van haar gepassioneerde jeugdliefde voor de Ierse dramaschrijver J.M. Synge. Ook zij is een Ierse en heet bovendien Molly, dus de verwijzing naar het laatste hoofdstuk van Joyce&#8217; Ulysses is onontkoombaar. Maar net als Joyce experimenteert O&#8217;Connor nog met een hele serie andere vertelwijzen: de ik-vertelling, toneelscènes, de jij-verteltrant, brieven, dialogen, enorme tijdsprongen en semibiografische elementen. In grote lijnen is de geschiedenis waar gebeurd, maar de meeste details heeft de auteur naar zijn hand gezet als een lofzang op een (overigens onvervulbare) absolute liefde, de schoonheid van het Ierse land en de meeslepende taalrijkdom van het lijdzame maar altijd verder fantaserende Ierse volk. De technische hoogstandjes zouden niet altijd nodig zijn geweest, maar de geniale, voortbruisende woordenstroom is een eindeloze verrukking. Sommige passages zou je uit je hoofd willen leren om ze voorgoed met je mee te dragen.
Sacha Sperling. Ik, voor eeuwig. Meulenhoff, 192 p., vertaling Kiki Coumans, € 18,95
**
door Marjolijn Pouw
Roman
Waarom maken mensen kinderen als ze die alleen maar verwaarlozen? De veertienjarige Sacha Winter snuift, drinkt, blowt, steelt, pijpt en voert geen klap uit op school, maar zijn artistieke moeder is te veel met zichzelf bezig om dat in de gaten te hebben. Zijn orthodox-joodse vader laat hem ook maar tobben, net als zijn vriendjes en de leraren van zijn prestigieuze middelbare school. Als Sacha&#8217;s kwade genius en grote liefde, de iets oudere Augustin, hem verlaat, eclipseert deze hedendaagse Franse Narcissus &#8216;in het melkwegstelsel&#8217; en schrijft zijn memoires. &#8216;Sacha is slechts een dromer, zijn kat heet Chimaera en ook dat is een leugen,&#8217; zo eindigt dit opgefokte, humorloze boekje. Probeert de als fatale jongen op het kaft poserende Sperling (18) Bonjour Tristesse over te doen, Françoise Sagans schandaalsucces uit 1954? Wonderlijk dat zulke puberromans hier vertaald worden, terwijl we al zo&#8217;n vrolijke overdaad van eigen bodem hebben.
Chris Adrian. Het kinderziekenhuis. Ailantus, 592 p., vertaling Leen Van Den Broucke, An de Greef en Marijke Versluys, € 29,95
***
door David Duijnmayer
Roman
Chris Adrian werd door The New Yorker benoemd tot een van Amerika&#8217;s beste schrijvers onder de veertig. Hij is kinderarts en studeerde theologie. In zijn tweede roman Het Kinderziekenhuis komen al deze specialismen bij elkaar. Een kinderziekenhuis is het enige gebouw ter wereld dat een apocalyptische zondvloed weerstaat. Met horten en stoten evolueert het ziekenhuis tot een op zichzelf staande samenleving, waarbij de overheersende aanwezigheid van engelen en de verrichting van een wonder hier en daar mooi contrasteert met het medisch-wetenschappelijke taalgebruik dat wordt gebezigd. Een ambitieuze, goed geschreven, humoristische en magische roman, die misschien zelfs wel meesterlijk had kunnen zijn als Adrian zich iets meer had weten te beheersen.
Li Kunwu en P. Otié. China deel 1: De tijd van de vader. Oog &#038; Blik/De Bezige Bij, vertaling Ernst van den Hemel, 248 p., € 19,90
****1/2
door Peter Breedveld
Strip
Een van de indrukwekkendste gebeurtenissen in de moderne wereldgeschiedenis is de Chinese Culturele Revolutie. Daarbij overspoelden woedende horden jonge Chinezen, de Rode Brigades, het land in een strijd tegen alles wat aan het &#8216;feodale&#8217; China of decadente Westen herinnerde. Individuen, gezinnen, hele dorpsgemeenschappen werden tot vijand van de revolutie verklaard en kapotgemaakt. Tekenaar Li Kunwu laat in het schokkend openhartige boek De tijd van de vader, het eerste deel van de nieuwe reeks China, zien hoe hij als dader was betrokken bij die verschrikkingen. Het is een adembenemende helletocht en Kunwu is een fantastische tekenaar. Met zijn expressieve, vette lijnen en volgepropte plaatjes weet hij de onontkoombare dreiging van de razende massa, de claustrofobische angstaanjagendheid daarvan, perfect over te brengen. De belettering van dit stripboek is afschuwelijk. De uitgevers volstaan met een priegelig fabriekslettertje, dat ontzettende afbreuk doet aan de compositie van Kunwu&#8217;s pagina&#8217;s.
Jenny Valentine. Het dubbelleven van Cassiel Roadnight. Moon, vertaling Jenny de Jonge, 239 p., € 16,95, 14+
****1/2
door Joukje Akveld
Jeugdroman
Nog voor het young-adultgenre in Nederland explodeerde en elke uitgeverij z&#8217;n eigen jongerenlijn begon, was er de Engelse Jenny Valentine, auteur van weldadig goed geschreven plot-driven jeugdromans. Het dubbelleven van Cassiel Roadnight is een Valentine pur sang met als motor weer een opmerkelijk uitgangspunt. De zestienjarige Chaps heeft geen familie, kent z&#8217;n eigen identiteit niet en voelt zich niemand. Als de mensen in hem de sinds twee jaar vermiste Cassiel Roadnight denken te herkennen, ontkent hij dat niet. Chaps wordt een leven in gekatapulteerd dat niet het zijne is. Op achtbaansnelheid duikt de lezer een bizarre reeks verwikkelingen in die Valentine op de laatste pagina als altijd vaardig aan elkaar punnikt. Met zinnen die verpletteren door hun eenvoud en een personage dat ontroert in z&#8217;n afgrondelijke eenzaamheid. Oorspronkelijk en verbijsterend goed, deze nieuwe Valentine.

Peter Breedveld

Joukje Akveld

Nausicaa Marbe

Hans van den Bergh

Marjolijn Pouw

David Duijnmayer

fictie

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips