Chris Rippen. Hier gebeurt niets. De Geus, 256 p., € 19,90
**1/2
door Anne Versloot
Roman
Voor Gouden Strop-winnaar Chris Rippen (met Playback in 1991) even geen moord en doodslag meer. Hij komt nu met een roman. Een echte Rippen want: dwingend geschreven en op zachte toon verteld. Het vierluik &#8211; waarin hoofdpersoon Wolter Greve steeds jonger en gereformeerder wordt &#8211; begint wat stroef, maar algauw komt de vaart erin. Wolter heeft net op z&#8217;n 56ste een tia gehad &#8211; &#8216;een modeterm, vroeger kregen de mensen nog een ordentelijke beroerte of een attaque&#8217; &#8211; en blikt terug op zijn leven waarin aanvankelijk niets gebeurt. Dat maakt hij later meer dan goed door zijn vrouw te bedriegen en zijn collega&#8217;s in de steek te laten. Maar je hoopt op iets veel ergers want dit is wel zo&#8217;n über-nette man. Zet &#8216;m op, Wolter, go get &#8217;em, tiger, wil je hem wel toeschreeuwen. Maar Rippen heeft iets heel anders voor zijn lezers in petto: een indrukwekkend ontroerende slotscène. Zo eentje die nog lang in je hoofd blijft rondzingen.
Assaf Gavron. Hydromania. Ailantus, 288 p., € 19,95
****
door Hans van den Bergh
Roman
Om eens met een pluim voor de vertaling te beginnen: Hilde Pach heeft deze Israëlische roman in vlekkeloos Nederlands weergegeven. Dat was geen eenvoudige klus, want Hydromania van Assaf Gavron (1968) speelt over ongeveer een halve eeuw in het Midden-Oosten met alles wat dat aan nieuwe woorden en gewijzigde begrippen inhoudt.
In het ineengeschrompelde Israël (hoofdstad Caesarea) heerst grote droogte, temeer daar de Palestijnen een flink deel van de huidige staat hebben bezet, compleet met Jeruzalem en het Meer van Galilea. Tegen die achtergrond ontspint zich een thrillerachtige intrige van pioniers die tegen het watergebrek strijden en tegen de macht van de wereldwijde waterconcerns. Gavron is een behendig verteller die zijn ingewikkelde expositiegegevens bijna onopgemerkt uitserveert. Ook speelt hij graag met listige, kleine taalgrappen: de namen van zijn personages zijn bijvoorbeeld bijna allemaal aanduidingen voor water in zeer uiteenlopende talen: Vatten, Voda, Shui et cetera.
Ook voor niet-hydromanen een intrigerende &#8216;ecoroman&#8217;.
Janwillem Slort. Terwijl jij slaapt. Prometheus, 176 p., € 17,95
*
door David Duijnmayer
Roman
Janwillem Slort is toneelschrijver en bewerkte een toneelstuk dat hij in 2007 schreef tot de gelijknamige roman Terwijl jij slaapt. Dat klinkt wat gemakzuchtig, en het resultaat is er naar. Een dertigjarige acteur krijgt een rol in een toneelstuk over het nachtleven en prostitutie, en in opdracht van zijn regisseur verlaat hij zijn comfortzone om zich te verliezen in &#8216;het schaduwbestaan op de Amsterdamse Wallen&#8217;. Slort streeft opzichtig naar een duister en mysterieus sfeertje door wat wazige personages op te laten draven en door vrijwel identieke teksten in de mond van verschillende personages te leggen, maar het sorteert niet het gewenste effect. Slort kan niet bogen op een erg oorspronkelijke schrijfstijl en verliest zich regelmatig in clichématig geneuzel: gespuis &#8216;schuimt de straten af&#8217;, als er op een raam geklopt wordt, gebeurt dat natuurlijk &#8216;dwingend&#8217;, angst &#8216;bekruipt hem&#8217; en andere gevoelens zijn bij voorkeur &#8216;sluimerend&#8217;. Opdat u niet vergeet dat het allemaal razend spannend is, daar op de Wallen.
Stefan Kiesbye. Een meisje van hiernaast. De Arbeiderspers, vertaling Gerrit Bussink, 145 p., € 14,95
****
door Aart van Zoest
Roman
Een provincieplaatsje in het noorden van Duitsland, tien jaar vóór de hereniging. Afstotelijke plekken, zoals de sloperij van afgedankte auto&#8217;s, zoals het slachthuis. Het leven van de volwassen bewoners &#8211; kleinburgers, arbeiders &#8211; vertoont ook al weinig schoonheid. Bier en buiken. De jeugd is verdeeld in twee jeugd-bendes, ieder aan een kant van het voetbalveld, de jonkies hebben fietsen, de al wat ouderen brommers. Het groepsdenken van de pubers impliceert allerlei mogelijke schendingen van de collectieve eer. Seksueel contact met een &#8216;meisje van hiernaast&#8217; is aanleiding tot zeer sadistische, gedetailleerd beschreven, wraakacties. Kiesbye beheerst een perfecte stijl en verteltechniek. Veel gruwelijks beschrijft hij precies en toch laat hij ook nog veel aan de verbeelding over. Hij bezorgt daarmee de lezers een reis die via Dom en Lelijk leidt naar Weerzinwekkend. Een illusieloze blik in de Duitse ziel? Op Deutschlandfunk is het zo geformuleerd, vermeldt de omslag. Onzin uiteraard. Maar tot nadenken stemt het wel.
Boris O. Dittrich. Moord en Brand. Nieuw Amsterdam, 416 p., € 19,95
**
door Marjolijn Pouw
Literaire thriller
Zou Boris Dittrich in paranormale krachten geloven? De mensen die hij in zijn romandebuut Moord en brand opvoert, doen dat wel. In het boek treedt een Amerikaans-Indisch medium naar voren, dat de onopgeloste moord op een bekende politicus alsnog moet ophelderen. Haar in trance gegeven aanwijzingen stemmen inderdaad met het gebeurde overeen, maar de aanwezigen weten dat dan nog niet. De moordenaar, die er ook bij is, weet het echter wel. Het optreden van het medium katalyseert zijn in Srebrenica opgelopen posttraumatische stressstoornis en maakt een sadistische moordmachine van deze geïsoleerde man.
Het boek geeft weliswaar een mooi beeld van de ijdele benepenheid van politici en hun pogingen om in de pers op te vallen, maar Boris Dittrich verprutst het uiteindelijk doordat hij te veel wil vertellen. Om de lezer de laatste momenten van zijn politicus te laten meebeleven, voert hij hem, ofschoon hij al dood is, levend op. Onze prediker laat in zijn politiek correcte zedenschets helaas weinig aan het toeval over.
Rob Schouten. Vuil goed. Arbeiderspers, 224 p., € 21,95
****1/2
door Bouke Vlierhuis
poëzie Rob Schouten is een dichter die zijn esthetiek laag bij de grond zoekt, in de bagger van het menselijk onvermogen. Hij doet dat in een unieke stijl waarbij hij die bagger, de chaos en de afzichtelijke poel van lichaamssappen die ons lichaam is, niet alleen beschrijft maar ook iconisch gestalte geeft in zijn teksten.
Zijn zinsbouw, de opbouw van zijn beelden en de structuur van zijn gedichten zijn bewust slordig en onaf.
Gemeenplaatsen en vunzige grappen krijgen een even prominente plaats als prachtige dichtregels. Ook het opgezwollen dichtersego krijgt regelmatig ruim baan en het vrouwelijk geslachtsorgaan duikt, onder vele namen, iedere paar pagina&#8217;s op.
Dat levert soms flauwe, overbodige gedichten op. Vuil goed, een selectie uit zijn tien dichtbundels, is daardoor bij tijd en wijlen moeilijk te pruimen.
Maar regelmatig ook toont Schouten, zeker in het latere werk, dat hij wel degelijk een magistraal dichter is.

Aart van Zoest

Hans van den Bergh

Marjolijn Pouw