Interview Dirk Weber
&#8216;Het vorige interview vroegen ze naar mijn schoenmaat. En of ik zelf ook in een weeshuis heb gewoond.&#8217; Dirk Weber, kinderboekenschrijver, is bang dat hij niets te zeggen heeft over het verschil tussen jeugd- en volwassenenliteratuur, of over zijn literaire voorbeelden. Aan elk serieus antwoord gaan excuses, waarschuwingen en slagen om de arm vooraf &#8211; gevolgd door puntgave uiteenzettingen.
Begin 2010 verscheen Webers derde boek, Hij of ik. Een roman over een schuwe jongen die ontdekt dat hij een halfcriminele dubbelganger heeft. Webers vorige romans werden bekroond en enthousiast besproken in volwassen tijdschriften. Zijn taal is buitengewoon eenvoudig, de hoofdpersonen zijn zo&#8217;n twaalf jaar oud, Webers belangrijkste thema is misschien wel de beperkingen die ouders hun kinderen opleggen. Maar zijn werk is allesbehalve kinderachtig.
&#8216;In veel boeken doet de hoofdpersoon dingen die kinderen nooit zouden kunnen doen. Banken beroven, volwassenen in gevechten uitschakelen. Dat vind ik toch een soort liegen. Harry Potter tovert, dat is een conventie binnen het verhaal, daar kan ik in meegaan. Maar als een kind in een realistisch verhaal opeens dingen doet die niet kunnen… Een kind heeft niet eens een pinpas!
Er zijn genoeg verhalen met een happy end. Als je voetballer wilt worden, dan lukt dat, ook al heb je maar één been en ben je scheel. Je kunt er geweldige boeken mee schrijven, maar op de een of andere manier lukt het me niet. Hij of ik eindigde eerst heel anders. Het was net of er een verkeerd onderdeel aangedraaid zat. Ik wil niet dat het altijd pessimistisch eindigt, maar dit klopte. Ook al is dit eigenlijk geen leuk einde.&#8217;
Niet leuk, wel geloofwaardig. Geloofwaardigheid is het allerbelangrijkste, zegt Weber &#8211; hij zal het een paar keer herhalen.
&#8216;Effectbejag, als je dat herkent, dan voel je je genept. Dat is voor kinderen hetzelfde als voor volwassenen.&#8217; Weber formuleert zorgvuldig, zoekend, zonder dat het gesprek moeizaam wordt. Hij lacht veel. &#8216;Ik wil mijn hoofdpersonen geloofwaardig maken door ze consequent, het hele verhaal, zichzelf te laten zijn. In sommige boeken zijn het verscheidene personages tegelijk. Zoals Superman: netjes met zijn bril achter het bureau en opeens vliegt-ie door de lucht. Daar zit zo&#8217;n afstand tussen, dat kan niemand. Ik probeer het altijd één persoon te laten zijn.
Dat klinkt flauw, alsof er dan niks bijzonders meer gaat gebeuren. Maar je verwacht iets van iemand. Als de buurman zijn kinderen vermoordt, hoor je niet te zeggen: dat had ik nou nooit zien aankomen. Ook al is een mens nooit zo eenduidig, de schrijver deelt een personage in een soort vakje in, daar moet hij dan aan voldoen. Als ik wil dat de buurman zijn kinderen vermoordt, moet je dat eerder kunnen zien, of lezen, het moet er ingestopt zijn. Het mag er niet zomaar uitkomen.&#8217;
Weber schrijft &#8216;s avonds en op zijn vrije dag, de rest van de tijd werkt hij als vormgever.
&#8216;Ik dacht, misschien als ik een paar boeken heb geschreven, krijg ik een soort routine. Kan ik van tevoren inzien wat wel werkt en wat niet. Maar voor honderd pagina&#8217;s moet ik er driehonderd schrijven. Ik gooi doorlopend weg, ook omdat ik niet elke dag de hele dag schrijf. Dat kan niet anders, na het eten ga ik schrijven, en op mijn vrije dag schrijf ik acht uur.&#8217;
Piketpaaltjes
&#8216;Ik denk dat de beste schrijvers precies weten wat ze aan het doen zijn. Dat het niet toevallig is dat het een keer goed gaat. Schrijvers als ik hebben veel woorden nodig om het goed te krijgen. Ik moet het zelf als lezer beoordelen en dan herschrijven om te kijken of het goed is. Dat is een heel omslachtige weg, maar ik ben gewoon niet goed genoeg om het in één keer te doen.
Als je plot ingewikkelder wordt, krijg je de schema&#8217;s, de kaartjes aan de muur. Ik vind het vervelend om het zo te doen, maar ik weet dat het nodig is. En tegelijkertijd ben ik heel bang dat als je het boek leest, dat je die kaartjes dan nog ziet. De piketpaaltjes: nu komt het, nu moet het spannend worden. In films zijn de eerste tien minuten vaak heel belangrijk, en daarna ga ik koffiezetten, omdat veel films nou eenmaal volgens een bepaalde formule zijn opgebouwd.&#8217;
Dat films ter sprake komen, is niet toevallig: vóór zijn eerste boek probeerde Weber filmscripts te schrijven, zelden met echt bevredigend resultaat. &#8216;Ik denk nog steeds sterk in beelden. In sommige boeken wordt iets beschreven en dan denk ik: het klopt niet. Vanaf die hoek kan ik het niet zien. Dan voel je dat je door de rand heen gaat van het verhaal, dat het maar woorden zijn. Dat vind ik vreselijk.&#8217;
Dirk Weber, ‘Hij of ik’, Querido, 152 p., € 12,95

Dries Muus

‘Er zijn genoeg verhalen met een happy end’

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips