<div class="lead">
Een couppoging van het leger in Turkije. Een journalist bevindt zich in Istanbul en ging vanavond kijken op het Taksim-plein. Tot hij proeft dat het escaleert.
</div>
Om tien over half elf vanavond kwam het eerste smsje van een Turkse vriend: Volg je het nieuws? Tanks op de Bosphorus-brug, militairen op staat. Een vriendin van me raakt in paniek. Dit ruikt naar een militaire staatsgreep, een oude bekende binnen de Turkse geschiedenis. Ze pakt haar spullen, holt de trap af en neemt de taxi naar huis.
Ik ga met andere vrienden de straat op. Er zijn veel mensen op straat en er heerst een gespannen nieuwsgierigheid. We komen aan op het Taksim-plein, waar soldaten de wacht houden. Achter hen staat het standbeeld van Atatürk, symbool van Turkije’s militaire macht. Mensen houden verbaasd hun iPhones in de lucht.
Ondertussen maakt het leger de volgende verklaring: &#8216;Het Turkse leger neemt het bestuur van het land over om de constitutionele orde, de democratie en de mensenrechten te herstellen.&#8217; Het is niet de eerste keer dat het Turkse leger zichzelf opwerpt als de verdediger van de seculiere staat. Ook in 1960, 1971, 1980 en 1997 greep het leger in.
Erdogan roept het volk via een iphone-gesprek op tv juist op om de straat op te gaan ter verdediging van de democratie. De spanning is voelbaar. Een groepje mannen schreeuwt: ‘Ons leger is het grootste leger’! Anderen schreeuwen dat de soldaten criminelen zijn, en gestuurd zijn door Gülen, met wie Erdogan al jaren in een felle ondergrondse machtstrijd verwikkeld is.
<figure id="post-333806 media-333806" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/07/IMG_1272.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/07/IMG_1272-320x213.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/07/IMG_1272-640x427.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/07/IMG_1272-1280x853.jpg 1280w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/07/IMG_1272-1920x1280.jpg 1920w" alt="" /></figure>
Dan roepen de soldaten de mensen op het plein te verlaten. Velen doen dat niet. Ik twijfel, maar proef dat het escaleert. Snel ren ik terug naar mijn woning. Dan klinken in de verte schoten.
Met een groepje vrienden staren we naar CNN Türk. De situatie verandert met de seconde: inmiddels is het plein juist weer volgelopen. Mensen dragen Turkse vlaggen, alsook vlaggen van de AKP, de partij van Erdogan. Het beeld van Atatürk wordt beklommen. Dan valt CNN uit.
Roddels blijven over: vrienden van me zeggen dat ze zich niet kunnen voorstellen dat het om een daadwerkelijke coup gaat – daar is de AKP te machtig voor. En Erdogan kwam veel te rustig over op tv, zegt een vriendin van me. Volgens haar is de zaak in scène gezet, zodat Erdogan zich kan opwerpen als beschermer van de democratie om vervolgens het door hem gewenste presidentiële systeem door te voeren. Twitter heeft het over Erdogan die asiel aanvraagt in Duitsland, knokploegen van de AKP die de straat op gaan om het leger te bevechten. Dan valt Twitter uit.
Wat er overblijft is onzekerheid. We zitten thuis en wachten af. Vanuit de minaretten van de moskee loeit een noodgebed, helikopters ronken door de lucht en de telefoon staat rood. Vannacht blijft iedereen hier wakker.