‘Touching Strangers’
Goed mogelijk dat u onlangs in een onbewaakt social media-moment getuige was een ouderwets staaltje intermenselijke intimiteit. Op internet circuleerde een filmpje waarin twintig vreemden voor het eerst met elkaar zoenen. In een kale studio staan ze schutterig tegenover elkaar. Ont­wijken de blik van de ander, lachen verlegen, strijken nog snel een denkbeeldige haar uit hun gezicht. Ze mompelen ‘zullen we dan maar’, de macho’s pochen of het licht uit mag.
‘Strangers kissing’ was binnen een paar uur een YouTube-hit, inmiddels is het filmpje meer dan 76 miljoen keer bekeken. Ongemakkelijk, maar vooral: diep ontroerend en adembenemend, viel te lezen in blogs en krantencommentaren. Zo griezelig echt was de eerste zoen maar zelden te zien.
De ontluistering was dan ook groot toen het filmpje een stunt van een nieuw modelabel bleek, en de zoenende vreemden ingehuurde acteurs en modellen.
 
Op stoep en straathoek
De Amerikaanse fotograaf Richald Renaldi ging op pad met dezelfde fascinatie: hoe er tussen volslagen vreemden toch vrijwel meteen een zekere intimiteit kan bestaan. Maar de voorbijgangers die Renaldi in zijn portretten bij elkaar brengt, zijn échte vreemden voor elkaar.
Op het eerste gezicht lijken het doodgewone groepsportretten. Familiekiekjes, hier en daar hoogstens in een wat wonderlijke samenstelling. Een grootmoeder met kleinzoon, een dochter die haar moeder omhelst, een net getrouwd paartje in het park. Maar wie langer kijkt, ontdekt dat er iets vreemds aan de hand is. Die hand op die heup, ligt die daar wel écht ontspannen? Omarmt de jongen de oude vrouw nou werkelijk, of lijkt zijn arm te aarzelen, zo om haar schouder geslagen? Schuilt er iets krampachtigs in haar blik?
Misschien. Zeker is: de Aziatische vrouw met het hoedje staat niet naast haar kleinzoon. De man met de arm om haar schouder is een langharige poëzie-docent uit Williamsburg. Ze had hem nog nooit ontmoet.
En moeder en dochter dan? De jonge zwarte vrouw is een zekere Elaine uit Brooklyn, die een haar wildvreemde aromatherapeute in roze rok omhelst. En dat paartje? Ook zij kennen elkaar net een paar minuten. De man en de vrouw zijn net als alle andere figuranten afzonderlijk van elkaar door de fotograaf van straat geplukt. Met het verzoek of hij hen samen mocht fotograferen, én: of ze elkaar daarbij wilden aanraken.
Voor zijn serie Touching Strangers maakte Richard Renaldi meer dan honderdvijfenvijftig groepsportretten. In 2007 begon hij zijn project, zes jaar was hij er mee bezig. Door heel Amerika postte hij op stoep en straathoek, op zoek naar intrigerende combinaties van voorbijgangers. Een cameraploeg van CBS volgde Renaldi een middag lang, aan het werk in New York. In de chaos van toeterende taxi’s, toeristen en zakenlieden zien we de fotograaf met samengeknepen ogen de overvolle trottoirs afspieden. Hij kijkt zoals een hypnotiseur zijn slachtoffers uitzoekt, zegt Renaldi. Speurt naar mensen met een open blik, van wie hij vermoedt dat ze zijn vreemde verzoek op z’n minst in overweging willen nemen. En die bovendien bereid zijn zich enigszins door hem te laten dirigeren, die hun eigen grenzen willen opzoeken. Wat hem intrigeert: hoe dichtbij laat je een ander komen? En vooral: wat ontstaat er in het fysieke contact tussen twee volslagen vreemden?
Eigen grenzen
Richard Renaldi kwam in de jaren tachtig vanuit Chicago naar New York om fotografie te studeren. Het idee voor Touching Strangers ontstond uit een eerdere portrettenreeks. Door heel Amerika had hij voorbijgangers op Greyhound-busstations gefotografeerd: wachtende passagiers, uit de kluiten gewassen buschauffeuses in knellend uniform. Soms leek het alsof de individuen die hij per toeval in één beeld gevangen had, ineens toch iets met elkaar te maken kregen. Die kunstmatige, visuele relatie besloot hij verder te onderzoeken.
In de CBS-reportage zien we hem in de West Village een baseballveldje oplopen. Zojuist heeft hij om de hoek de oude Jessy gestrikt, een fragiel dametje met wandelstok. Uiteindelijk krijgt hij Michael, een boom van een vent in joggingbroek, zo ver om naast haar te poseren. Midden op het baseballveld zet Renaldi zijn analoge, technische camera op een statief, duikt onder het verduisteringsdoek, en drukt af. Hij ver­eeuwigt Michael op zijn knieën naast Jessy, terwijl hij haar knokige handen vasthoudt.
Renaldi had een paar wensen op zijn lijstje toen hij begon, vertelt hij aan de telefoon: hij wilde mensen van verschillende rangen, standen, religies en etnische achtergronden bij elkaar in één beeld brengen. Zodat niet alleen de geportretteerden maar ook zijn publiek zich opnieuw vragen zouden stellen over hun eigen grenzen, en over de scheidslijnen die in een samenleving bestaan. Hij herinnert zich dat hij in elk geval graag een gesluierde moslima in zijn serie wilde. En oh ja: een politieagent.
Steeds weer ging hij zonder enige voorbereiding de straat op. Een enkele keer had hij geluk in tien minuten, dan weer stond hij vijf vruchteloze uren voor het Lincoln Memorial. Wat de hele exercitie bovendien behoorlijk stressvol maakte: zodra er iemand mee wilde doen, moest hij als een haas op zoek naar een geschikte evenknie. Aanvankelijk fotografeerde hij vooral in steden, totdat hij zich realiseerde dat de stedeling met zijn open geest wellicht een te makkelijke prooi was. Hij trok dieper het land in, hier en daar bleek de terughoudendheid groot. Zo wilde de orthodox-Joodse Shalom na enig soebatten wel op de foto, maar absoluut niet met een vrouw. Uiteindelijk kostte het drie jaar voor Renaldi een bereidwillige moslima had gevonden, voor een politieagent reed hij helemaal naar Provincetown.
Of uit zijn portretten nu zoiets als, tja, hoe zal hij het zeggen, een ongrijpbare, diep-menselijke verbinding spreekt, of toch vooral een zeker fysiek ongemak, laat Renaldi graag aan zijn publiek over. Dat de belangstelling voor zijn serie groot is, verbaast hem niet. We leven in een tijd waarin echt contact schaars lijkt, communiceren met de hele wereld maar weten niet meer hoe onze buurvrouw heet. Toch zijn er ook hoopvolle signalen. Om zijn portretten in boekvorm te kunnen uitgeven, haalde hij in een crowdfundingsoperatie ruim tachtigduizend dollar op, acht keer zoveel als beoogd. De fotograaf grinnikt. Hij weet zich gesteund door een heleboel wildvreemden.
Nee
www.renaldi.com