Het gesprek van de dag, volgens de redactie. Met vandaag: DWDD en Pauw zijn terug: kunnen we weer gerust gaan slapen?

‘We zijn begónnen!’ Jazeker, het Nederlandse talkshowseizoen is gisteravond weer van start gegaan, met de eerste afleveringen van DWDD en Pauw. Wat moeten we daar nu weer van vinden?

Moeilijke vraag, want waarop beoordeel je talkshows eigenlijk? Het zijn in feite journalistieke amusementsprogramma’s, dus ze moeten tegelijk amuseren én iets toevoegen aan wat je al weet over het nieuws. Dat zijn twee meesters die niet altijd tegelijk gediend kunnen worden. En mag je van talkshows ook af en toe iets vernieuwends verwachten? Of is het juist goed als ze lekker voorspelbaar niet van hun succesformule afwijken?

De Wereld Draait Door koos gisteren in elk geval voor dat laatste. Er was een overkoepelend daar-zullen-de-mensen-het-wel-over-hebben-onderwerp (terugblikken op de Olympische Spelen), er was weer een tafelheer (Jakhals Erik, die overigens steeds meer gaat klinken als een oud mannetje uit een tv-serie uit de jaren vijftig), er waren weer bekende gasten met een mening (Tom Lanoye, Ernest van der Kwast), er was een gast met een dramatisch verhaal (judoka Henk Grol), er waren filmpjes, er was Matthijs, en aan het eind werd een lied gezongen. Het was kortom, weer ouderwets professioneel en gezellig, of, zoals je ook kunt zeggen: om te huilen zo voorspelbaar en saai.

Ik had DWDD al een tijdje niet gezien en gehoopt, misschien tegen beter weten in, een beetje vernieuwing in de formule tegen te komen, al was het maar iets kleins. Maar ik zag een programma dat een ingekookte versie van zichzelf was geworden: uit alles sprak een obsessieve drang om zoveel mogelijk emoties op te roepen bij de kijkers en een gigantische angst om daarbij van het bekende pad af te wijken.

Jakhals Erik moest, nadat hij heel (en te) kort had stilgestaan bij het overlijden van Toots Thielemans (met filmpje), vertellen wat hij allemaal spannend had gevonden aan de Olympische Spelen (met filmpjes). Schrijvers Tom Lanoye en Ernest van der Kwast, plus de Amerikaanse personal coach en schrijfster Buffi Duberman, kwamen niet over hun werk vertellen, maar over wat er voor hun land allemaal aan opwindend, spannends, surrealistisch, dramatisch was gebeurd tijdens de Olympische Spelen (met filmpjes). De emotionele man Henk Grol kwam zijn dramatische derde Olympische verlies op rij toelichten, waarbij veel te zwaar werd geleund op een eerdere documentaire van Wilfried de Jong over hem (veelzeggend: het drama was dus van tevoren al zekergesteld, Grol kon niet misgaan). Visueel spannend tv-trucje daarbij, altijd raak: de splitscreen met aan de ene kant de Olympische nederlaag, aan de andere kant de sporter die naar zichzelf kijkt – gaat hij in tranen uitbarsten??? De filmpjescompilatie daarna ging over allemaal momenten om oh en ah bij te zeggen. En het lied aan het eind (live met orkest!) was natuurlijk kippenvelsong ‘Bittersweet Symphony’ van The Verve, alsof er een tijdperk werd afgesloten.

Conclusie na één aflevering DWDD: het programma heeft zichzelf compleet vacuüm gezogen. Er moet op een of andere manier lucht bij. Het zou me niet verbazen als de kijkers anders snel weg beginnen te lopen.

Geldt dat ook voor Pauw? Ik denk nog niet, hoewel dat gevaar loert. Want ook bij Pauw lokt de sirene van de kijkbeet (de televisieversie van de clickbait). Splitscreens, emotionele verhalen van verliezers bij de Olympische Spelen, een terminale kankerpatiënt van natuurgenezer Ross (die de arts overigens steunde), de eenzame Hans van der Togt (dankzij een interview in het AD, hij bleek overigens nog een woonboot in Amsterdam te hebben, zo eenzaam was hij ook weer niet): drama alom, en net als bij DWDD niet altijd journalistiek even relevant. Maar aan Jeroen Pauw (en ik denk zijn redactie met hem) zie je daarover voortdurend een schuldgevoel doorschemeren.

Vandaar bijvoorbeeld dat een professionele mondharmonicaspeelster iets meer dan obligate dingen over Toots Thielemans mocht komen vertellen (had meer gemogen), vandaar het nieuwsoverzicht aan het begin waarbij onder meer een bomaanslag in Turkije werd gememoreerd, en vandaar het feit dat Pauw zich verontschuldigde voor de harde overgang tussen de kankerpatiënt en Van der Togt. En je ziet het aan zijn vragen, geregeld dwaalt hij af richting journalistiek doorgaan: over of TeamNL wel echt bestaat als de ‘losers’ eerder naar huis moeten, over in hoeverre de natuurgenezer nou echt heeft geholpen.

Dat schuldgevoel werkt vruchtbaar bij Pauw, het zorgt voor lucht in de formule, een onvoorspelbaar element. Ik zou zeggen, buit het nog meer uit, nodig nog meer mensen uit met verstand van zaken, stel nog scherpere vragen. Zonder dat het een dwingende formule wordt. Dan wordt het spannend.

In sporttermen: DWDD vs Pauw: 0-1.