De relatie van de vrouw tot haar werk is een hot topic. Opiniepagina’s staan er vol mee, debatcentra wijden er avonden aan.

Zijn vrouwen nou deeltijdprinsesjes die er na een dure opleiding voor kiezen om niet aan het werk te gaan? Of moeten mannen meer zorgtaken op zich nemen? Moeten we het woord papadag nog wel gebruiken? En waarom is de kinderopvang nog steeds niet gratis?

De discussie over het werkende bestaan van vrouwen komt voort uit een economische behoefte. Namelijk: hoe zorgen we ervoor dat vrouwen meer betaald werk gaan doen? De onderliggende gedachte is dat het goed is wanneer vrouwen meer betaald werk verrichten. Voor de economie, voor hun emancipatie en dus ook voor henzelf.

Vrouwen die geen gehoor geven aan deze oproep krijgen regelmatig de wind van voren. Zo verwijt Sander Schimmelpenninck Nederlandse vrouwen een gebrek aan ambitie. Zelf was ik ook niet heel enthousiast over vrouwen die er na eeuwen emancipatiestrijd voor kiezen om hun dagen in een pilatesstudio te slijten.

Inmiddels weet ik beter. De deeltijdprinses (m/v/x) blijkt geen sta-in-de-weg, maar een pionier. Wat als de oplossing voor veel van de grote problemen van onze tijd – van klimaatverandering tot ongelijkheid – niet méér, maar mínder werk is?

De Franse stereconoom Thomas Piketty presenteerde samen met 40 co-auteurs een plan voor een grondige verbouwing van de wereldeconomie. Zijn Global Justice Report is stellig: geen rood vlees meer, de rijkste 1,5 procent moet zijn geld afstaan aan een herverdelingsfonds en we moeten ons werkende leven radicaal anders inrichten.

Hoe pareren we deze kritiek?

Van de ruim 2 duizend uur die de gemiddelde aardbewoner nu elk jaar werkt, moeten we naar zo’n duizend uur aan het einde van deze eeuw. Dat komt neer op een werkweek van rond de 25 uur met een comfortabele twaalf weken vakantie. De gevolgen? Minder files, minder grondstoffengebruik en ook (door minder te werken) minder productie. Dit alles moet leiden tot een forse afname van de CO2-uitstoot.

Deeltijdprinsesjes staan al met één been in deze duurzamere wereld. En: ze hebben tijd voor hobby’s, voor hun ouders, voor een goed boek, voor vrijwilligerswerk, voor vrienden die het moeilijk hebben.

Massaal het voorbeeld van de deeltijdprinsesjes volgen is zo makkelijk nog niet. Op het plan van Piketty volgde een stroom van kritiek, met name van gevestigde economen. In hun visie is een groeiend bbp, lange dagen onder TL-buizen en veel spullen produceren nog steeds de enige manier om vooruitgang te boeken.

Hoe pareren we deze kritiek? Kunnen we ons een wereld voorstellen waarin we 12 weken per jaar vrij zijn? Waarin we veel meer zorgen en veel minder produceren?

Volgens mij begint de omslag met minder kritiek op de groep die al deeltijd werkt. Deeltijdprinsesjes vormen (zonder het door te hebben) de voorhoede van de nieuwe economie.