<div class="lead">
<p class="p1">Zonder dat de Kamer is ingelicht, blijken de F&#8217;16-s die in Syrië zouden worden ingezet gewoon op de grond te staan. Het is geen incident, dit gebrek aan transparantie.</p>
</div>
<p class="p1">De geheimzinnigdoenerij van het ministerie van Defensie is te ver doorgeschoten. Na veel debat stemde in februari een ruime meerderheid van de Tweede Kamer in met de inzet van de F’16-s in Syrië. Het zou gaan om een moeilijke missie die veel risico’s met zich mee brengt, omdat er ook gebombardeerd kan gaan worden in dichtbevolkte gebieden. Een paar dagen later meldde Defensie dat de eerste bommen waren afgeworpen. Daarna werd het stil.</p>
<p>En naar nu blijkt niet zo vreemd: de F’16’s zijn nauwelijks ingezet wegens communicatieproblemen. Ze zijn verouderd en kunnen daarom niet communiceren met satellieten. Zonder satellieten zijn de vliegers afhankelijk van forward air controllers – mensen in het veld die de vliegtuigen naar de doelen moeten leiden. Maar die zijn er in het door IS gecontroleerde gebied nauwelijks. Dit hoorde een parlementaire delegatie die gisteren de luchtmachtbasis in Turkije bezocht, waar de vliegtuigen zijn gestationeerd. De Kamerleden waren <em>not amused</em>. &#8216;Onaangename verrassing tijdens ons bezoek,’ twitterde D66-kamerlid Sjoerd Sjoerdsma. ‘Over het ontbreken van die apparatuur is nooit gesproken. De hele delegatie was verontwaardigd toen we het hoorden,&#8217; aldus <a href="http://nos.nl/artikel/2102812-nederlandse-f-16-nauwelijks-ingezet-boven-syrie.html" target="_blank">Joël Voordewind</a> van de ChristenUnie.</p>
<div class="gpdr-overlay-wrapper">
    <script type="text/plain" class="gpdr-iframe gdpr-service-twitter"></p>
<blockquote class="twitter-tweet" data-width="500">
<p lang="nl" dir="ltr">Onaangename verrassing tijdens ons bezoek. NLse F-16s worden nauwelijks ingezet boven Syrië omdat satcom ontbreekt: <a href="https://t.co/zYtcI1bflY">https://t.co/zYtcI1bflY</a></p>
<p>&mdash; Sjoerd W. Sjoerdsma (@swsjoerdsma) <a href="https://twitter.com/swsjoerdsma/status/727240576412823552">May 2, 2016</a></p></blockquote>
<p><script async src="//platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>    </script></p>
<div class="row">
<div class="col-sm-12">
<div class="gdpr-content">
<h4>Twitter</h4>
<p>Deze dienst is alleen beschikbaar wanneer alle cookies zijn geaccepteerd</p>
<p>                <a href="javascript: Cookiebot.renew()" class="gdpr-settings btn btn--primary button--primary">Wijzig cookie voorkeur</a>
            </div>
</p></div>
</p></div>
</div>
<p class="p1">Het heeft iets slordigs: de volksvertegenwoordigers moeten helemaal naar Turkije om te horen dat vliegtuigen aan de grond zijn gebleven, terwijl ze volgens minister Hennis juist ongelofelijk belangrijk werk deden. Volgens haar was IS ‘in het defensief gedrongen, maar nog niet verslagen’. Waarom heeft de minister de Kamer niet keurig laten weten dat er technische problemen waren? Blijkbaar werd het binnen Defensie niet nodig gevonden.</p>
<p class="p1"><q class="pull-left">Als er een land is in Europa dat geheimzinnig doet, is het Nederland wel.</q> Het past in een patroon. Als er één land in Europa is dat ongelofelijk geheimzinnig doet over de inzet van bommenwerpers tegen Islamitische Staat, dan is het Nederland wel. Perscommuniqués van het ministerie van Defensie blinken uit in nietszeggendheid: als journalisten hebben wij geen idee waar de Nederlandse vliegtuigen hun bommen laten vallen, of er burgerslachtoffers zijn gevallen, of de acties succesvol zijn in het terugdringen van Islamitische Staat. We hebben echt geen idee. In andere landen is dat beter geregeld. Canada, dat zijn luchtoperaties na het aantreden van de progressie premier Trudeau helemaal stopte, was het beste jongetje uit de klas met optimale transparantie. Nederland bungelt zo’n beetje achteraan, ergens tussen Saoedi-Arabië en Bahrein, zo blijkt uit onderzoek van het Britse onderzoekscollectief <a href="http://airwars.org/"><span class="s1">airwars.org</span></a>.</p>
<p class="p1">Bij Defensie zijn ze van mening dat Nederlandse burgers zo min mogelijk geïnformeerd moeten worden. Om te voorkomen dat de vijand vertrouwelijke informatie handen krijgt, maar vooral ook om te voorkomen dat jihad-aanhangers op het idee zouden komen om in Nederland een aanslag te plegen. Dat daarbij ook de democratische (en journalistieke) controle in het gedrang komt, wordt voor lief genomen.</p>
<p class="p1">En dus wordt maar helemaal niets meer gecommuniceerd: zelfs niets dat de vliegtuigen aan de grond staan.</p>
<p class="p1">En dan is er nog een andere kwestie waar de Kamer nog steeds op wacht: de minister van Defensie beloofde snel met informatie te komen over twee incidenten bij Nederlandse operaties in Irak waarbij burgerslachtoffers zouden zijn gevallen. In antwoorden op vragen van de media kwamen vorig jaar nietszeggende antwoorden. Pas toen door de Tweede Kamer vragen werden gesteld, meldde het ministerie dat er twee incidenten zijn geweest. Daarover hebben we sindsdien nooit meer wat gehoord.</p>
<p class="p1">Afgelopen week bracht de Amerikaanse overheid een 5000 (!) pagina’s tellend rapport naar buiten over het bombardement op het Artsen Zonder Grenzen ziekenhuis in Kunduz. Ook werden direct betrokkenen op non-actief gesteld. Nog steeds te weinig volgens AzG: zij eisen een onafhankelijk onderzoek en een openbare rechtszaak van de verantwoordelijke zou op zijn plek zijn. Maar het is nog altijd beter dan de trage en geheimzinnige manier waarop het Nederlandse ministerie van Defensie omgaat met de fouten die het in Irak heeft gemaakt.</p>
