<div class="lead">
Ahmed Aboutaleb laat het grootste gevaar voor iedere topbestuurder zien: voor je het weet ga je zo in je eigen glorie geloven dat het zicht op de werkelijkheid in een gouden waas verdwijnt.
</div>
Het zal weinig mensen zijn ontgaan dat ook de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb zich de afgelopen dagen mengde in het koor van krijgshaftige bestuurders en politici. &#8216;Het is tijd om die 40.000 tot 50.000 mensen die zich hebben aangesloten bij IS weg te vagen,&#8217; zei hij op <a href="http://nos.nl/artikel/2069147-aboutaleb-tijd-om-is-weg-te-vagen.html" target="_blank">zaterdag</a> tegen de NOS. Prompt regende het complimenten in de nieuwe en oude media. Maar hoe terecht is al die lof?
Wie de woorden van Aboutaleb goed tot zich laat doordringen krabt zich al snel achter de oren. Hij zei namelijk niet dat het tijd is om Islamitische Staat weg te vagen, zoals bijvoorbeeld François Hollande met enig recht van spreken bepleitte, maar dat het hoog tijd is om die 40.000 tot 50.000 mensen die zich hebben aangesloten bij IS weg te vagen.
En daar zit precies de crux: staten kunnen de oorlog verklaren aan andere staten maar niet aan individuen. Je kunt erover twisten of een staat wel de oorlog kan verklaren aan IS, omdat de terreurbeweging niet als staat wordt erkend. Maar het oorlogsrecht waar alle beschaafde landen zich aan hebben verbonden laat er geen twijfel over bestaan dat het doel van een staat nooit mag zijn de burgers van een andere staat te vernietigen, zelfs al beschouwen ze zich allemaal als soldaat. Dat besef is een belangrijke bouwsteen van het internationaal humanitair recht.
Bovendien: wat is de consequentie van Aboutalebs oproep? Dat de Nederlandse Syrië-gangers bij terugkeer moeten worden doodgeschoten? Dat gaat nog wel een stapje verder dan de onberaden uitspraak van Mark Rutte eerder dit jaar dat ze beter daar konden sneuvelen dan terugkomen – waar de premier terecht nog weken over werd doorgezaagd.
Je zou kunnen zeggen: het was een slip of the tongue, Aboutaleb heeft vast IS bedoeld en niet de mensen van IS. Maar het is niet de eerste keer dat de Rotterdamse burgemeester wel héle grote woorden gebruikt.
Eind september kreeg Aboutaleb in NRC Handelsblad de vraag of hij zelf vluchtelingen in huis zou opnemen. &#8216;Er is in huize Aboutaleb indringend over gesproken,&#8217; antwoordde hij. &#8216;Probleem is dat er een politiek signaal van uitgaat – naar Rotterdammers en misschien zelfs landelijk. Ik zou mensen aansporen – misschien zelfs moreel onder druk zetten – hetzelfde te doen. Dat wil ik niet.&#8217;
En daarom had hij dus maar geen vluchteling in huis genomen.
Leg dat maar eens uit aan een ontheemde Syriër: dat hij bij nader inzien toch niet bij de Rotterdamse burgemeester mag logeren omdat andere Nederlanders zich dan misschien óók gedwongen zouden kunnen voelen om barmhartig te zijn.
Ziedaar het grootste gevaar voor iedere topbestuurder: voor je het weet ga je zo in je eigen glorie geloven dat het zicht op de werkelijkheid in een gouden waas verdwijnt.
Voor Aboutaleb ligt dat gevaar vooral op de loer als hij weer eens hard uithaalt naar mede-moslims: dan wordt hij steevast de hemel in geprezen. Zo ging het al in 2004 toen hij als Amsterdams wethouder na de moord op Theo van Gogh rellende moslimjongeren publiekelijk de mantel uitveegde: &#8216;Als het je hier niet bevalt, dan pak je je koffers maar en ga je maar ergens anders wonen.&#8217; Binnen de kortste keren was hij de held van de PvdA en een nationale beroemdheid.
Aboutaleb bracht het zelfs tot internationale faam toen hij begin dit jaar jaar na de aanslag op Charlie Hebdo opnieuw in het openbaar tegen islamitische jongeren van leer trok: &#8216;Als je het hier niet meer ziet zitten dat humoristen een krantje maken, ja&#8230; mag ik het zo zeggen: rot maar op!&#8217;. Welbeschouwd was het een raar, krom zinnetje. Maar direct werd Aboutaleb door de Londense burgmeester Boris Johnson &#8216;mijn held&#8217; genoemd en &#8216;de stem van de Verlichting, van Voltaire&#8217;. In februari mocht hij waarachtig langskomen in het Witte Huis en met vicepresident Joe Biden op de foto.
En deze week na zijn uitspraak over het &#8216;wegvagen&#8217; van de mensen van IS gebeurde het dus weer: lyrische commentaren van alle kanten. In het Algemeen Dagblad, groot in Rotterdam, werd hij zelfs &#8216;op dit terrein echt één van de leiders wereldwijd&#8217; <a href="http://www.ad.nl/ad/nl/1038/Rotterdam/article/detail/4187537/2015/11/16/Aboutaleb-loopt-risico-na-ferme-uitspraken-over-IS.dhtml" target="_blank">genoemd</a>.
Zie dan maar eens met beide benen op de grond te blijven.
Aboutaleb is zonder twijfel een bekwaam burgemeester en een dappere man. Maar het enthousiasme waarmee hij vooral door blanke autochtonen wordt geprezen als hij weer eens iets stevigs over de islam heeft gezegd heeft ook iets ongemakkelijks. Telkens lijkt er een onuitgesproken gedachte doorheen te zoemen: toch mooi dat hij als moslim tegen zijn mede-moslims durft te zeggen wat wij allemaal denken.
De grote woorden van Aboutaleb zeggen misschien wel meer over zijn vele autochtone bewonderaars dan over hemzelf.

Thijs Broer

De wel heel grote woorden van Ahmed Aboutaleb

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips