The Donald kan er wat van, maar wij kletsen als het even kan óók fact free uit de onderbuik. Allemaal, ieder uit z’n eigen, zodat consensus veilig op afstand blijft.

Terwijl iedereen toch kan weten dat dit stukje al jaren op een maandag naar de drukker gaat, besloten ze in Amerika ‘toevallig’ om hun presidentsverkiezingen op een dinsdag te houden. Nou, meer bewijs dat the game daar hopeloos rigged is, heb ik echt niet nodig. Weliswaar kan ik niet helemáál hard maken dat de lange arm van The Donald erachter zit, maar hé, als hij maandenlang fact free uit zijn nek mag zwetsen, dan mag ik het ook. (Al is het wel prettig dat ik dat kan doen met een veilig oceaantje tussen ons in, gezien het feit dat er daar hele dikke mannen rondlopen in T-shirts met het opschrift Rope. Tree. Journalist.)

Als Jacques Monasch dan ook nog besluit om de persbijeenkomst waar hij zal toelichten waarom hij zijn kandidatuur voor het lijsttrekkerschap van de PvdA intrekt op een maandagmiddag te beleggen, dan kan hij daar om het even welke reden voor aanvoeren, maar ik zie toch echt een duidelijk patroon. Dat is gewoon mijn gevoel. Je mag ook zeggen: mijn onderbuik.

‘Het is goed dat we die onderbuik hebben,’ betoogde de Vlaming Ruben Mersch, schrijver van het boek Waarom iedereen gelijk heeft, afgelopen weekend in de Volkskrant. De onderbuik is onze ‘morele intuïtie’. Hij zorgt ervoor dat we ‘pakketjes aan standpunten’ vormen, waarmee we tot een ‘morele stam’ gaan behoren. Onderbuikloos zijn alleen psychopaten en mensen met een hersenbeschadiging.

Helaas is het daarmee wel zo’n beetje gedaan met de zegeningen van de onderbuik, want de verschillende onderbuiken creëren volgens Mersch hun ‘eigen werkelijkheid’, onderbouwen die met eigen feiten en cijfers en botsen dientengevolge voortdurend op elkaar, met ongeveer nul kans dat ze ook maar een millimeter nader tot de ander komen.
Het is een treffende samenvatting van the greatest show on earth, die we vanaf de bank een dik jaar lang verbijsterd hebben zitten bekijken. Maar als je met Mersch’ stelling in het achterhoofd het vaderlandse debat bekijkt, zijn we er niet veel beter aan toe. Het stortregent eigen werkelijkheden, niet eens alleen als het gaat over geduchte splijtzwammen als racisme, islam en De Kloof, maar ook over dingen die eigenlijk vrij simpel zijn.

Men neme bijvoorbeeld een hoofdstad met nog geen 850.000 inwoners die in de nabije toekomst jaarlijks zo’n 25 miljoen bezoekers te verstouwen krijgt. Dat is best een dingetje. Vindt inmiddels ook de burgemeester, de politiecommissaris en eigenlijk iedereen die er een beetje kijk op heeft. Je zou dus niet langer hoeven te bediscussiëren óf het een probleem is, maar hoe erg het is, en wat je eraan zou kunnen doen.

Help, een begin van consensus dreigt! Bel iemand die bereid is de klok terug te draaien, liefst op dwars-pittige toon.

Help, een begin van consensus dreigt! Bel iemand die bereid is de klok terug te draaien, liefst op dwars-pittige toon. Nou, dat wilde publiciste Linda Duits wel. ‘Wat moslims zijn voor Wilders,’ creëerde ze een eigen werkelijkheidje in Het Parool, ‘zijn toeristen voor de Amsterdammer.’ Tja, je kon denken: wat Chinese restaurants zijn voor een surfplank, is een aardbei voor je tante, en er verder het zwijgen toe doen. Maar wat een droevig mechanisme: de kwestie zelf is evident, debunken lukt niet, en dus parkeer je het maar in het morsige hoekje van de vreemdelingenhaat. Zal best dat er zich vervelende drammers ophouden in het anti-toeristenkamp, maar aangezien het hele probleem niet voortkomt uit xeno-, maar uit claustrofobie, is dat gewoon niet het punt. Volgens Duits is empathie ‘de oplossing voor vreemdelingenhaat’, en dat zou best eens kunnen. Maar ook als je die 25 miljoen Britten, Spanjaarden en Italianen straks allemaal hoogstpersoonlijk een knuffel geeft, zijn het er nog steeds een beetje heel veel.

Ach, de eigen werkelijkheid… Volgens Ruben Mersch hebben we eigenlijk een nieuwe morele stam nodig, eentje ‘waarin je afspreekt dat je naar elkaar luistert, elkaar serieus neemt en elkaar probeert te begrijpen’. Een soort Gutmensch-stam dus. Helaas, zo wanhoopt de pleitbezorger van de onderbuik op voorhand maar alvast, zal die stam door rechts worden weggezet als links, en door links als ‘verraders’, omdat ze praten met de ‘vijand’.

Samenvattend: we zijn zwaar de sjaak.