De schimmige worsteling van Facebook met schokkende beelden

Terwijl de eerste berichten over de aanslag in Nice gisteravond binnendruppelden, verschenen ook de eerste filmpjes online. Verschillende ooggetuigen filmden hoe een vrachtwagen op de massa inreed en plaatsen materiaal op Instagram of Facebook. De beelden waren niet zelden gruwelijk.

Direct was er ook de oproep van de politie en de Franse minister van Binnenlandse Zaken om géén expliciet beeldmateriaal te plaatsen. Uit respect voor de slachtoffers en omdat het onderzoek nog loopt.

Op de Facebook Newswire verschenen de filmpjes echter wel direct. Via dat kanaal probeert Facebook een directe nieuwsstroom, gecureerd door redacteuren, te creëren waar andere journalisten gebruik van kunnen maken. ‘Normale’ gebruikers volgen de Newswire echter ook volop. Na kritiek van gebruikers werden de expliciete filmpjes weer weggehaald, wat uiteraard ook weer kritiek opleverde.

Want wie maakt die keuze? En op basis waarvan?

Het is de zoveelste worsteling van het netwerk met (live)video. Facebook wil niets liever dan veel en urgent videomateriaal en stimuleert de aanleg van livekanelen dan ook volop. Eerder werd al bekend dat ze er flink wat geld tegenaan gooit om nieuwsdiensten en beroemdheden over te halen live-video te gebruiken. Maar zodra er ook daadwerkelijk zeer expliciet beeldmateriaal op verschijnt, worstelen ze.

Vorige week was het de vriendin van de Amerikaan Philando Castile die zijn dood, nadat hij meerdere keren in zijn arm was geschoten door de politie, live op Facebook zette. Precies de rol die Facebook zo graag wil spelen, zou je zeggen: live, video én nieuws op een andere en directere manier dan de mainstream media brengen. Maar toch werd het filmpje aanvankelijk offline gehaald, om pas later terug te worden geplaatst.

Een bewuste actie? Een overijverige censor? Een verkeerd afgesteld algoritme? Facebook zelf wijdde het aan een technisch mankementje, waardoor we uiteindelijk nog niets weten over de afwegingen van het medium. Wat wordt door redacteuren gedaan, en wat gaat ‘automatisch’? En welke keuzes liggen daaraan ten grondslag?

In Nederland gebruikt bijna de helft van de mensen Facebook als belangrijkste nieuwsbron. En juist nu Facebook heeft aangegeven minder naar externe nieuwssites te gaan linken en het nieuws meer ‘zelf’ te willen hebben, roept dat vragen op over de leidraad die ze daarbij hanteert. De ophef over de beelden van Nice laat zien dat juist ook als redacteuren aan de knoppen zitten bij Facebook, er nog steeds een zwalkend beleid wordt gevoerd. En het netwerk blijft zich in nevelen hullen. CEO Mark Zuckerberg putte zich na de dood van Castile slechts uit in een zoveelste nietszeggende verklaring over waarom een ‘open and connected world’ zo belangrijk is.

Je kunt er donder op zeggen dat er de komende tijd nog veel meer expliciete video’s van  politiegeweld in Amerika live gaan verschijnen. Net zoals er meer gruwelijk beeldmateriaal gestreamd of doorgeplaatst gaat worden. Dat kan positief zijn: het betekent dat het netwerk een belangrijke rol kan gaan spelen in bijvoorbeeld de discussie over Black Lives Matter in de VS. Maar het betekent ook dat ze duidelijk moet maken wie verantwoordelijk is voor wat online verschijnt en wat niet.

Wil ze CNN vervangen? Dan moeten ook de mensen die bepalen wat wij zien voor de camera verschijnen.