<div class="lead">
De anarchistische esthetiek was goed zichtbaar bij de People&#8217;s Climate March. Eenzelfde herkenbaarheid als bij de mannen in pak achter het klimaatakkoord. Herkenbaarheid zorgt voor eenheid, maar hoe voorkom je herhaling?
</div>
De fietstunnel onder het Rijksmuseum werkt als een versterker. Trommels en protestlieden verdrijven de toeristen en blokkeren fietsende Amsterdammers.
Even blijft mijn gezelschap staan. Ze fluistert (contrast creëren met het kabaal werkt beter dan proberen te overstemmen) dat ze ineens aan een demonstratie begin jaren tachtig moet denken, toen de politie hier een fuik had gecreëerd om de krakers op te vangen. ‘Knokken was het. Vrienden verdwenen met gebroken neuzen in busjes.’ Ze vertelt dat de rest van het Museumplein zo niet meer op de plek van toen (1981) lijkt, dat ze er haast nooit aan denkt, maar nu komt het ineens terug. Elke seconde vernietigt je lijf twee miljoen bloedcellen om door nieuwe te vervangen en toch trilt het lichaam van herinneringen. Dan heft ze een vuist en pompt het ritme van haar protest.
We lopen hier vanwege de People’s Climate March, wereldwijd georganiseerd, om aandacht te vragen voor het klimaat en het aankomend kabinet te overtuigen van een groen beleid. Wij lopen mee met het meer ‘intersectionele’ blok dat zich niet alleen positief uitlaat over pragmatische compromissen en akkoorden, maar vooral benadrukt dat milieuschade sommige mensen harder raakt dan anderen. En dat schade op sommige plekken niemand tot opbouw drijft. En dat milieuschade ervoor zorgt dat mensen moeten vluchten. Dat de verontschuldigende aandacht die langzaam maar zeker voor Groningen wordt opgebracht, nooit naar andere plekken op de wereld gaat waar grondstoffen worden opgehaald voor ons gebruik.
Onderweg passeren we opvallend veel blote basten van mannen die voor het raam van hun woning toekijken. Een zaterdagmiddag pyjamabroek en een sapje in de hand. Ik vraag me af of deze terugkerende blote bast het logische gevolg is van vijf dagen per week stropdas.
Er wordt goedmoedig gekeken. Er zijn weinig mensen vóór milieuvervuiling. Dat kan ontmoedigend zijn, want een weinig zichtbare tegenstander is moeilijk te verslaan.
Twee meiden hangen uit het raamkozijn en delen een zak chips. Eén van hen houdt de zak vast, haar vrije hand woelt rond om geen kruimel te missen. De ander wil ook, maar graait voorzichtiger. Misschien vertrouwt ze er niet op dat haar metgezel de zak stevig genoeg vastheeft om haar gretige kracht aan te kunnen. Een jonge vrouw die zich inhoudt. Als de energie die vrouwen besteden aan ‘beheersen’ en ‘matigen’ zou worden opgevangen, kon je er een heel land mee voorzien van stroom.
Een van de mededemonstranten wijst naar mijn schoenen en zegt: ‘Wow, die zijn zo jaren negentig.’ Ze zijn nieuw, maar inderdaad: hoge zolen, klompachtige sneakers. ‘Vroeger zou ik mijn leven geven om die schoenen aan te mogen.’ Nu loopt hij alweer verder, naar voren, om een foto te maken van de banier ‘Stop klimaatchaos, Vluchtelingen welkom’.
<q class="pull-left">Horen volwassenen er dan vaak zó bij dat ze er niet meer erg naar verlangen –doods van het meelopen?</q>
Is de hebzucht van een kind echt zoveel prangender dan die van een volwassene? En zo ja, komt deze dan voort uit de drang om erbij te horen? Zo ja, horen volwassenen er dan vaak zó bij dat ze er niet meer erg naar verlangen –doods van het meelopen?
Ik ben niet de enige die een ouderwetse look heeft. Voor mij loopt een lange jongen met een sjaal over zijn mond, stalen neuzen, dreadlocks van blond haar. De anarchistische esthetiek is herkenbaar. Ik wil benadrukken dat ik deze niet belachelijk maak: de heren en dames op de trotse klimaatakkoord borden zijn even herkenbaar: overhemd, frisgeschoren gezicht. <a href="https://www.vn.nl/de-macht-van-de-minderheid-bestaat-uit-spelen-met-het-systeem-hoe-bewuster-je-speelt-hoe-minder-het-op-overleven-lijkt/?token=V1dKbU1CTDMzS3J1SlB2bkJoSklpOGlZU29QcHdmT1Z3UlU2cjJGektvYz0">Daddies</a>, zou A. zeggen (ook de vrouwen: daddies).
Mijn gezelschap wijst blij naar de vrouwen die een megafoon vasthebben. ‘Vroeger waren het vooral de mannen die schreeuwden.’
<h3>Waar is het lichaam?</h3>
Een tijdje geleden was ik bij een lezing van Dyab Abou Jahjah. Hij hield een pleidooi voor radicalisering. Radicalisering betekent in dit geval dat je voor je idealen strijdt. Hij hield een opzwepend betoog, maar als publiek zat je op een stoel in de zaal en in diezelfde debatzaal heb ik al heel veel debatten en vlammende betogen gehoord. Doordat ik vaker in die zaal heb zitten luisteren naar ideeën over opstand en verandering, voelde ik vervlakking ontstaan. Doordat mijn fysieke staat op geen enkele manier werd uitgedaagd of veranderd was ten opzichte van de vorige keer dat ik in diezelfde zaal zat te luisteren, voelde ik dat de gedeelde ideeën gematigd raakten.
Ik vroeg Abou Jahjah: Waar is het lichaam? Is het samenkomen van lijven belangrijk om verandering teweeg te brengen, wat betekent live energie van enkelen naast de massa-likes op Facebook en helpt ‘in je lichaam zijn’ om abstracte angsten (voor globalisering, de ‘Ander’) te temperen?
Hij antwoordde: ‘Het lichaam? Daar heb ik niet zo over nagedacht.’ Hij zei het met een stem die verstaanbaar is dankzij de wisselwerking van 72 verschillende spieren. De klanken herkenbaar, omdat hij zijn tong bewoog – de sterkste spier in het menselijk lichaam.
In Assen, Almere en Amsterdam geef ik deze week een <a href="http://www.vrijheidscolleges.nl/agenda/" target="_blank">vrijheidscollege</a> waarin het lichaam centraal staat. (De organisatie vond Abou Jahjah te controversieel om voor een vrijheidscollege te vragen. Al zou ik een door hem geschreven speech voorlezen, zijn woorden worden anders gehoord uit zijn mond.) Om mijn ideeën te delen gebruik ik taal, lijf en beeld. Een powerpoint met collages toont aan dat een nieuwe samenstelling alle betekenis veranderd – van elk ‘uitgeknipt’ element an sich en het geheel.
<figure id="post-355696 media-355696" class="align-none"><a href="https://www.carlyeveraert.com/" target="_blank"><img decoding="async" class="alignnone" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2017/05/collage-VN.jpg" alt="" width="2445" height="3261" /></a></figure>
Halverwege de volle stoet kom ik P. tegen. Zijn haar is langer dan toen we samen op de basisschool zaten, met name op zijn kin en wangen. Ik heb helemaal niets met onze gedeelde jeugdjaren, maar wel met de anarchistische vlag die hij vastheeft.
Hoe de herkenbaarheid die ons bindt te behouden, en tegelijkertijd te breken met de eenvormigheid en herhaling die verlamt?

Simon(e) van Saarloos

De look van verandering

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips