Column

<p>Zoals velen ben ik al een tijdje aan het prutsen met AI. Literatuur samenvatten, data-analyse, sparren over teksten. Soms gaat het supersnel. Soms voor geen meter.</p>
<p>Meer dan andere technologie brengt AI verwarring. Ik liet een column van mezelf uit 2019 door een AI-detector halen. Conclusie: waarschijnlijk met AI geschreven. Dus wat is eigenlijk nog een eigen stem? Of wordt alles één grote brei met meer van hetzelfde?</p>
<p>Dit soort teksten hoor je niet van de AI-goeroes. Sam Altman van OpenAI beweert dat AI binnen twee jaar vrijwel elke kantoorbaan overneemt. Dario Amodei van Anthropic verwacht dat AI binnenkort de meeste wetenschappelijke ontdekkingen doet. Elke keer denk ik: ik heb dit eerder gehoord.</p>
<p>OpenAI geeft ondertussen structureel meer uit dan het verdient. Anthropic ook. Het businessmodel dat de astronomische investeringen moet rechtvaardigen, bestaat nog niet. Dus moeten de verwachtingen hooggespannen blijven, anders droogt de financiering op.</p>
<p>En er is meer aan de hand dan financiering. Wie nu de standaard zet, bepaalt straks de infrastructuur. Google, Microsoft, Amazon, Anthropic en OpenAI bouwen niet alleen producten, ze bouwen afhankelijkheden. De hype is dus ook gewoon ordinaire <i>land grabbing</i>. Marktmacht verwerven onder het mom van innovatie.</p>
<blockquote><p>De machtspositie van arbeid erodeert, kapitaal wint. Precies wat we al veertig jaar zien</p></blockquote>
<p>De Delftse econoom Servaas Storm noemt dit gedrag treffend Russells theepot. Filosoof Bertrand Russell schreef ooit: als ik beweer dat er een porseleinen theepot in een baan om de zon draait, ergens tussen aarde en Mars, kan niemand dat weerleggen. Maar dat maakt de bewering nog geen waarheid. Altman en Amodei lanceren precies zulke claims. Onweerlegbaar, want de toekomst is nog niet geweest.</p>
<p>Maar voordat iemand denkt dat ik mijn eigen gepruts uitvergroot tot een mislukte revolutie: er is wel degelijk iets aan de hand, alleen anders dan beweerd. Banen verdwijnen geruisloos. Beginnende werknemers in de meest aan AI-blootgestelde beroepen zien al een werkgelegenheidsdaling van 15 tot 16 procent. De machtspositie van arbeid erodeert, kapitaal wint. Precies wat we al veertig jaar zien.</p>
<p>De grote productiviteitssprong blijft ondertussen uit. AI is geweldig op taakniveau, maar een organisatie is geen optelsom van losse taken. Ze heeft processen, coördinatie, vertrouwen. Al die zwakke schakels zitten er nog in. Onderzoek bij programmeurs laat zien dat de individuele outputwinst slijt naarmate je verder van de losse taak kijkt. Bovendien creëert AI nieuwe onproductieve arbeid: prompten, checken, hallucinaties opruimen.</p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>
<p>Dat hebben we eerder gezien. In 1987 vroeg de Amerikaanse econoom Robert Solow zich al af waarom je het computertijdperk overal zag, behalve in de productiviteitsstatistieken. Elektriciteit deed er decennia over, tot fabrieken volledig waren gereorganiseerd. De winst komt, maar pas als de samenleving is ingericht op de technologie. En de grote verhalenvertellers doen er alles aan om die winst te pakken.</p>
<p><i>This time is different</i>? Ik waag het te betwijfelen. De duivel schijt nu eenmaal op de grote hoop.</p>
<div id="message-list_1782734708.854439" class="c-virtual_list__item" tabindex="0" role="listitem" aria-setsize="-1" data-feat="message" aria-labelledby="primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-sender primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-message_text primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-alt_text primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-date_time primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-reaction_count primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-reply_count primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-link_count primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-attachment_count primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-has_draft_reply primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-pinned_state primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-edited_state primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-later_state primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-broadcast_state primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-broadcast_thread_root_message primary-D0B1VQKD77G-1782734708.854439-translated_state" data-qa="virtual-list-item" data-item-key="1782734708.854439">
<div class="c-message_kit__background c-message_kit__background--hovered p-message_pane_message__message c-message_kit__message" role="presentation" data-qa="message_container" data-qa-unprocessed="false" data-qa-placeholder="false" data-msg-ts="1782734708.854439" data-msg-channel-id="D0B1VQKD77G">
<div class="c-message_kit__hover c-message_kit__hover--hovered" role="document" aria-roledescription="message" data-qa-hover="true">
<div class="c-message_kit__actions c-message_kit__actions--default">
<div class="c-message_actions__container c-message__actions" role="group" data-stringify-ignore="true">
<div class="c-message_actions__group c-message-actions--hover-actions" role="group" aria-label="Message actions" data-qa="message-actions">
<div class="container___lGTS">
<div class="p-autoclog__hook"><a data-ga-category="embedded-article" data-ga-action="clicked" data-ga-label="" href="https://www.vn.nl/product/vrij-nederland-juli-2026/" class="article-embed article-embed--left article-embed--new"><span class="article-embed__image" style="background-image:url(https://www.vn.nl/wp-content/uploads/fly-images/1078847/Escapisme-juli-2026-Webshop--520x520-cc.png);"></span><span class="article-embed__content"><span class="article-embed__read-more">Bestel 'm hier</span><span class="article-embed__title">Dit verhaal komt uit ons nieuwe nummer, met als thema ‘Escapisme’! Heb jij hem al in huis?</span><span class="article-embed__date">1 juli 2026</span></span></a></div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div id="message-list_bottomSpacer" class="c-virtual_list__item" tabindex="-1" role="listitem" aria-setsize="-1" data-qa="virtual-list-item" data-item-key="bottomSpacer"></div>
