Miste D66 ambitie in de belastingplannen? Nee hoor: de partij kiest nu ze in het nauw zit liever de veiligste optie.

De langverwachte onderhandelingen over een nieuw belastingstelsel waren gisteravond al afgelopen voor ze goed en wel begonnen. Terwijl de onderhandelaars van de coalitie en de oppositiepartijen GroenLinks, ChristenUnie en SGP hun agenda’s trokken voor een volgende afspraak, zei fractieleider Alexander Pechtold van D66 dat hij het voor gezien hield.

Een teleurstellende apotheose van maandenlang opgevoerde spanning rond de laatste hervorming die dit kabinet nog in petto had. Vandaag op het Binnenhof vertelde Pechtold aan iedereen die het horen wilde dat hij bij het kabinet iedere ‘ambitie’ miste om tot echte hervormingen te komen en veel nieuwe banen te creëren. Maar had hij die ambitie zelf dan niet op tafel kunnen leggen? Nee, zei de voormalige aanvoerder van de Constructieve Oppositie: de wensen van de betrokken partijen liggen te ver uiteen om er echt iets van te maken.

Een merkwaardige redenering. Zo beginnen onderhandelingen immers altijd. Met partijen die ieder hun heel eigen wensen hebben. Afgelopen herfst wilde D66 veel geld voor onderwijs, de Christelijke partijen veel geld voor gezinnen en GroenLinks veel geld voor het milieu. Die laatste partij viel af, maar een akkoord kwam wel tot stand. Eerder gebeurde zoiets ook bij het woonbeleid.

Volop speculatie dus over de ware reden achter de mislukking. Natuurlijk, het kabinet legde de bal wel heel achteloos bij de oppositie. De PvdA en VVD maakten zich sterk voor een postcrisiscadeautje van 5 miljard aan lastenverlichting, terwijl de oppositie de kastanjes van lastige hervorming uit het vuur mocht halen. Daar hadden sommige partijen helemaal geen zin in.

Maar op de achtergrond speelt ook nog iets anders, zo zegt menig Binnenhofwatcher: D66 gedraagt zich de laatste weken als een partij in verwarring. Sinds de Statenverkiezingen van dit voorjaar (en de daaraan gekoppelde Eerste Kamer) is Pechtold zijn sleutelpositie kwijt: hij kan het kabinet niet langer makkelijk aan meerderheden helpen. Bovendien voelt de D66-leider de hete adem van Jesse Klaver in zijn nek. De ambitieuze nieuwe leider van GroenLinks brengt andere dynamiek in de politiek en stijgt intussen in de peilingen. Voor D66 een flinke bedreiging. In zo’n verwarrende situatie kan de meest veilige Haagse optie lijken: we trekken de stekker eruit. En aldus geschiedde.