Waarom Bommen Buma het Teflon Mark moeilijk gaat maken

Meestal is Mark Rutte – ook wel bekend als Teflon Mark – de zelfbeheersing zelve als hij in de Tweede Kamer optreedt, maar laatst liet de VVD-premier zich even gaan. ‘Wat een gelul!’ zei hij duidelijk hoorbaar toen CDA-Kamerlid Raymond Knops er maar op bleef hameren dat het kabinet harder stelling had moeten nemen tegen de Turkse regering na de aanhouding van Ebru Umar. Het was de zoveelste botsing tussen CDA en VVD in een oplopende serie: beide partijen ruiken de verkiezingen van volgend jaar, de campagne is begonnen.

De VVD, op zo’n 25 zetels in de peilingen, voelt de hete adem van het CDA in de nek: de christendemocraten zouden volgens de Politieke Barometer nu 20 zetels kunnen halen.

In 2012 zag het daar nog allerminst naar uit. De partij was al diep verdeeld geraakt over de deelname aan het eerste kabinet-Rutte met gedoogsteun van Geert Wilders, nu was het dezelfde Geert die het kabinet opblies door zijn gedoogsteun opeens in te trekken. Roemloos verdween het Christen-Democratisch Appèl, ooit een oppermachtige volkspartij, met een dertien schamele zetels in de oppositie. In de media werd het CDA hier en daar al voorgoed afgeschreven.

Maar de christendemocraten zijn langzamerhand opgekrabbeld. Even wennen was het wel, want oppositie voeren is voor het CDA, de door de wol geverfde bestuurderspartij, een ongebruikelijke bezigheid. Aanvankelijk was het alleen de Overijsselse econometrist Pieter Omtzigt die onvermoeibaar het kabinet onder vuur nam, waar hij de bijnaam ‘oppositiehengst’ (dixit Sheila Sitalising) aan over hield. Maar al snel kregen ook Kamerleden als de Volendamse Mona Keijzer, oud-gevangenisdirecteur Madeleine van Toorenburg en vooral oud-militair Raymond Knops plezier in het oppositievoeren. En, belangrijker nog: fractieleider Sybrand van Haersma Buma, de stijve burgemeesterszoon uit Friesland, groeide in zijn rol. Sinds hij op advies van zijn spindoctors besloot het deftige ‘Van Haersma’ weg te laten (simpelweg ‘Buma’ bekt beter) kwam hij vlotter voor de dag.

Tijdens Kamerdebatten wist Buma het kabinet steeds vaker klem te zetten. En hij trok de aandacht met geharnaste pleidooien voor het bombarderen van IS in Syrië, voor het behoud van het Avondland en de joods-christelijke waarden, en tegen de islamitische terreur. In de parlementaire pers maakte men zich vrolijk over ‘leunstoelgeneraal Buma’, de ‘Oswald Spengler uit Wymbritseradeel’, maar de kiezers lijken het te waarderen.

Dat het CDA onder Buma een ‘ruk naar rechts’ zou hebben gemaakt wordt door de partijtop met klem ontkend: alle standpunten die de fractie inneemt zouden geheel in overeenstemming zijn met het verkiezingsprogramma en de traditionele uitgangspunten van de partij, zoals gerechtigheid, solidariteit en rentmeesterschap, die door de sociaal-christelijke vleugel van de partij worden gekoesterd.

Maar Buma’s spindoctors geven wel toe dat het accent de laatste paar jaar wat meer op rechtse thema’s zoals veiligheid is komen te liggen: ‘Dat is een kwestie van communicatie’. Volgens Buma’s strategen is voor het CDA de grootste winst te halen aan de rechterkant van het electoraat, onder de mensen die de laatste keer VVD hebben gestemd. Daar zouden ze best eens gelijk in kunnen hebben.

Electoraal geograaf Josse de Voogd wees er laatst in Vrij Nederland op dat de verkiezingen beslist zullen worden in de suburbane gemeenten in de Randstad en Brabant, zoals Pijnacker en Oosterhout. Daar stemmen de mensen vooral op de partij die kan voorkomen dat de PvdA aan de macht komt. Daar haalden Jan Peter Balkenende en later Mark Rutte hun grote overwinningen. ‘Als het CDA die groeikernen weet aan te spreken en ook nog de katholieke kiezers in het zuiden, en als de VVD een paar grote fouten maakt,’ zei Josse de Voogd, ‘zou het CDA zomaar weer een monsterzege kunnen boeken.’

Morgen wacht het CDA een feestelijk partijcongres in De Fabrique in Utrecht, waar Bommen Buma ongetwijfeld hard van leer zal trekken tegen Teflon Mark. Ik ga er toch maar even kijken.