Roman / De twintigste Nothomb
Van Amélie Nothomb zou gezegd kunnen worden wat Roland Holst ooit over Vestdijk zei: dat ze sneller schrijft dan God kan lezen. Ze moet nog vijftig jaar worden, maar heeft al een oeuvre van verbazingwekkende omvang op haar naam staan. Ze is in staat om drie romans per jaar te schrijven, maar laat naar eigen zeggen na om ze allemaal terstond te publiceren. Met haar onlangs verschenen roman, Blauwbaard, hebben haar lezers echter toch al de twintigste roman in handen.
De hoofdpersoon in Blauwbaard, Saturnine, is een Franssprekende Belgische, net als de auteur die haar bedacht heeft. Saturnine heeft werk in Parijs en zoekt een passende woning. Die vindt ze in een herenhuis in een dure buurt. In het huis woont ook de eigenaar, een Spanjaard, don Elemirio Nibal y Milcar. Hij kiest Saturnine als huurster na een casting waar vijftien vrouwelijke kandidaten verschijnen, allemaal aantrekkelijk uiteraard.
Van een medekandidate verneemt Saturnine dat acht huursters die haar zijn voorgegaan de een na de ander ‘verdwenen’ zijn. Die don is kennelijk een blauwbaard. Hoe zal het Saturnine vergaan? Dat is de vraag in dit zoveelste boek van Nothomb, waarin ze opnieuw laat zien dat ze een uitstekend vertelster is, zo een van de oude stempel die de lezer in de greep houdt door een dwingende behoefte te creëren: weten hoe het verder gaat.
Onmiddellijk verliefd
Het bijzondere in Nothombs Blauwbaard-verhaal is dat Saturnine geen onschuldig wichtje is dat in de val loopt. Ze geniet ontspannen van de voortreffelijke maaltijden die haar worden aangeboden, waarbij zeer dure met name genoemde wijnen worden geserveerd, en ze is vastbesloten om, gehoorzaam aan het verbod van de huisheer, de kamer achter de zwarte deur niet te betreden.
Ze ondervraagt de Spaanse blauwbaard wel over wat er in het huis is gebeurd. ‘Die castings gaven u een gevoel van macht, hè?’ De man ontkent het, geeft toe dat hij bij elke casting die hij organiseerde onmiddellijk verliefd werd op een van de aanwezigen. Zo ook nu. Een belangrijk verschil met de vorige keren is dat de voorafgaande dames de liefde onmiddellijk beantwoordden. Saturnine doet dat niet. ‘Al mijn huursters waren in een oogwenk smoor op me, behalve u. Ik vraag me soms af of het komt omdat u Belgische bent.’ ‘Dat strekt mijn land tot eer. Ze noemen het toch “het vlakke land”? Wordt er niet van Belgen gezegd dat ze nogal plat zijn?’ ‘Als iemand platte uitdrukkingen gebruikt, bent u het wel.’
Zo’n woordenwisseling is karakteristiek voor Nothombs pretentieloze vertelwijze. Niet alleen is haar plot rechttoe rechtaan opgezet, ook de schildering van haar personages is uiterst ongecompliceerd. Voor louter postmodern georiënteerde lezers en critici is dat natuurlijk een onoverkomelijk bezwaar. Maar wie een goed verhaal wil, kan bij Nothomb terecht. En neemt zijdelingse malligheden, over de éne foto die van elk slachtoffer is gemaakt en over hun kleur, op de koop toe.
Nothomb verschaft de lezer geregeld speelse ironie. Aan tafel hebben Saturnine en don Elemirio gesprekken op niveau. Over God, over de liefde. Wanneer Saturnine geen antwoord weet op een statement van Elemirio, zegt ze: ‘Uw zarzuela is overheerlijk. Ik weet niet hoe het smaakt als je er kreeft in doet, maar met asperges is hij geweldig.’ Dan herneemt hij onverstoord: ‘U bent mijn negende huurster; U vervangt echter niet de acht vrouwen die u voorafgingen; ik houd nog steeds van hen. De liefde die ik voel, is telkens weer nieuw.’
Saturnine ontdekt dat zij er niet aan is ontsnapt om verliefd te worden op de vrouwenmoordenaar. Op welk einde gaat deze blauwbaard-parabel af? Zal de zwarte deur toch opengaan?
De beste aanbeveling die dit boek kon krijgen is wel dat acteur en cineast Daniel Auteuil er een film van gaat maken en er dan zelf ook de hoofdrol in gaat spelen. Auteuil is niet de eerste de beste; wanneer hij een literaire tekst verfilmt, dan mag dat zonder overdrijving als een soort consecratie worden beschouwd. Nothomb verdient dat. n
Amélie Nothomb, ‘Blauwbaard’, De Bezige Bij Antwerpen, vertaling Daan Pieters, 164 p., € 19,95

Aart van Zoest

Blauwbaard in Parijs

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips