Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips

<p class="tekst">Anna Nooshin is een Amsterdamse vrouw van 32, geboren in Iran. Ze is zonder twijfel de koningin onder de Nederlandse influencers. Ze is in het bezit van een schoonheid die raakt aan die van de Kardashians, maar Anna is vele malen chiquer. Haar ravenzwarte rommellokken en perfecte gezichtsverhoudingen worden gecomplementeerd door haar hyperavantgardistische kledingstijl, waarmee ze iedere Nederlandse it-girl met twee vingers in haar neus overtreft. Anna is klein en springerig, met een zoet twijfelende kinderstem, die haar schoonheid ook nog eens aaibaar maakt.</p>
<p class="tekst">Ze heeft een master communicatiewetenschap aan de UvA gedaan. Haar scriptie had als titel: ‘De invloed van weblogs op de communicatie van politieke standpunten van Iraanse jongeren.’ Ze studeerde cum laude af, een excellent wapen in de strijd tegen degenen die beweren dat alle YouTube-sterren dom zijn. Ze heeft klasse en smaak. Ze zou tot de internationale jetset-elite kunnen behoren: universeel mooi en licht excentriek. Je blik springt van haar diepbruine ogen naar haar rozige mond, naar de prachtige boogjes van haar wenkbrauwen, en weer terug.</p>
<p class="tekst">Ze heeft een kwaliteit die alleen de groten der aarde bezitten, niet de vloggers uit de polder. Je ziet haar zonder moeite op een jacht voor de kust van Cannes, in een bikini op de voorplecht. Of als een oudere vrouw, met een strakke boblijn en in een handgeborduurde kimono, terwijl ze ons haar internationale kunstcollectie toont.<br />
Je hebt nooit genoeg van haar gezien: ze is een regelrechte superster. En toch is ze ook toegankelijk genoeg voor pubers van veertien die ieder stukje Anna op hun kamertje zwijmelend savoureren. Ze glimlacht, voorzichtig. Ze trekt haar mouwen over haar handen, zoals de meisjes in de film ook altijd doen. ‘Ik ben door mijn moeder vernoemd naar Anna Karenina, van de schrijver Tolstoj, zeg ik dat eigenlijk goed?’</p>
<blockquote><p>Een schoonheid die raakt aan die van de Kardashians, maar Anna is vele malen chiquer.</p></blockquote>
<h5>Leuk dat jullie kijken</h5>
<p class="tekst">Aan het begin van haar carrière dwaalde haar blik soms af als ze zichzelf filmde. Of ze keek even recht de camera in, zonder daarmee een effect te willen veroorzaken. Haar kin iets omhoog, waardoor je in haar neusgaten keek.</p>
<p class="tekst">Haar vlogs zagen er toen nog uit als die van alle andere vlogmeisjes. Lavendelblauwe ondertekstjes. Een warm welkom. ‘Hoi! Leuk dat jullie kijken.’ Opgewonden scènes op Schiphol vanwege persreisjes. Oprechte blijdschap bij het uitpakken van gekregen limited edition sneakers.</p>
<p class="tekst">Maar ze toonde ons ook scènes uit een huwelijk. Anna thuis op de bank, kletsend met haar vriendje. Dekentje om zich heen. Ze gaapt, het licht van de televisie schijnt schel op haar make-uploze huid. Samen grapjes maken, samen naar Parijs. Steeds duurdere kleren, dat wel. Gucci-muiltjes, Balenciaga-broeken, de haren <span class="Cursief">sleek</span> achterovergekamd.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_640 wp-image-425077" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2019/03/20190228_VN_Anna_Nooshin_04_0606_HR_preview-640x960.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2019/03/20190228_VN_Anna_Nooshin_04_0606_HR_preview-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2019/03/20190228_VN_Anna_Nooshin_04_0606_HR_preview-640x960.jpg 640w" alt="" width="640" height="960" /></p>
<h5>Minder zoet</h5>
<p class="tekst">Aanvankelijk was ze een vrouw met een klassieke missie. Een <span class="Cursief">goalgetter</span> zoals Oprah ze graag ziet. Een ondernemer: iemand die eerlijk zei haar voorkomen te gebruiken om een imperium op te zetten waarmee ze ooit tot zakenvrouw van de eeuw gekozen zou kunnen worden.</p>
<p class="tekst">Ze had een website, NSMBL, die anders dan andere vrouwenblogs moest zijn. Minder zoet. Minder oppervlakkig. Ze schreef een boek, <span class="Cursief">On Top</span>, waarmee ze vrouwen die even niet meer wisten waar ze heen moesten met hun leven wilde inspireren. En inspiratie, het woord dat iedere influencer op het voorhoofd zou kunnen tatoeëren als tagline, had ze te over. Neem nu haar levensverhaal. Ze kwam als zevenjarige vluchteling met haar ouders en zusje aan in Nederland. Niets werd haar cadeau gedaan. Ze werkte hard, nog harder. Ze plakte als dertienjarige met een lijmpistool bloemen op cactussen. Ze zou ons allemaal verslaan, op een dag, dat wist ze toen al.</p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>
<h5>Verwende kinderen</h5>
<p class="tekst">Het is volkomen logisch dat iemand met haar talent, ambitie en onvermoeibaarheid voor het vloggen zou kiezen. Een vlogger worden in 2015 is alsof je in 1982 op Wallstreet ging werken. Je was automatisch voorloper op een nog niet overspoelde markt en met een beetje talent was je succes verzekerd. Dus laat de sponsordeals maar komen. Laat ze maar stapels kleding jouw kant op gooien, je in vliegtuigen zetten op weg naar het einde van de wereld, in restaurants de rekeningen voor je betalen, je huis inrichten, je bruiloft organiseren. Laat ze je alles geven. Een eindeloze hoeveelheid kartonnen dozen in je brievenbus, met daarin zoveel gratis lippenstiften dat je er een kleverige bloedberg van kan maken.</p>
<p class="tekst">En zie wat er langzaam maar zeker gebeurt. Zoals verwende kinderen op een verjaardag steeds lustelozer het papier van hun cadeautjes rukken, zo rippen de vloggers steeds tammer hun dozen vol geschenken open. Kijk, ze hebben me een gouden taart van zes verdiepingen gestuurd. Wat moet ik daarvoor doen? Twee instastories? Oké. <span class="Cursief">Fantastic cake brought to me by <em>#</em>mybiggestparty. </span>Zie hoe ze ons keer op keer vertellen dat ze dankbaar zijn voor alles wat het leven op hun pad brengt. <span class="Cursief">Dank-baar.</span> Maar hun blik wordt steeds glaziger en ze luisteren zelf niet naar wat ze zeggen.</p>
<blockquote><p>Ze studeerde cum laude af. Hoezo zouden alle YouTube-sterren dom zijn?</p></blockquote>
<h5>Avantgardistisch merk</h5>
<p class="tekst">Anna deed aanvankelijk iets anders. Misschien om te voorkomen dat ze voorgoed in een prachtige kleerhanger zou veranderen. Of omdat ze huiverde bij het idee dat ze als 35-jarige bij een Kruidvat in Zwolle zou staan om haar nieuwe deodorantlijn uit te delen aan een steeds kleinere schare gillende pubers. Eerst probeerde ze het op tv, door middelmatige programma’s te presenteren als <span class="Cursief">Holland’s Next Top Model</span> of aan te schuiven bij <span class="Cursief">RTL Boulevard</span>.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_640 wp-image-425079" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2019/03/20190228_VN_Anna_Nooshin_03_0321_HR_preview-640x960.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2019/03/20190228_VN_Anna_Nooshin_03_0321_HR_preview-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2019/03/20190228_VN_Anna_Nooshin_03_0321_HR_preview-640x960.jpg 640w" alt="" width="640" height="960" /></p>
<p class="tekst">Dat ging niet per se heel geweldig. Of misschien ging het best goed, maar het blijft een raadsel waarom YouTube-pioniers uiteindelijk tóch de grootste eer lijken te halen uit een presentatieklus bij witte mensen-fossielenshows.<br />
Ze gooide het over een andere boeg. Ze begon een avantgardistisch merk: Alter. In het kader van de lancering stond ze met een suikerspinnenkraam op het Museumplein in Amsterdam en verkocht een blad dat volgens haar geen blad was maar een ode aan creativiteit. Het was punky. Er waren ook oorbellen. En T-shirts. Het was best slim bedacht allemaal. Maar het ging haar meisjesfanbase en haar RTL-publiek boven de pet. Het is niet duidelijk of er nog een tweede nummer zal verschijnen.</p>
<h5>Verliefd op zichzelf</h5>
<p class="tekst">Ze maakt de laatste tijd veel minder vlogs. De filmpjes die verschijnen, zijn fantastisch in elkaar gezet, dat wel. Weg zijn de meisjeskleurtjes en vrolijke muziekjes van weleer, de tinctuur van iedere vlogger. In plaats daarvan 2Pac, oldskool graffiti en neon. Maar ook: de zoveelste samenwerking met een suffe reisgigant. Minder cool.</p>
<p class="tekst">En Anna’s nieuwe onwil haar kijkertjes nog werkelijk te <span class="Cursief">pleasen</span> fascineert. Ze houdt zich niet meer aan de ijzeren wet die voorschrijft dat een vlogger op regelmatige basis moet posten. Ze gunt ons niet langer de zo gewenste huiselijke inkijkjes in haar leven. In plaats daarvan speelt ze een filmster. Ze schikt haar lokken. Nog een keer. Ze draait haar hoofd, ze toont haar profiel. Nog een draai, nu de andere kant. Ze poseert. Voor ons? Nee. Ze praat met dezelfde lieflijke stem, ze knijpt nog net zo haar ogen samen als ze nadenkt, maar ze heeft er tegenwoordig over nagedacht. Is ze verliefd geworden op zichzelf? Je kan het haar niet kwalijk nemen, na dat eindeloze eenzame praten in zo’n camera voor een groeiende, anonieme massa. En welke schoonheid kijkt er altijd trouw naar haar, via de spiegeling van haar camera, terug? Juist.</p>
<p class="tekst">Haar oude vriendje is verdwenen. Er is een nieuwe geliefde op het toneel verschenen. Eentje met een wagenpark. Er zijn nieuwe vrienden, een club <span class="Cursief">bright young things</span> die rechtstreeks uit een Larry Clark-film lijken te komen. Er wordt heel veel om haar heen gelachen. Bijvoorbeeld om de jongste, de Tadzio, die de anderen vaak een meisje noemen omdat hij homo is. Ze zijn in restaurants, ze drinken, ze liggen in een hangmat in Kaapstad. Blote lijven, cocktails in de zon. Ze zijn de groep waar ze over tien jaar een documentaire over maken of een nieuwe <span class="Cursief">Gimmick!</span> schrijven. ‘De influentials uit 2019: wat is er van hen geworden?’ Hoeveel drugs gebruikten ze terwijl hun fans dachten dat ze hypergezond leefden? Hoe ongelukkig waren ze onder hun charmante glimlach?</p>
<blockquote><p>Influencers zijn geen eigenaars van hun leven. Ze zijn kunstenaar en object ineen.</p></blockquote>
<h5>It girl der It girls</h5>
<p class="tekst">We zien Anna tegenwoordig dagelijks via de Instagramstories van de leden van haar nieuwe <span class="Cursief">posse</span>. Steeds één scène, van verschillende kanten gedraaid. Iedereen filmt elkaar continu. Maar Anna kijkt in bijna elk shot op haar telefoon, die in haar schoot ligt. Ze is stiller dan de rest. Soms wordt haar blik gevangen, even. Dan glimlacht ze flauw.</p>
<p class="tekst">Ik zoom in op haar ogen. En opeens zie ik het. De blik van Edie Sedgwick, muze van Andy Warhol. Edie Superstar, de It girl der It girls, die jarenlang aan de zijde van Warhol de New Yorkse kunstscene beheerste, met haar hemelse gezicht en sublieme gevoel voor stijl. Maar ik zie niet de Edie die net in de Factory arriveerde. De Edie die bruiste, alle harten veroverde. Nee, ik zie de vermoeide Edie. De Edie die voor de zoveelste keer onwillig door Warhol voor een camera werd gezet, waarna hij haar zwijgend, urenlang bleef vastleggen. De Edie die er langzaam achter kwam dat Warhol haar misschien zomaar kon weggooien, als hij haar niet meer spannend vond. De Edie die niet wist hoe ze kon ontsnappen en opnieuw beginnen, omdat ze tot schitterend object verworden was. En uiteindelijk: de Edie die niet meer de camera beheerste, maar er door beheerst werd.</p>
<p><img decoding="async" class="alignnone size-image_640 wp-image-425081" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2019/03/20190228_VN_Anna_Nooshin_04_0570_HR_preview-640x960.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2019/03/20190228_VN_Anna_Nooshin_04_0570_HR_preview-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2019/03/20190228_VN_Anna_Nooshin_04_0570_HR_preview-640x960.jpg 640w" alt="" width="640" height="960" /></p>
<h5>Meer spullen, minder meningen</h5>
<p class="tekst">Influencers zijn, net als Edie, geen eigenaars van hun leven. Ze zijn muzen zonder meester, kunstenaar en object ineen. Ze zetten zelf de camera aan, maar zijn vervolgens allesbehalve vrij in wat ze ons precies laten zien. En hoe succesvoller ze zijn, hoe minder individuele ruimte ze hebben. Meer spullen, minder meningen. Meer lekker lijf, minder ingewikkeld gepraat. De camera is voor influencers als de kille zonnebrillenglazen van Warhol, waarin je slechts jezelf gereflecteerd ziet. Eerst kijken ze vol verwondering naar hun spiegelbeeld, daarna transformeren ze in Narcissus, daarna willen ze vluchten. En soms geven ze het op, en laten ze de kleding, de vakanties en de feesten het cynische werk doen.</p>
<p class="tekst">Zo vreten YouTube en Instagram met grote regelmaat individuen op en spugen hedonistische hulzen uit. Mensen die zo volgeplakt zijn met bloemetjes, dat je niet meer kan zien welke cactus ze verbergen.</p>
<p class="tekst">Daar is niets nieuws aan. De mensheid laat zich al eeuwen vermaken door enigszins tragische jetsetters. De grote vraag is: wat gebeurt er hierna? Gooit Anna haar camera uit het raam en wordt ze toch die achter-de-schermen-topvrouw? Of wordt ze een autonome kunstenaar die lak heeft aan haar achterban? Hoe dan ook: het wordt tijd dat influencers de zonnebril van Warhol zelf eens opzetten. Met muzes loopt het nu eenmaal, zo vertelt de geschiedenis, helaas zelden goed af.</p>
<div class="info-box">
<p class="tekst">Anna Nooshin heeft Sarah Sluimer niet gesproken en heeft kenbaar gemaakt niet achter het beeld te staan dat in dit verhaal wordt geschetst.</p>
</div>
<div class="info-box">
<p class="tekst"><strong>Styling </strong>Maaike Staal@House of Orange<br />
<strong>Assistent styling </strong>Maaike van Endhoven<br />
<strong>Haar en make-up</strong> Maaike Beijer for M.A.C &amp; Number 4 Hair Care @Angelique-hoorn Management</p>
<p>kleding: Grijs T-shirt Drôle de Monsieur, wit T-shirt Off-White via Mytheresa, trenchcoat Acne Studios via Mytheresa en T-shirt Les Coyotes des Paris</p>
</div>


Sarah Sluimer

Influencer Anna Nooshin is een muze zonder meester

De Indië Monologen: een ode aan (en worsteling met) de Indische identiteit

<p>Ik zit in mijn eentje in de bioscoop. Ik kijk naar haar. Ze draagt geen make-up, een <em>crop top</em> en een strakke spijkerbroek. Ze beweegt zich met de panache van een <em>blue collar</em> New Yorkse. Ze gooit een vuilniszak met een vloeiende beweging in een container. Haar kaken malen kauwgom. De nieuwe Lady Gaga, terug van heel lang weg geweest.</p>
<p>Sinds <em>A Star is Born</em>, waarin Lady Gaga overtuigend naar een Oscar lijkt te reiken, zegt iedereen van haar te houden. Maar ik hield als eerste van haar. Ik bedoel: ik was geen Little Monster. Ik ben bang voor grote concerten en ik krijg het niet voor elkaar om überhaupt fan van iemand te zijn. Ik ben best bereid iemand te aanbidden, maar dat moet dan toch een beetje wederzijds zijn. Dat neemt niet weg dat ik haar op de voet volgde. Mijn obsessie mondde zelfs uit in een masterscriptie, gewijd aan haar werk, al flink wat jaren geleden. Ongedoucht en in het gezelschap van een volle asbak zat ik op mijn studentenkamer over een <em>glamorous</em> leeftijdsgenoot te schrijven, die in alles meester van de elementen leek.</p>
<h5><strong>Rammende Eurotrashdeun </strong></h5>
<p>Stefanie Joanne Angelina Germanotta is geboren in New York, in een Italiaans-Amerikaanse familie. Ze was een ijverige leerling aan een katholieke eliteschool waar toekomstige socialites als Nicky Hilton ook heen gingen. Ze werd gepest: natuurlijk, zou ik bijna willen zeggen. Niets beter dan het verhaal van het buitenbeentje om de mensen aan je te verbinden. Ze maakte al vroeg muziek, trainde haar stem, speelde in clubs en schreef in eerste instantie voornamelijk voor andere popsterren. Mensen vonden haar niet mooi genoeg om een miljoenenpubliek voor zich te winnen.</p>
<p>Op een dag kreeg ze de kans. Ze kamde haar pony over haar ogen, deed een hooguitgesneden pak aan en kwam met een rammende Eurotrashdeun voor het eerst de huiskamers binnen.</p>
<blockquote><p>‘Ik ben geen feminist. Ik hou van mannen. Ik juich mannen toe.’</p></blockquote>
<p>Haar eerste clip bij de single ‘Just Dance’, tien jaar geleden uitgebracht, deed me niet veel. Ja, ze had Bowies bliksemschicht op haar wang geklad en de clip was redelijk gritty, op een soms naar Nan Goldin neigende manier, maar verder was er vooral veel blond en veel been in beeld. Niks nieuws onder de zon. Een popzangeres die heel licht speelt met wat retro-avantgardistische elementen, maar niet al te gek, want het wereldwijde publiek moet zich er lekker bij voelen. Ook waren haar politieke opvattingen aan de – toen – veilige kant. In 2009, toen de nieuwe feministische golf nog niet was losgebarsten zei ze: ‘Ik ben geen feminist. Ik hou van mannen. Ik juich mannen toe.’</p>
<p><iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/2Abk1jAONjw?feature=oembed" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture" allowfullscreen></iframe></p>
<h5><strong>In een rolstoel </strong></h5>
<p>Maar in de jaren daarna explodeerde ze, soms bijna letterlijk. Waar voorganger Madonna één keer in de zoveel tijd een masker opzette – de SM-meesteres, de spirituele guru, de katholieke maagd –, was bij Lady Gaga sprake van een eindeloze hoeveelheid transformaties, op en door elkaar heen.</p>
<p>Ja, er was de vleesjurk, gemaakt van stukken rauwe biefstuk inclusief een karbonade als pedant hoedje. Maar er waren ook de hoorntjes die uit haar voorhoofd leken te groeien. Het kopje thee dat ze overal mee naar toe nam. De woeste Venus-van-Botticelli-haren. De monumentale Elizabeth I-jurk van latex met de enorme kraag, waarin ze de huidige koningin Elizabeth ontmoette.</p>
<figure id="attachment_414245" aria-describedby="caption-attachment-414245" style="width: 640px" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" class="size-image_640 wp-image-414245" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/11/GettyImages-104038554_preview-640x1012.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/11/GettyImages-104038554_preview-320x506.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/11/GettyImages-104038554_preview-640x1012.jpg 640w" alt="Lady Gaga in vleesjurk tijdens de MTV Video Music Awards in 2010" width="640" height="1012" /><figcaption id="caption-attachment-414245" class="wp-caption-text">Lady Gaga tijdens de MTV Video Music Awards in 2010. Beeld: Getty</figcaption></figure>
<p>En dan haar performances. Het bloed dat over haar buik stroomde bij de MTV-Awards van 2009, waarna ze zich als een dode koe liet optakelen. Of hoe ze als glitterend skelet schokkerig richting een brandende piano bewoog, om daarna bombastisch op de toetsen te rammen en als een engel te zingen.</p>
<p>En soms maakte ze een faux pas, zoals die keer dat ze in een rolstoel optrad, terwijl ze die niet nodig had. In 2011 al problematisch, nu praktisch ondenkbaar.</p>
<h5><strong>Bobbel in haar broekje</strong></h5>
<p>Een specifieke signatuur leek ze niet te hebben, het verbindende element was juist de diversiteit binnen haar verschijningsvormen. Lady Gaga volgde een lijn die van Andy Warhol via Grace Jones bij David Bowie en Madonna uitkomt, om vervolgens al die invloeden zonder hiërarchie door elkaar heen te gebruiken.</p>
<blockquote><p>Gaga zette haar lichaam in als een <em>tabula rasa</em> dat zelf geen betekenis droeg. Gender, seksualiteit en zelfs menselijkheid werden continu bevraagd.</p></blockquote>
<p>Er was de obsessie met <em>fame</em>, die Warhol ook had. Er waren de kostuums die Grace Jones en David Bowie echoden. Er was het met Madonna gedeelde Italiaans-Amerikaanse verleden. Maar Gaga zette, in tegenstelling tot die anderen, haar lichaam in als een <em>tabula rasa</em>, dat iedere keer op expressionistische of dadaïstische wijze werd ingevuld, maar zelf geen betekenis droeg. Gender, seksualiteit en zelfs menselijkheid werden continu bevraagd.</p>
<p>Haar diep uitgesneden topje werd gecombineerd met een bobbel in haar broekje. Haar gezichtsvormen werden door protheses zo veranderd dat ze van een andere planeet leek te komen.</p>
<p>Misschien was Gaga wel de laatste kotspartij van het postmodernisme. Een wervelende, praktisch onnavolgbare brij van verwijzingen en maskers, die niet meer te overtreffen valt.</p>
<h5><strong>Elviskuif</strong></h5>
<p>Tegelijkertijd ontving ze applaus door zich bij meerdere gelegenheden uit te spreken voor transgenderrechten, de gay community en de vrouwenzaak.</p>
<p>In 2010 voerde ze uitgebreid campagne om de ‘Don’t Ask Don’t Tell’-regel, waarbij soldaten met een <em>queer</em>-identiteit gedwongen werden hun identiteit binnen het leger geheim te houden, te verwerpen. Haar nummer <em>Born this Way</em> werd gepresenteerd als anthem voor iedereen die het gevoel heeft niet aan de norm te voldoen. Ze omarmde haar Little Monsters als verschoppelingen die bij haar, the Mother Monster, vrij konden zijn om te vieren wie ze wilden zijn.</p>
<figure id="attachment_414293" aria-describedby="caption-attachment-414293" style="width: 640px" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" class="size-image_640 wp-image-414293" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/GettyImages-122729126_preview-640x912.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/GettyImages-122729126_preview-320x456.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/GettyImages-122729126_preview-640x912.jpg 640w" alt="Gaga als haar mannelijke alter ego. Beeld: Getty" width="640" height="912" /><figcaption id="caption-attachment-414293" class="wp-caption-text">Gaga als haar mannelijke alter ego. Beeld: Getty</figcaption></figure>
<p>Haar laatste echte waagstuk was de introductie van haar mannelijke alter ego: Jo Calderone. Hij zong op de MTV Music Awards in 2011. Hij had, gek genoeg, niets te maken met de barokke verschijningen waar Gaga haar publiek tot dan toe op trakteerde. Jo Calderone was een Italiaans-Amerikaanse jongen met een Elviskuif, een dun snorretje, een wit T-shirt en een sigaret achter het oor.</p>
<p>In interviews sprak hij over Gaga alsof zij zijn gestoorde ex-vriendin was, maar de ontmaskering bleef uit. Calderone was Calderone: een man uit één stuk. Binnen het oeuvre van Gaga vormde hij op dat moment een vreemde eend in de bijt: er was niets carnavalesks aan zijn verschijning. Jo Calderone behoorde niet tot Gaga’s eindeloze reeks aan verwarrende imago’s, maar vormde simpelweg een zeer overtuigende, realistische vermomming.</p>
<h5><strong>De grote goeroe</strong></h5>
<p>Maar, zoals dat vaak met popsterren gaat: langzaam begonnen haar bronnen op te drogen. In de jaren daarna veranderde haar team van ontwerpers en imagobewakers, getiteld ‘The Hause of Gaga’, van samenstelling. Mensen vertrokken, andere werden ontslagen.</p>
<p>Er ontstond chaos, misschien was er sprake van wat Kanye Westiaanse hoogmoed aan Gaga’s kant. Er werd een album gefabriceerd, getiteld <em>Artpop </em>(2013), dat zowel pretentieus als compleet oppervlakkig was. En dan niet leeg op de Warholmanier, die er een feest van kon maken om een hamburger te eten, maar werkelijk onbevredigend saai.</p>
<blockquote><p>Helaas heeft Marina Abramović de gave om popsterren in humorloze kunstenaars met een grote K te transformeren.</p></blockquote>
<p>Misschien had de beroemde performancekunstenaar Marina Abramović er iets mee te maken. Gaga was gefascineerd door haar, begaf zich naar een landhuis in <em>upstate</em> New York en leerde daar van de grote goeroe zelf. Helaas heeft Abramović de gave om popsterren in humorloze kunstenaars met een grote K te transformeren, die opeens denken dat ze pas werkelijk onvergetelijk zullen worden als ze drie weken lang monotoon schreeuwend op de grond hebben gelegen. Zo ook – tijdelijk – Gaga. En <em>Artpop</em> flopte.</p>
<h5><strong>Doodgeblondeerd haar</strong></h5>
<p>En even leek het erop dat Gaga definitief zou verdwijnen. Ze had last van depressies en van allerlei ziektes. Ze viel tijdens een concert. Tours werden gecanceld. <span style="font-size: 1.25rem;">Er verschenen foto’s van haar, nu echt in een rolstoel. Ongelukkig, met gekromde rug. </span></p>
<p><span style="font-size: 1.25rem;">Ze maakte wat uitstapjes met jazzlegende Tony Bennett en toonde daar, in klassiek zwart met verlegen blik, nog maar eens hoe vaardig ze kan zingen.</span></p>
<p><span style="font-size: 1.25rem;">Er kwam een documentaire, waarin ze ons vooral onverbloemd haar door pijn geteisterde lichaam toonde. Masseurs, dokters, kleedsters: we waren getuige van een eindeloze parade van geduw en getrek, waarin zij steeds kleiner, naakter en kwetsbaarder werd. </span></p>
<p><span style="font-size: 1.25rem;">Wat overbleef was een vrouw in een vale joggingbroek, met doodgeblondeerd haar. Een nieuwe Gaga, een Amerikaanse </span><em style="font-size: 1.25rem;">middle of the road</em><span style="font-size: 1.25rem;">-vrouw.</span></p>
<h5><strong>Burgermeisje met gouden stem</strong></h5>
<p>Op haar laatste album, dat ze in 2016 maakte, probeerde ze dan ook afstand te nemen van alles wat haar tot die tijd definieerde. Geen circus meer, maar een roze cowboyhoed en steil blond haar. Alleen al in de titel, <em>Joanne</em>, klonk de behoefte opnieuw te beginnen door haar afkomst te eren. Joanne is Gaga’s tante, gestorven aan lupus, naar wie ze vernoemd is. Wat we voorgeschoteld kregen was een degelijk rockalbum van een vrouw die deed alsof ze eindelijk <em>grounded</em> was door zichzelf zonder opsmuk binnen een muziektraditie te plaatsen.</p>
<div class="info-box">
<div class="gpdr-overlay-wrapper">
    <script type="text/plain" class="gpdr-iframe gdpr-service-soundcloud">
        <iframe width="500" height="400" scrolling="no" frameborder="no" src="https://w.soundcloud.com/player/?visual=true&#038;url=https%3A%2F%2Fapi.soundcloud.com%2Ftracks%2F544866282&#038;show_artwork=true&#038;maxwidth=500&#038;maxheight=750&#038;dnt=1"></iframe>    </script></p>
<div class="row">
<div class="col-sm-12">
<div class="gdpr-content">
<h4>SoundCloud</h4>
<p>Deze dienst is alleen beschikbaar wanneer alle cookies zijn geaccepteerd</p>
<p>                <a href="javascript: Cookiebot.renew()" class="gdpr-settings btn btn--primary button--primary">Wijzig cookie voorkeur</a>
            </div>
</p></div>
</p></div>
</div>
<p><em>Redacteur Lou-Anna Druyvesteyn interviewde schrijver Sarah Sluimer over haar (bekoelde) liefde voor Lady Gaga.</em></p>
</div>
<p><em>Joanne</em> werd redelijk goed ontvangen, al leverde het haar geen glorieuze comeback op. Maar daar was dan, net over de helft van 2018, de klapper die alle ogen weer op haar richtte. <em>A Star is Born</em>, de derde remake van een film uit 1937, geregisseerd en geschreven door Bradley Cooper. Gaga had al eerder verdienstelijk geacteerd, onder meer in <em>American Horror Story</em>. Ze verscheen daar als een doorschijnend witte menseneter met bloedrode lippen, in de erotisch geladen vampiertraditie die <em>Bram Stokers Dracula</em> en <em>Interview with the Vampire</em> al eerder inzetten.</p>
<blockquote><p>Vreemd genoeg lijken Ally’s optredens als popfenomeen wel een parodie op de prestaties van Gaga zelf. Ally’s act is zouteloos: van de ‘gekke’ rode Jessica Rabbit-haren tot aan de brave choreografietjes</p></blockquote>
<p>In <em>A Star is Born</em> volgen we het pad van Ally, het burgermeisje met de gouden stem die door een gearriveerde countryzanger (Bradley Cooper) wordt bemind en gelanceerd. Uiteindelijk kosten zijn verslavingen hem de kop en blijft zij alleen achter: gevierd en doodeenzaam. Ally’s verhaal hint naar dat van Lady Gaga zelf: van pianospelende kroegzangeres die omwille van haar grote neus bang is nooit geliefd te zijn, naar dansende en pompende mega-act. Maar vreemd genoeg lijken Ally’s optredens als popfenomeen eerder een parodie op de prestaties van Gaga zelf. Ally’s act is zouteloos: van de ‘gekke’ rode Jessica Rabbit-haren tot aan de brave choreografietjes. Alsof de filmmakers geen zin hadden om heel lang na te denken over wat Ally dan precies voor soort artiest is: een flauwe, clichématige illustratie van haar werk is voldoende.</p>
<figure id="attachment_414295" aria-describedby="caption-attachment-414295" style="width: 640px" class="wp-caption aligncenter"><img decoding="async" class="size-image_640 wp-image-414295" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/GettyImages-1055432904_preview-640x960.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/GettyImages-1055432904_preview-320x480.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/GettyImages-1055432904_preview-640x960.jpg 640w" alt="" width="640" height="960" /><figcaption id="caption-attachment-414295" class="wp-caption-text">Beeld: Getty</figcaption></figure>
<h5></h5>
<h5><strong>Object in mannenhanden</strong></h5>
<p>De film gaat dan ook veel meer over countryzanger Jack. Ally is slechts object in mannenhanden: eerst die van haar vader, dan die van Jack, dan die van haar manager. Jack kan een taart in haar gezicht smeren of op het podium waar zij haar eerste Grammy ontvangt in zijn broek pissen: ze blijft bij hem.</p>
<blockquote><p>Ally spreekt niet voor zichzelf, Jack praat door middel van haar lijf.</p></blockquote>
<p>Of, zoals publicist Lindsey Romaine <a href="https://medium.com/s/story/a-star-isnt-born-it-only-fades-af14f93d61de">in een blog schreef</a>: ‘De film gaat over de manier waarop vrouwen slechts als kader dienen voor het verhaal van mannelijke pijn en angst. De film gaat over hoe vrouwen maar doen en maar doen en maar doen en gestraft worden voor hun liefde, zorg en voor hun bestaan.’</p>
<p>Aan het einde lonkt er geen bevrijding: in de laatste scène zingt Ally tijdens Jacks herdenking een duet met hem in haar eentje. Ze imiteert zijn stem. Zelfs nu spreekt ze niet voor zichzelf, maar praat hij door middel van haar lijf.</p>
<h5><strong>Decolleté tot aan haar navel </strong></h5>
<p>Terwijl ik in die bioscoopzaal zit, slaat de twijfel hevig toe. Hoe kan Lady Gaga, zeker in deze tijd, zich aan zo’n truttig sprookje overleveren? Ziet ze dan niet wat er om haar heen gebeurt? Dat film- en seriemakers steeds progressiever en inclusiever zijn? En vooral: is ze dan echt haar neusje voor vernieuwing verloren? <em>A Star is Born</em> is een (tranentrekkend) vehikel voor de gemiddelde Trumpstemmer: een conservatief melodrama voor de grote massa die verlangt naar vroegere tijden toen vrouwen nog van mannen waren.</p>
<p>In oktober zie ik Lady Gaga op de rode loper van Cannes als Hollywooddiva uit de jaren twintig paraderen. De juiste jurk, de juiste glimlach: een klassieke schoonheid, rechtstreeks van Sunset Boulevard. Weer later verschijnt ze bij de Amerikaanse Elle Awards in een oversized, maar prachtig gesneden pak (met decolleté tot aan haar navel) en speecht ze eindeloos en hevig geëmotioneerd over haar ervaringen met seksueel grensoverschrijdend gedrag in Hollywood. In haar inleiding vertelt ze minutenlang hoe ze ’s ochtends allerlei jurken past ‘met het verdrietige gevoel in mijn hart dat het alleen maar gaat om wat ik aantrek’ tot ze (wát toevallig) een veel te groot mannenkostuum in de hoek van de kamer ziet hangen en besluit dat ze daarmee de mensen tegemoet gaat treden, omdat ze de kraaltjes en veren haat. In haar verdere betoog spreekt ze voornamelijk over de kracht en intelligentie van vrouwen. Of nee: van Hollywoodvrouwen.</p>
<figure id="attachment_414297" aria-describedby="caption-attachment-414297" style="width: 1280px" class="wp-caption alignnone"><img decoding="async" class="size-image_1280 wp-image-414297" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/Origineel_GettyImages-102819501_preview-1280x896.jpg" srcset="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/Origineel_GettyImages-102819501_preview-320x224.jpg 320w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/Origineel_GettyImages-102819501_preview-640x448.jpg 640w, https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2018/12/Origineel_GettyImages-102819501_preview-1280x896.jpg 1280w" alt="" width="1280" height="896" /><figcaption id="caption-attachment-414297" class="wp-caption-text">Beeld: Getty</figcaption></figure>
<p>Drie weken later neemt ze bij de Patron of the Artist Awards in een glamorous en strapless jurk een award in ontvangst en vertelt ze over het belang van zorg voor geestelijke problemen in – jawel – Hollywood.</p>
<blockquote><p>Ze draait wat de mensen van haar vragen. Een beetje progressiviteit, de juiste outfit op het juiste moment en vooral heel veel goed getimede authenticiteit om de mensen thuis aan het huilen te maken.</p></blockquote>
<p>En inderdaad: <em>a star is born</em>. Lady Gaga zal die Oscar waarschijnlijk wel krijgen, als nieuwe <em>darling</em> van Tinseltown. Was ze eerst nog een ambigue verschijning die performances óver roem maakte, inmiddels is ze definitief de roem zelf geworden. En zoals dat gaat bij mainstream grote sterren: echt spannend zijn ze nooit. Haar maskers zijn definitief gevallen, wat over blijft is Lady Gaga zelf. Een <em>tabula rasa</em> die keurig draait wat de mensen van haar vragen. Een beetje progressiviteit zo hier en daar, de juiste outfit op het juiste moment en vooral heel veel precies goed getimede authenticiteit om de mensen thuis aan het huilen te maken.</p>
<p>Ik loop uit de bioscoop naar huis. Aan de keukentafel zet ik de grote hit uit <em>A Star is Born</em>, het duet ‘Shallow’ op, en dwing mijn vriend de teksten van Bradley Cooper op zich te nemen. Ik doe haar stem. Het is heerlijk, haar mooiste nummer wat mij betreft.</p>
<p>Maar de liefde is voorbij.</p>


R.I.P. Lady Gaga, de laatste kotspartij van het postmodernisme